9 Cách Giúp Trẻ Chăm Học

Để trẻ chăm học, cần thái độ bình tĩnh của cha mẹ trong việc tìm hiểu nguyên nhân. Hãy cùng con phân tích và tìm hướng giải quyết. Thái độ nhẹ nhàng của cha mẹ khiến trẻ không bị áp lực mà còn tỏ ra hối hận vì đã làm cha mẹ phải phiền lòng. Từ đó các em mới hợp tác để sửa lỗi của mình.

Làm cách nào để trẻ chăm chỉ học hành mà bạn không hề tỏ ra ép buộc và không làm nó khóc? Hãy thử thực hiện 9 cách sau đây.

1. Chấp nhận khả năng thật của bé

Nếu bạn đặt nặng mục tiêu là con mình phải trở thành học sinh giỏi nhất lớp thì bạn đã quá ảo tưởng rồi đấy. Mọi đứa trẻ đều phát triển theo một tốc độ khác nhau. 

Việc bạn hay so sánh khả năng của con mình với những đứa trẻ khác chỉ làm cho con bạn có cảm giác sợ: nếu không đáp ứng được sự mong đợi của bố mẹ thì nó là kẻ thất bại.

Trường hợp ngược lại, nếu con bạn sớm tỏ ra có năng khiếu về hội họa hoặc thể thao, hãy tạo mọi cơ hội để bé có thể phát triển năng lực của mình. Nhưng nhớ đừng bắt ép mà hãy động viên thật nhiều.

 Bạn không thể nào bắt một đứa trẻ phải chạy trong khi bé chưa biết đi, nhưng nếu bé muốn chạy, hãy hết lòng giúp đỡ bé.

2. Tạo cơ hội cho bé

Một trong những cách hay nhất và hiệu quả nhất để giúp trẻ phát huy năng khiếu là cho làm theo sở thích của nó. Nếu được quyền chọn lựa, trẻ sẽ nỗ lực hơn để thực hiện cái mà chúng quyết định theo đuổi. Nhưng dù gì đi nữa, trẻ rất cần sự hỗ trợ của các vị phụ huynh.

Mặc dù trẻ đã định thứ bảy này đi nghe nhạc, nhưng nếu bạn không dắt đi thì nó không thể nào đi đến đó được.

 Thông thường thì bọn trẻ thích rất nhiều thứ nên cha mẹ phải có giải pháp thu hẹp lại, giúp con phát hiện ra lĩnh vực nào nó quan tâm nhiều nhất. 

Đối với những đứa trẻ quá đặc biệt, nếu không hướng trẻ vào khả năng nổi bật của nó, trẻ sẽ mất dần sự tập trung vào năng khiếu của mình và chỉ thích ngồi xem ti vi hoặc chơi đùa với bạn bè mà thôi.

3. Kiểm tra xem có gì gây khó khăn cho trẻ không

Điều này nghe có vẻ dễ dàng và hiển nhiên, nhưng có bao giờ bạn hỏi con mình tại sao nó không muốn đi cắm trại, không thích tham gia hướng đạo sinh hoặc tại sao không làm bài tập về nhà... chưa? Có nhiều nguyên nhân: có thể khi đi học nó hay bị bạn bè chọc ghẹo, có thể nó không thích thầy phụ trách đội hay nó thấy chán học môn toán nên không làm bài về nhà.

Môi trường thích hợp cũng là yếu tố rất quan trọng. Một số trẻ chỉ có thể tập trung ý tưởng trong những phòng tuyệt đối yên tĩnh nhưng những đứa khác thì lại thích ngồi học ở sân chơi náo nhiệt. Nếu con trai bạn nói rằng nó không muốn ngồi học một mình trong phòng riêng thì hãy dọn dẹp cho bé ngồi học trong nhà bếp. Nếu trẻ trở nên ham học, không cần đến sự nhắc nhở của người khác thì chắc hẳn phải có một nguyên nhân tốt nào đó.

Dành thời gian buổi tối để tham gia việc học cùng con như soạn sách vở, kiểm tra lại bài cũ, xem con đã làm hết những bài cô giao chưa hoặc chỉ đơn giản là trò chuyện với con về tình hình ở lớp xem mối quan hệ giữa con với thầy cô và bạn bè như thế nào.

4. Nói chuyện với con về công việc của bạn

Bạn cảm thấy mệt mỏi sau một ngày làm việc cực nhọc là việc không thể tránh khỏi, nhưng hãy dành một ít thời gian nói chuyện với con về cả chuyện vui lẫn chuyện buồn. Nói với con những suy nghĩ của bạn và nó sẽ tự suy nghĩ, biết đâu nó tự nhủ rằng mình cố gắng học giỏi thì sẽ thành công như mẹ.

Nếu bạn đang làm một công việc tẻ nhạt và không tìm ra được từ nào tốt đẹp để ca ngợi thì cũng nói cho con biết sự thật: tình hình là như thế nào với một người không có bằng cấp, chắc chắn họ sẽ không thể nào tìm được một công việc tốt. Đôi khi trẻ sẽ tự động viên mình học tập chăm chỉ chỉ vì chúng muốn cuộc sống sau này sẽ tốt hơn cuộc sống của cha mẹ.

5. Khen ngợi trẻ

Khen ngợi cũng là một cách để động viên trẻ học nhưng phải có chừng mực vì trẻ con không ngu dại gì mà tin mãi những câu "Giỏi lắm" hoặc "Tốt lắm". Nếu ngày nào nó cũng mang cho bạn xem những bài làm ở trường và nghe vẫn chừng ấy lời thì bọn trẻ hiểu rằng bạn không quan tâm thực sự đến chuyện học hành của chúng.

Vậy bạn có thể nói những gì? Đơn giản thôi, nhưng là rất cụ thể. Ví dụ: "Mẹ rất thích ý tưởng này trong bài văn của con, nó rất sâu sắc và ấn tượng" hoặc "Con đàn bài ‘trường làng tôi’ hay lắm". Cháu sẽ thấy rằng bạn rất quan tâm đến những hoạt động của nó và nó sẽ cố gắng hơn trong những lần sau đó.

Cha mẹ cần tìm ra những mặt tích cực của trẻ, khơi gợi động viên trẻ phát huy những việc làm tốt. Ví dụ, khi thấy con viết chính tả chữ đẹp hơn năm ngoái hay con trình bày bài toán này rất sáng sủa… cha mẹ đưa ra những lời khen ngợi, động viên sẽ khiến trẻ có thêm hưng phấn.

6. Thưởng cho trẻ

Một số phụ huynh thường hứa sẽ thưởng cho con một chiếc xe đạp nếu nó làm bài thi thật tốt và tất nhiên nếu thi rớt thì sẽ chẳng được gì cả. Cách đối xử như vậy không hẳn là một phương pháp tốt vì chỉ làm cho trẻ căng thẳng trước kỳ thi, sợ thi điểm thấp thì không được thưởng. Và nếu thi hỏng thật thì nó rơi vào trạng thái chán nản vô cùng.

Trên lý thuyết, kết quả thi tốt đã là phần thưởng cho bé nhưng trên thực tế, trẻ sẽ đạt được kết quả tốt hơn nếu có quà thưởng để khích lệ chúng. Thay vì hứa hẹn tặng cho bé một món quà thật lớn thì chỉ cần một món quà nhỏ cũng đủ khích lệ trẻ rồi. Phần thưởng sẽ động viên trẻ cố gắng hơn và cũng không làm cho trẻ quá hối tiếc nếu vuột mất cơ hội giành được phần thưởng đó.

7. Thỉnh thoảng, hãy để con tự do làm những gì nó thích

Trẻ con thường tiến bộ rất nhanh nếu chúng được cha mẹ quan tâm và khuyến khích. Tuy nhiên, trẻ cũng cần thời gian để đạt được sự tiến bộ đó. Những câu la mắng như: "Mày đang làm gì vậy? Sao không chịu học hành gì cả?" sẽ làm cho trẻ bị tổn thương.

Mọi người đều cần phải có thời gian để nghỉ ngơi, nghe nhạc hay thậm chí chỉ để ngồi và nhìn chăm chăm vào khoảng không trước mặt. Và khi năng lượng được phục hồi, chúng ta sẽ cảm thấy tỉnh táo, khỏe mạnh và sẵn sàng đương đầu với thử thách trước mắt.

8. Giải thích cho trẻ hiểu tại sao bạn muốn trẻ học tập thật tốt

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn không muốn con bỏ lớp học piano vì bạn chắc chắn là trẻ có năng khiếu về âm nhạc, đặc biệt là khả năng chơi đàn piano? Bạn phải làm gì?

Đừng la mắng trẻ vì chỉ một lúc sau, trẻ sẽ không để tâm đến việc bạn đang trách móc nữa. Bạn hãy nói chuyện và giải thích cho bé hiểu tại sao bạn cho rằng trẻ nên tiếp tục học đàn piano và mâu thuẫn giữa hai mẹ con sẽ được giải quyết ngay. Nếu trẻ vẫn không chịu vâng lời, biết đâu sau này trẻ chuyển hướng sang đam mê thanh nhạc và thích tham gia vào một nhóm tam ca, tứ ca nào đó... Dù trẻ đồng ý hay không đồng ý thì tất cả những gì trẻ học được trước đây vẫn được lưu giữ an toàn trong "ngân hàng kinh nghiệm" của nó và nó sẽ không bao giờ quên được.

9. Lập kế hoạch học tập sát với thời khóa biểu của con, nên chú ý đến thời gian thư giãn và giám sát con thực hiện nghiêm túc kế hoạch đó.

Kích thích trẻ tạo thói quen suy nghĩ, tìm tòi bằng cách đố vui, giải bài khó theo kiểu vừa học vừa chơi, những môn học mà trẻ có năng khiếu thì khuyến khích trẻ làm nhiều bài có tính chất nâng cao.

3 Mẹo Nhỏ Giúp Con Chăm Chỉ Hơn

Bây giờ, các con phải học hành rất nhiều ở trường lớp, rồi đi học thêm. Chính vì vậy các bậc phụ huynh thường làm hết việc nhà cho con mình. Đến khi lớn hơn, các con rất ngại làm việc nhà, bố mẹ lại la hét quát mắng. Vậy làm sao để giúp trẻ chăm chỉ hơn, và có ý thức hơn trong việc giúp đỡ gia đình. Các bậc phụ huynh cùng tham khảo những gợi ý sau nhé. 

1. Hướng dẫn trẻ làm việc nhà

Cha mẹ không nên giành hết việc nhà của con, hãy tạo cho trẻ thói quen làm việc bằng cách phân công việc nhà cho chúng, đây chính là cách giảng dạy tuyệt vời cho trẻ về trách nhiệm cá nhân và sự cần mẫn.

Cha mẹ cần phải cho con biết tầm quan trọng của việc chúng làm trong mối quan hệ gia đình để chúng ý thức được trách nhiệm phần việc của mình mà giúp đỡ cha mẹ.

Bạn hãy để trẻ thấm nhuần niềm tự hào bằng những lời khen ngợi, cảm ơn hay khích lệ khi chúng hoàn thành công việc mà bạn giao. Và cũng đừng bỏ qua việc thiết lập các hình phạt khi chúng không hoàn thành công việc.

2. Cha mẹ cần giành thời gian cho con cái

Khi con của bạn đã đến tuổi dậy thì, chúng thường không thích xuất hiện cùng cha mẹ trước bạn bè hay lúc vui chơi. Bạn vẫn cần phải dành thời gian cho con cái bằng cách cùng làm những việc ở nhà, cùng đi mua sắm hay có thể dẫn chúng đi bơi, chơi thể thao… 

Chỉ khi được ở bên cha mẹ, chúng mới thấy bạn quan tâm đến những gì đang xảy ra trong cuộc sống của chúng và không cảm thấy sự nghiêm khắc, áp đặt. 

Trẻ cũng sẽ không thể lười biếng hay ỉ lại vì chúng cảm thấy luôn ở trong “tầm ngắm” của phụ huynh. Hãy khuyến khích trẻ bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ hay quản điểm về một vấn đề để chúng khó có thể giấu diếm bạn điều gì.

3. Hãy “thuê” con cái khi có công việc đặc biệt

Đến tuổi trưởng thành, con cái bạn rất cần tiền để đi chơi, mua sắm những đồ chúng thích hoặc chỉ đơn giản là ăn quà vặt. Bạn hãy tạo điều kiện cho chúng tiền bằng cách thuê chúng làm một số việc đặc biệt mà không phải việc nhà thường xuyên. Hãy phân biệt những việc đặc biệt với việc nhà nhé! Bạn không thể trả tiền cho con của bạn khi làm việc nhà, vì đó là trách nhiệm chia sẻ công việc đối với mỗi thành viên trong gia đình.

Bạn có thể “thuê” chúng vẽ một bức tranh cho phòng khách, sơn lại nhà vào dịp cuối năm thay vì thuê thợ, sửa đường ống nước hoặc một việc gì đó tương tự. Bạn hãy đặt ra những mục tiêu cụ thể cho công việc đó và chỉ trả tiền cho trẻ khi chúng đã hoàn thành công việc một cách chính xác.

Yếu tố quan trọng nhất trong việc đối phó với một thiếu niên lười biếng là bạn cần phải cương quyết và nhất quán. Thực hiện mọi nỗ lực để liên tục động viên con bạn có một phong cách năng động thông qua việc khuyến khích và hỗ trợ chúng. Cha mẹ không nên bỏ qua sự biếng nhác hoặc đồng tình khi chúng không chịu làm việc.

Nuôi dạy con là cả một quá trình khó khăn, vất vả, nhưng sẽ còn khó khăn hơn nếu bạn không thể dạy con sự siêng năng, cần cù và phát triển bản thân một cách tích cực. Hãy để con bạn biết rằng, niềm vui đến như là một kết quả của sự rèn luyện đạo đức tốt và làm việc trung thực.

Nên sai vặt trẻ càng sớm càng tốt

Theo các chuyên gia tâm lý, giáo dục, sai trẻ làm việc vặt là một trong những phương cách tốt nhất giúp bé luyện tập các kỹ năng, tạo dựng tính chủ động, tự tin và lĩnh hội những chuẩn mực giá trị đạo đức.

Hầu hết trẻ em đều tò mò, thích được sai vặt, thích được “làm việc” cùng người lớn. Người lớn nên coi đây là cơ hội tốt để giáo dục trẻ. Hãy mạnh dạn giao cho bé một số công việc trong gia đình vừa sức với trẻ, để bé tập làm, ví dụ đặt quần áo bẩn vào chậu giặt, mang bát bỏ vào chậu rửa sau khi ăn xong, cất dọn đồ chơi, thay giấy vệ sinh, gấp quần áo... Người lớn động viên, khuyến khích bé tham gia tích cực, hướng dẫn, hỗ trợ bé kịp thời nếu bé không làm được. Khi làm việc nhà, bé sẽ cảm thấy mình có giá trị hơn, học được các kỹ năng và tự tin hơn vào khả năng của mình. Cũng qua đó, người lớn có thể phát hiện được tiềm năng hay thiếu hụt của bé để định hướng bồi đắp.

Nên giao việc vặt cho trẻ từ khi nào

Sang tuổi thứ 2, trẻ đã có thể làm được những việc lặt vặt trong nhà. Để duy trì sở thích của bé, hãy chọn những nhiệm vụ vừa sức, đặc biệt là những việc lặt vặt bé thích làm. Chẳng hạn có thể giao cho bé lấy ghế, gấp quần áo của bé, nhặt rau… cùng mẹ. Một bà mẹ kể rằng: “Tôi không thể nào cấm không cho con tôi (4 tuổi) động vào cái máy hút bụi được. Vì vậy tôi giao cho bé nhiệm vụ hút bụi sạch căn phòng gia đình. Nhờ vậy bé luôn bận rộn hút bụi còn tôi thì được bé đỡ đần bớt một việc”.

Nhà sư phạm học Elizabeth Pantley cho rằng, giao việc cho con trẻ là một cách tốt nhất để xây dựng lòng tự trọng và giúp bé khám phá năng lực, hứng thú của chính mình. Những trẻ sớm tham gia làm các việc vặt trong nhà, biết coi việc nhà là một điều bình thường của cuộc sống sẽ dễ dàng bước vào giai đoạn trưởng thành hơn so với những trẻ không có tinh thần trách nhiệm với các công việc đó.

Nên để trẻ tham gia giúp việc nhà hết mức có thể ngay khi trẻ 2-3 tuổi. Lau bàn, lấy cái này, cất cái nọ, lau đĩa… tìm nhiều việc vừa sức để trẻ làm giúp. Cha mẹ hướng dẫn và giao cho trẻ tự lấy bô khi đi vệ sinh, tự rửa tay, buộc dây giầy, cài cúc áo, tự gấp quần áo cất vào tủ, tự dọn dẹp đồ chơi… Thông qua các công việc được giao, làm cùng người lớn, bé bắt đầu học khái niệm có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và với những đồ dùng của bé. Và một khi bé đã cảm nhận được trách nhiệm của mình với những điều trên, cảm giác có trách nhiệm đối với người khác, đối với xã hội sẽ dần đến với bé một cách tự nhiên trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Khi bé được 4-6 tuổi, bạn có thể dạy bé cách thu dọn phòng ngủ, gấp chăn màn, quần áo của bé, lau bàn ghế, giường tủ… thậm chí có thể hướng dẫn bé rửa chậu, lau bồn rửa mặt và bồn tắm. Trẻ con rất thích được cọ rửa đồ. Những đứa trẻ 4 - 5 tuổi còn rất thích công việc phân loại quần áo sáng và tối màu để gấp, cất vào các ngăn tủ.

Khi bé 5–6 tuổi, bé có thể giúp đỡ bạn việc rửa chén, bát mỗi tối. Bạn hãy hướng dẫn trẻ cách làm công việc này như thế nào và giao từng phần việc cho trẻ (ví dụ: gạt những thức ăn thừa vào thùng rác, tráng bát bằng nước sạch…). Nhưng phải nhớ là cho bé làm với những đồ không dễ vỡ, còn những thứ dễ vỡ và các nồi bẩn thì bạn phải tự làm. Và điều quan trọng là vừa làm, vừa trò chuyện, tâm tình cùng trẻ để mở rộng sự hiểu biết và giúp trẻ cảm thấy tự tin hơn.

Khi trẻ 7-8 tuổi, chúng có thể tự mình chuẩn bị một bữa ăn. Hãy hướng dẫn trẻ cách làm món ăn mà chúng thích nhất và chỉ cho trẻ cách chọn các loại thực phẩm khi bạn cùng con đi chợ. Bạn nên khuyến khích con ở lứa tuổi đến trường tự chuẩn bị bữa trưa cho mình. Bé có thể giúp bạn cho quần áo vào máy giặt và khi bé lên 10 thì có thể tự mình cho quần áo vào máy và vận hành máy giặt… có thể đi chợ mua thức ăn. Hãy tập dần cho bé làm quen với những công việc này.

Kiên trì hướng dẫn, khích lệ… không chê bai

Người lớn cần kiên trì hướng dẫn trẻ làm, ban đầu có thể chưa quen, vụng về, chậm chạp, thậm chí đổ vỡ. Không sao cả, mỗi lần làm chưa được, thay vì chê bai, cha mẹ cần giải thích tại sao và động viên trẻ kiên trì làm lại, tập dần trẻ sẽ có ý thức hơn về những công việc mình làm. Thông thường trẻ sẽ rất thích ăn những gì do tự tay mình làm ra. Một khi đã được dạy cách chuẩn bị bữa ăn, trẻ sẽ có thể tự mình vào bếp mà không phải cần phải quanh quẩn bên bạn. Những lúc đó, bạn cứ nghỉ ngơi thoải mái đi và nhớ nói cho mọi người trong gia đình cùng biết để cùng động viên trẻ.

Trẻ con ham học hỏi, thích tự mình làm lấy, làm thành công thì ý muốn được thoả mãn, sẽ có được lòng tự tin vào việc mình làm. Cứ như vậy trẻ lớn lên từng bước một. Ngược lại lúc nào bố mẹ cũng ra tay làm hộ, hình thành ở trẻ thói quen ỷ lại, ích kỷ. Nếu mẹ cứ rửa tay cho con, trẻ mất đi tính nhẫn nại.

Trẻ làm làm tốt dù là việc nhỏ, vẫn cần được khích lệ, động viên. Quan trọng hơn là phải củng cố lòng tự tin cho trẻ. Cho dù trẻ làm chưa giỏi cũng phải khen. Có vậy trẻ mới có tự tin, để lần sau làm giỏi hơn.

Cha mẹ chê trẻ vụng về, không tin tưởng vào khả năng của chúng, sửa sai cái trẻ vừa làm trước mặt người khác… là kiểu dạy con tồi tệ nhất. Những bà mẹ không biết phương pháp giáo dục trẻ thường đối xử với con như vậy. Áp đảo sự phản kháng của trẻ. Dập tắt ý muốn tự làm lấy của trẻ bằng những câu đại loại như “Việc đấy ai chẳng làm được” hay “Ai thèm làm cái việc dở hơi ấy”.

Bí quyết dạy trẻ giỏi là thường xuyên “khen”, ngược lại dạy tồi sẽ là hay “chê”.

Giao cho trẻ những công việc "đặc biệt"

Tại sao trẻ không chịu làm một số việc người lớn muốn? Đơn giản là vì công việc đó không làm trẻ thích…Vậy làm sao để trẻ thích thú và làm một cách tự giác.

Bí quyết làm cho công việc trở nên vui vẻ và thú vị với trẻ là tạo ra nhiều việc để trẻ có thể chọn làm. Vạch rõ ràng các chi tiết của mỗi việc. Cha mẹ có thể lập biểu đồ để đánh dấu những công việc giao cho trẻ làm. Trước khi bạn bắt đầu phân việc, bạn hãy cho trẻ biết bạn mong đợi ở chúng điều gì và chúng sẽ nhận được gì từ công việc đó. Đừng quên nói với trẻ rằng những công việc mà trẻ đang làm đều là những công việc tuyệt vời. Và đa số trẻ sẽ rất hào hứng nếu làm việc mà có phần thưởng.

Ngoài ra, nếu giao cho trẻ một công việc nào đó dưới cái tên “đặc biệt”… thì công việc đó dường như được trẻ hoàn thành tốt hơn. Trẻ con thường có suy nghĩ: “chắc chắn mình phải là một người đặc biệt thì mới được giao cho công việc đặc biệt”.

Chẳng hạn, khi muốn dọn dẹp lại nhà, bạn hãy tuyên bố: “đã đến lúc chúng ta cần dọn nhà rồi”. Thử giao cho trẻ một công việc “đặc biệt” thu dọn, trang trí lại căn phòng để chúng được tự làm điều đó. Để giúp trẻ không bỏ dở, bạn hãy cùng làm với trẻ.

PGS.TS. Nguyễn Công Khanh & ThS. Hà Thiên LýChuyên gia Trường Mầm Non Hoàng Gia, Equest Group, tel: 7624877