Cẩm Nang Nuôi Dạy Con

Các nguyên nhân gây sốt

2011-08-06T06:12:00.000-07:00

Khi nhiệt độ cơ thể tăng trên 37,50C (có khi lên đến trên 400C) thì được gọi là sốt. Sốt làm người bệnh rất khó chịu, nếu không tìm ra được nguyên nhân để điều trị thì rất nguy hiểm.

Sốt và phản ứng cơ thể

Sốt là một phản ứng của cơ thể đối với các tác nhân gây bệnh. Bình thường nhiệt độ của cơ thể là 37độ C, trung bình thân nhiệt tăng lên 1 độ C thì nhịp tim tăng từ 10-15 nhịp/1 phút. Phải lấy nhiệt độ (sau 1-3 giờ và nhiều lần trong ngày) để theo dõi mức độ sốt và quy luật các cơn sốt.

Sốt cao trên 39-40 độ C có nguy cơ gây co giật, nhất là trẻ em, lúc đó cần phải dùng thuốc hạ sốt hoặc chườm lạnh để hạ nhiệt độ xuống trước khi tìm nguyên nhân. Nếu không tìm cách hạ nhiệt ngay, bệnh nhân có thể bị co giật và tử vong.

Sốt là một biểu hiện của nhiều bệnh, đa số là do nhiễm khuẩn, nhưng cũng có trường hợp không do nhiễm khuẩn. Người ta chia sốt ra 2 thể là sốt ít ngày và sốt kéo dài. Một số nguyên nhân gây sốt hay gặp.

Sốt mới được vài ngày

Có triệu chứng gợi ý ở các cơ quan

Nguyên nhân ở vùng miệng, họng: Thường gặp ở trẻ em mọc răng sữa, người lớn mọc răng khôn; viêm họng, viêm amiđan, đau lợi, đau họng, nuốt khó và đau, đôi khi ho. Khám thấy lợi, họng, amiđan sưng, đỏ, có khi có mủ hoặc giả mạc. Cần chụp răng, khám họng.

Nhiễm khuẩn ở bộ máy hô hấp: Viêm khí phế quản, viêm phổi, viêm màng phổi, apxe phổi, thường có biểu hiện sốt, ho khạc đờm hay máu, đau ngực, khó thở. Cần chụp X quang lồng ngực, xét nghiệm đờm, máu.

Nhiễm khuẩn hệ thống thận-tiết niệu: Viêm bàng quang, viêm mủ bể thận, viêm cầu thận cấp. Người bệnh có biểu hiện tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ít, nước tiểu đục hay hồng, có phù, đau vùng thắt lưng. Cần xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng thận, siêu âm, chụp X-quang vùng thận-tiết niệu.

Nhiễm khuẩn ở gan mật: Viêm đường mật, áp-xe gan, viêm gan do virus. Thường kèm theo sốt, vàng da, vàng mắt, đau vùng gan.

Viêm khớp, cơ, thấp tim: Tại vùng cơ, khớp, sưng, nóng, đỏ, đau; cầm nắm các đồ vật khó, hạn chế hoặc không đi lại được. cần chụp X-quang khớp, xét nghiệm máu lắng máu, xét nghiệm yếu tố về khớp.

Nhiễm khuẩn não-màng não: Có sốt, nôn, nhức đầu. Có khi co giật, liệt nửa người, hôn mê. Xét nghiệm nước não tủy, máu.

Tắc tia sữa, áp-xe vú: Do nhiễm khuẩn tuyến sữa, biểu hiện vú sưng, đau, nóng, đỏ. Sữa chảy ra màu trong hay vàng.

Sốt có phát ban: Thường do các loại virus. Gặp ở các bệnh sởi, thủy đậu, rubêon. Thường có viêm long đường hô hấp, nên thấy hắt hơi, sổ mũi, ho. Sau khi sốt 3 ngày đến 1 tuần thì phát ban rõ.

Sốt xuất huyết: Sốt cao đột ngột liên tục từ 2 đến 7 ngày. Sau đó có biểu hiện xuất huyết như: chảy máu mũi, chảy máu chân răng, kinh nguyệt kéo dài, có những chấm hoặc mảng xuất huyết ở dưới da, đôi khi có xuất huyết nội tạng. Xét nghiệm máu bạch cầu hạ.

Cúm: Sốt, hắt hơi, sổ mũi, nhức đầu, đau mình mẩy. Thường có dịch.

Sốt kéo dài - sốt trên 10 ngày

Sốt liên tục

Thương hàn: Sốt kéo dài, liên tục, kèm theo li bì, hoảng hốt, mê sảng, môi khô, lưỡi trắng, phân lỏng. Đau bụng vùng hố chậu phải. Đặc biệt nhiệt độ tăng nhưng mạch không tăng tương ứng. Cần làm phản ứng Widal, cấy máu, phân tìm vi khuẩn.

Lao: Lao xương, lao phổi, lao hạch… Sốt dai dẳng (37,5-38 độC). Thường sốt về chiều, kém ăn, sút cân. Nếu lao phổi thường ho, khạc đờm kéo dài, có thể ho ra máu.

Viêm nội tâm mạc bán cấp loét sùi: Trên người có bệnh tim, sốt dai dẳng, lách to, tiểu ra máu, ngón tay dùi trống. Cần cấy máu, siêu âm tim.

Bệnh leptospira: Khởi phát đột ngột, sốt cao kéo dài. Có dấu hiệu kiệt nước, da vàng đỏ, tổn thương về gan, thận, dấu hiệu thần kinh như mê sảng, hoảng hốt, đau các bắp cơ.

Sốt có chu kỳ

Sốt rét: Thường gặp ở vùng núi cao, đôi khi ở vùng đồng bằng. Biểu hiện ban đầu là cơn rét run, sau đó sốt nóng 40-410C, kết thúc cơn sốt là vã mồ hôi. Hết sốt, người bệnh trở lại bình thường… Hôm sau lại lên cơn sốt và thường xảy ra đúng vào giờ hôm trước.

Sốt hồi quy: Sốt cao liên tục trong vòng 1 tuần sau đó hết sốt vài ngày, rồi lại sốt cơn tiếp theo. Toàn thân mệt nhọc, bơ phờ. Gan, lách to, đau. Xét nghiệm máu tìm thấy xoắn khuẩn hồi qui.

Sốt dao động

Nung mủ sâu: Ở các cơ quan như áp-xe gan, mủ bể thận, áp xe não, nhiễm khuẩn huyết và sốt kéo dài ở người nhiễm HIV…

Các nhiễm khuẩn ngoại khoa: Gồm các bệnh viêm nhiễm trước và sau mổ ở các vết thương; viêm da, cơ, hậu bối, bỏng nhiễm khuẩn, viêm ruột thừa, viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn đường mật, viêm xương…

Ngoài ra còn loại sốt không do nhiễm khuẩn: Do cơ thể phản ứng lại các tác nhân gây bệnh. Như say nóng, say nắng; sau tiêm chủng vacxin; sốt tiêu máu sau truyền máu. Sốt do tiêu hủy tổ chức: sau chảy máu, sau gãy xương. Do rối loạn nội tiết: Cơn cường giáp. Sốt do tăng sinh tổ chức trong ung thư và bệnh về máu.

Trong thực tế thì không phải bệnh nào cũng đầy đủ các triệu chứng của nó, mà có thể bị che lấp bởi dấu hiệu của các bệnh khác kèm theo. Cho nên khi bị sốt, ta cần đến cơ sở khám chữa bệnh để được khai thác các triệu chứng và khám xét một cách toàn diện, được theo dõi và kịp thời xử trí đúng đắn.

Ngày nay, với các trang thiết bị hiện đại, việc tìm nguyên nhân sốt có nhiều thuận lợi, nhiều người bệnh được cứu chữa khỏi. Tuy nhiên, đôi khi vẫn gặp những trường hợp sốt không rõ nguyên nhân, việc chẩn trị cần phải có các thầy thuốc giàu kinh nghiệm lâm sàng thì người bệnh mới có thể qua khỏi được.

TS. ĐÀO KỲ HƯNG (Sức khoẻ Đời sống)

Lớp luyện chữ đẹp giữa phố cổ Hà Nội

2011-07-13T00:12:00.001-07:00

Với khả năng viết chữ đẹp, thầy giáo trẻ Dương Thanh Tuấn ngày ngày dạy và luyện cho hơn trăm học viên đủ mọi lứa tuổi trong căn phòng nhỏ 40 m2 ở phố cổ Hà thành.

Sinh năm 1979, anh Dương Thanh Tuấn đã trải qua 12 năm làm công việc luyện chữ đẹp cho mọi người tại căn phòng nhỏ chỉ 40 m2 của mình tại phố Hàng Mành (Hà Nội).

Mỗi ngày có hơn 100 học viên, chia làm 6 ca, từ sáng tới tối. Đông nhất là các bạn trẻ, sinh viên sư phạm, giáo viên tiểu học hoặc các em nhỏ ở độ tuổi lớp 1 hoặc mẫu giáo lớn.

Thầy Tuấn kể, từng có một học viên 78 tuổi theo học. Để luyện tốt chữ cần dùng bút máy ngòi sắt do không bị trơn trượt, từ đó viết các nét thanh, nét đậm theo kiểu đưa nhẹ, kéo mạnh một cách chính xác, dễ tạo nên những vần chữ đẹp hơn.

Gia đình có truyền thống 3 đời hành nghề luyện chữ đẹp. Anh Tuấn vốn là cháu cụ Dương Khả, nổi tiếng những năm 40 về viết chữ. Người thầy thế hệ 7x này từng tốt nghiệp ĐH Ngoại ngữ, cũng từng lên giảng đường dạy học, tuy nhiên chỉ được ít thời gian, năm 2000 anh quyết định về nhà nối dõi nghề truyền thống của gia đình.

Bé Đào Khánh Trang (7 tuổi) dù đau một bên mắt vẫn cố gắng đến lớp luyện chữ. Với chi phí 800.000 đồng/khóa (12 buổi), có người chỉ hai buổi đã viết đẹp ngay, nhưng có người học mãi không thành công đành bỏ cuộc giữa chừng.

Với người lớn tuổi việc tiếp thu cách thức viết sao cho đẹp khá dễ, nhưng với trẻ em thì vất vả.

Nhiều lần thầy Tuấn phải cầm tay các em hướng dẫn đặt từng đường bút, điểm xuất phát của từng nét chữ trên vở ô ly.

Chị Đào Thị Nhuyễn, giáo viên tiểu học An Mỹ, huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình) lặn lội từ quê lên Hà Nội học một khóa để về luyện chữ cho học sinh.

Thày Tuấn rèn cho học viên từng cách mở nắp bút, tư thế ngồi, vẽ mẫu từ trong vở cho đến trên bảng. Với mỗi lứa tuổi, anh có một giáo án, phương pháp truyền đạt riêng.

Anh bảo, viết chữ đẹp là phải làm sao không đứt rời mạch, không nhấc bút giữa chừng, đảm bảo bút nghiêng đủ 15 độ so với dòng kẻ dọc

Mỗi khi thầy viết, học trò chăm chú nhìn theo từng đường nét, nhiều người nhìn chữ mà như bị mê hoặc và trầm trồ "Ôi, đẹp quá"!

Thành quả sau những ngày được rèn luyện của một học viên. Anh Tuấn rất khen ngợi những nét chữ này, luôn mang ra làm mẫu.

Hoàng Hà

Tôi đã rút ra nhiều bài học sau khi trượt đại học

2011-07-13T00:09:00.000-07:00

Tôi quyết định sang năm ôn thi lại. Tôi cố gắng dành nhiều thời gian cho mình, không cắm đầu vào học nữa. Thời gian rỗi tôi giúp mẹ công việc nhà, lao động khiến đầu óc tôi sảng khoái và minh mẫn hơn.

Ước mơ, hai chữ tuy ngắn gọn nhưng chứa đựng bao nhiêu khát vọng của tuổi trẻ. Tôi cũng vậy, cũng như bao bạn trẻ khác, sống và mơ ước. 18 tuổi, tôi bắt đầu cuộc hành trình chạm vào ước mơ của mình trong lo lắng, bồn chồn, háo hức, rộn ràng khó tả, những ngày thi đại học ghi dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đời mình.
Tưởng chừng con đường ấy trải toàn hoa hồng thì ngay khi chập chững những bước đi đầu tiên cho một cuộc hành trình mới tôi đã vấp ngã, trượt đại học. Chưa bao giờ tôi nghĩ rằng mình có một sự khởi đầu tồi tệ đến thế, cú sốc đầu đời của tuổi 18 làm tôi hoảng loạn và sợ hãi. Cuộc sống với tôi lúc ấy dường như địa ngục.

Tôi mệt mỏi, chán nản, lâm vào trạng thái trầm uất căng thẳng, hy vọng nhiều thì thất vọng càng lớn. Tôi khóc, mất ngủ, vật vã mấy ngày liền, đôi lúc thấy mình là người thừa và buồn hơn nữa kết quả thấp kém của tôi kéo theo không khí nặng nề của gia đình. Bố mẹ không nói gì, không trách mắng nhưng tôi biết lòng họ trĩu nặng.

Tôi nhớ những buổi tối không ngủ, nằm mê man trong cơn ác mộng. Tôi cố sức leo lên ngọn núi cao nhưng sao cứ có cái gì đó, vô hình thôi, kéo tôi lại, không thể vượt lên. Rồi tôi chới với, và trượt ngã. Trong cơn mê đầu óc tôi quay cuồng và tôi khóc nức nở như một đứa trẻ. Một sự thật dù có đau lòng đến đâu thì tôi vẫn phải chấp nhận, tôi sợ mình không thể vượt qua được thất bại quá lớn này, cú vấp váp đầu đời của tuổi trẻ.

Cho đến một ngày tôi nhận được lá thư của chị gái, lá thư rất dài, 5 trang giấy được chị nắn nót gửi gắm qua từng con chữ: "... Chị gái sẽ luôn ở bên cạnh, chia sẻ muộn phiền với em. Chị muốn em nghiêm túc nhìn lại bản thân, xét đoán những sai lầm, vì con người trưởng thành hơn từ những thất bại, những sai lầm. Và chị sẽ ở bên, giúp em sửa chữa, chị cần sự hợp tác của em. Thất bại không có nghĩa là em đã cúi đầu, mà chỉ đơn giản là em phải đủ can đảm để đương đầu với nó. Cố gắng lên nhé, em gái”!

Cầm trên tay lá thư mà nước mắt tôi nhòe nhoẹt, đọc từng dòng chữ ấy, tôi cảm thấy mình có lỗi nhiều hơn là đáng được thương hại. Tôi có lỗi với bố mẹ, với chị, với những người thân xung quanh bên tôi, yêu quý tôi. Tôi đã không cố gắng hết mình, phụ lòng tin của những người thân yêu.
Có lẽ là thế, như chị tôi nói “Thất bại không có nghĩa em đã cúi đầu, mà chỉ đơn giản là em phải đủ can đảm để đương đầu với nó”. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, gạt đi nước mắt, tôi biết mình phải đứng dậy, cố gắng hơn nữa, không chỉ vì bản thân mà còn vì những người thân yêu và vì ước mơ tôi đã ấp ủ từ khi con bé.

Tôi đã cố gắng để thành công từ những thất bại đầu đời. Ảnh minh họa: Hoàng Hà.

Với 19 điểm, tôi có thể đi NV2 một trường đại học công lập nào đó nhưng tôi đã không nộp đơn mà quyết định ở nhà ôn thi thêm một năm nữa. Việc đi học đại học có thể sẽ giúp tôi thoát khỏi tình trạng hiện tại nhưng sau này không dám chắc tôi sẽ hối hận về quyết định của mình. Tôi không muốn từ bỏ ước mơ và cũng không muốn chạy trốn.

Có lẽ với tôi công việc quan trọng nhất phải làm lúc đó là vạch ra những sai lầm của bản thân, vì sao tôi trượt đại học, lý do nào khiến tôi thất bại? Những năm đi học tôi là một người chăm chỉ cần mẫn, thời gian chính dành nhiều cho việc học tập, học tối ngày, đi học ở trường, ở nhà, ở thư viện.

Chính vì thời khóa biểu bị lấp kín nên tôi ít có thời gian đi chơi cùng bạn bè hay tự thưởng cho mình giây phút giải trí sau giờ học trên lớp. Tôi ít lao động làm đầu óc lúc nào cũng bị căng cứng và với việc học nhiều như vậy kéo theo cảm giác mệt mỏi, căng thẳng, stress… Áp lực của bài vở đôi khi khiến tôi thấy mệt mỏi, hiệu quả tiếp thu bài không cao. Đó là cách học nhồi nhét.

Lớp 12, tôi dành nhiều thời gian học thuộc lòng vì thi trắc nghiệm lý thuyết đã chiếm đến 50%, tôi học như một con vẹt, thuộc làu làu từng bài trong sách giáo khoa. Tôi có thể nhớ được từng bài, từng chuyên đề về dạng bài nào đó nhưng tôi lại lúng túng trước những đề bài tổng hợp nhiều kiến thức.

Học không có chiều sâu, không hiểu rõ bản chất của vấn đề, học tủ, dùng trí nhớ mà không khái quát được những vấn đề trọng tâm của bài học. Chính vì lý do đó mà khi gặp những dạng bài lạ tôi không biết cách giải quyết và khi bị căng thẳng tôi thường dễ quên chúng. Đó là cách học hời hợt.

Cấp 3 lớp tôi có khá nhiều bạn học giỏi nhưng vì tính sĩ diện tôi rất ít khi hỏi bài bạn bè, tôi luôn tự mình giải quyết nhưng quá nhiều thắc mắc khiến tôi không thể tự làm được, khó là tôi bỏ. Đó lại là một sai lầm lớn nữa với tôi.

"Học thầy không tày học bạn", vậy mà tôi tìm cách giấu dốt chỉ vì sợ bạn bè coi thường. Tôi luôn đặt nặng áp lực về điểm số và bằng mọi cách để đạt được điểm cao, không muốn thua kém bạn bè. Điểm số luôn là áp lực đè nặng lên vai tôi, lo lắng trước những kỳ kiểm tra, tâm lý không thoải mái tôi không thể làm tốt.

Tính tôi nhút nhát và không nhiều bạn, cộng thêm với việc ít tham gia các hoạt động của lớp vì sợ tốn nhiều thời gian làm tôi lúc nào cũng như thu mình vào vỏ ốc. Giờ tôi mới ngộ ra một điều rằng những hoạt động ngoại khóa trên lớp thực sự bổ ích. Chúng khiến tôi gần gũi mọi người, tự tin và dạn dĩ hơn, giảm stress sau mỗi giờ lên lớp và hơn thế nữa thay bằng sự lo lắng tôi sẽ tự tin hơn khi tham gia những kỳ thi.

Tôi quyết định sang năm ôn thi lại. Tôi cố gắng dành nhiều thời gian cho mình, không cắm đầu vào học nữa. Thời gian rỗi tôi giúp mẹ công việc nhà, lao động khiến đầu óc tôi sảng khoái và minh mẫn hơn. Tôi đăng ý tham gia một lớp 13 gần nhà. Việc học bài bản có thầy chỉ dạy là rất cần thiết vì thầy cô là những người hệ thống sườn kiến thức cho mình. Đừng ngại, đừng xấu hổ vì ở đâu chúng ta cũng kiếm được những người bạn mới.
Học lớp 13 tôi biết thêm nhiều bạn, tôi cởi mở thân thiện và cười nhiều hơn, ngoài giờ học chúng tôi còn trao đổi bài vở với nhau, tôi không còn ngại hỏi bài vở bạn bè, hỏi thật kỹ đến khi nào hiểu rõ bản chất mới thôi. Tôi phát hiện ra các bạn lớp 13 học không hề kém, có lẽ họ cũng giống như tôi sai lầm một chút về đường đi mà thôi.

Lớp 13, tôi không cố nhồi nhét kiến thức vào đầu, sắp xếp một thời gian biểu hợp lý cho từng môn học, tôi có nhiều thời gian hơn vì chỉ phải học 3 môn chính. Tôi đọc kỹ các dạng bài trong sách, nghiền ngẫm nó rồi thâu tóm những ý cần phải nhớ và học. Học phần nào chắc chắn phần đó, thà học 10 biết 5 còn hơn học 10 biết 8 mà hời hợt, đụng vào đâu cũng không hiểu rõ vấn đề.

Học xong chương trình, 2 tháng cuối tôi bắt tay vào làm đề thi, bấm thời gian và theo dõi tiến trình làm bài. Việc làm đề là một trong những khâu mấu chốt quan trọng nhất trong quá trình ôn thi của tôi. Những lần làm đề giúp tôi rút ra được nhiều kinh nghiệm, đặc biệt trong cách trình bày bài là khâu mà tôi yếu nhất đối với môn Toán. Tìm ra cách giải nhanh nhất đối với những môn thi trắc nghiệm. Một ngày chỉ cần làm 2 đề thì trong một tháng kinh nghiệm dắt túi cũng được kha khá rồi đấy.

Ngoài ra tôi còn tham gia một số hoạt động xã hội của đoàn thanh niên tổ chức vào những dịp cuối tuần như biểu diễn văn nghệ, đi thăm các làng trẻ em khuyết tật, tuyên truyền viên cho các hoạt động tình nguyện. Nó thực sự có ý nghĩa với tôi và thời gian tham gia cùng đội khiến tôi tự tin hòa đồng hơn với mọi người, cảm thấy mình sống có ích hơn.

Vậy là tôi bước vào kỳ thi đại học năm thứ 2 với tinh thần thoải mái, chỉ có đôi chút áp lực nhưng lòng tự tin cũng che đi được phần nào áp lực đó. Tôi tham gia vào hai khối thi, khối A làm bài khá tốt nên khối B tạo tâm lý thoải mái hơn, tôi tự tin hơn nhiều. Kết thúc kỳ thi đại học với một kết quả không đến nỗi nào, tôi đỗ vào 2 ngôi trường mơ ước. Niềm vui xen lẫn với niềm tự hào, tôi biết mình đã chiến thắng bản thân, chấp nhận thử thách và đương đầu với thất bại.

Cú sốc của tuổi 18 dạy tôi nhiều thứ, tôi đã không phải hối hận về quyết định mà mình lựa chọn như một lời dạy của bố từng nói với tôi: “Con vấp ngã chỗ nào con sẽ đứng lên chỗ đó, can đảm đối mặt với thất bại, đừng chạy trốn nếu con không muốn là một kẻ hèn nhát”.
Cuộc hành trình đi tìm ước mơ của tôi chẳng thấm gì với những cuộc hành trình khác dài hơi hơn rất nhiều, nhưng tôi may mắn hơn nhiều người là bên tôi có những người thân, họ cùng với tôi chia sẻ những khó khăn, họ động viên an ủi khi tôi cảm thấy mệt mỏi chán chường.

Tôi thầm cảm ơn những người bên cạnh đã cứu tôi ra khỏi hố sâu của sự thất vọng và tôi tự hào vì bản thân mình vì tôi dám mơ ước, dám cố gắng, dám thất bại và dám thành công. Tôi không hối hận về sự lựa chọn của mình, tôi tự tin nói rằng: Tôi chiến thắng, tôi không hèn nhát.

Cuộc sống là những điều kỳ diệu đầy thú vị, nó như lăng kính vạn hoa đầy màu sắc và lăng kính đó nằm trong thế giới của ước mơ, khát vọng với những con người bình thường như bạn, như tôi và như hàng tỷ người đang sống trong hành tinh này. Hãy sống, hãy ước mơ và kiên trì biến ước mơ thành hiện thực.

Không có con đường nào trải đầy hoa hồng mà không có chông gai và thử thách, càng nhiều khó khăn chúng ta càng biết quý trọng nâng niu hơn những thành quả mình đạt được. Tôi đã thực hiện ước mơ của mình như thế đấy, còn bạn thì sao? Hãy chia sẻ cho nhau để giúp nhau tiến bước nhé!

Lê Thu Hà

(theo VnExpress.net)

Nhà Giàu Rèn Dạy Con Như Nào?

2011-07-10T19:05:00.000-07:00

Có nhiều gia đình bố mẹ mải làm ăn kiếm tiền nên không có thời gian chăm sóc, giao lưu, dạy dỗ con cái, dẫn đến việc con cái chán chường, đàn đúm bạn bè ăn chơi hư hỏng.

Những câu chuyện con ngoan thành hư ở các gia đình khá giả như thế này được các chuyên gia tâm lý cho rằng diễn ra khá phổ biến hiện nay. Nguyên nhân được cho là ngày nay trong áp lực cuộc sống hiện đại, nhiều bố mẹ chuyên tâm vào chuyện làm ăn không có thời gian dành cho dạy dỗ chăm sóc con cái. Mặt khác gia đình rủng rỉnh tiền bạc tạo cho trẻ thói quen được nuông chiều, tiêu dùng trên đồng tiền có sẵn do bố mẹ chu cấp; từ đó sinh hư.

Cũng theo các chuyên gia tâm lý, trẻ dễ bị hư hỏng vì các lý do sau đây nên các bậc làm cha mẹ phải cố gắng tránh để con mình có thể phát triển tốt:

Người lớn không tôn trọng nhân cách của trẻ. Trẻ mặc dù nhỏ, cũng có lòng tự tôn; người lớn nên tôn trọng chúng, căn cứ theo đặc điểm bản thân chúng để có cách giáo dục. Đừng nên lấy cách châm chọc, xoi mói, nhục mạ, chửi mắng để ảnh hưởng tâm lý của trẻ.

Có việc là lải nhải. Nhiều bậc phụ huynh chọn cách lảm nhảm suốt ngày để giáo dục con cái, cho rằng trẻ thế này không được, thế kia không xong, cái gì cũng bắt chú ý. Thói quen này sẽ làm trẻ chán ngắt, gây ra tâm lý chán và muốn làm ngược lại.

Kỳ vọng quá cao ở trẻ: Gia đình nào cũng đặt hy vọng vào con cái mình, họ muốn con học cái này cái kia, ví dụ quy định mỗi ngày học bao nhiêu từ, luyện tập đàn… nếu không sẽ bị phạt. Điều này dễ gây ra tinh thần đối lập ở trẻ.

Ít giao lưu với trẻ: Hầu hết người lớn thiếu sự “giao lưu” với trẻ. Nếu cha mẹ không chia sẻ tâm sự, không tôn trọng trẻ thì đừng hy vọng chúng sẽ tôn trọng lại bạn.

Quá nhân nhượng với trẻ: Khi chúng mắc lỗi nếu cha mẹ không phạt, chúng sẽ không phân biệt được phải trái sẽ càng trở nên hỗn.

Trẻ không thỏa mãn đối với cha mẹ và gia đình: Đặc biệt là tình cảm cha mẹ không được tốt sẽ ảnh hưởng đến tâm lý trẻ, chúng thường xuyên lấy những hành động ngỗ ngược để đối phó cho sự không thỏa mãn ấy. Khi cha mẹ đã không còn là tấm gương, trẻ càng chán nản, sa sút tinh thần và dễ cáu gắt, căng thẳng. Hơn nữa nếu cha mẹ bận không có thời gian chơi cùng, trẻ sẽ thiếu thốn tình cảm, thời gian dài sẽ làm cho hai bên xa cách. Trẻ dùng chính sự im lặng và ngỗ ngược của mình để thỏa mãn sự không hài lòng ấy.

Nhà giàu rèn con bằng sống khổ

Thảo - cô con gái út của chủ một doanh nghiệp xuất khẩu gỗ tại TP HCM ngày nào cũng dậy thật sớm, điểm tâm rồi ra đường đón xe buýt đến trường. Một tiếng đồng hồ sau, bố cô xách cặp lên ôtô có tài xế đang chờ sẵn đi làm.

Nhà có xe hơi riêng, công ty sẵn ôtô với lái xe, nhưng Thảo cũng như chị gái của mình đều học cách sống tự lập ngay từ nhỏ. Thừa tiền mua xe máy song cô học sinh một trường cấp 3 có tiếng tại Sài Gòn vẫn chịu khó đón xe buýt đi học mỗi ngày. Cô cũng từ chối ý định chu cấp tiền du học nước ngoài của bố: "Con sẽ tự săn tìm học bổng du học bằng sức của mình, nếu không thì học trong nước".

Chị của Thảo hiện là sinh viên khoa kinh tế trường đại học quốc gia TP HCM, tối về vẫn tranh thủ đi làm thêm. Thời gian rảnh, cô chị lại đến công ty bố làm thêm và nhận lương như một nhân viên bình thường để trang trải chi phí sinh hoạt riêng.

Kể về hai cô con gái của mình, người bố - ông Hoàng Văn Dân không giấu niềm tự hào. Ông bảo rằng cả hai đứa con đều rất ngoan từ khi còn bé và biết quý trọng tiền bạc bố mẹ làm ra mà không hề đòi hỏi. "Tôi đã dạy con theo cách tôn trọng và trách nhiệm, có thể coi là phương pháp dạy con hiện đại nhất hiện nay giúp trẻ phát triển nhân cách toàn diện cả về trí tuệ, tình cảm và thể chất", ông bố nói.

"Các con tôi được tự lập, tự ra quyết định cho mình. Chúng phải bỏ công sức để làm ra tiền mới biết quý trọng đồng tiền. Chúng phải sống khó khăn một chút mới biết đồng cảm với những người nghèo khổ".

Ông bố tiếp: "Trẻ học được tinh thần trách nhiệm và tôn trọng sẽ rất tự tin phát huy tính độc lập và cảm nhận giá trị bản thân. Chúng cũng thiết lập mối quan hệ với người khác trong cộng đồng dễ dàng và cực kỳ tốt".

Như bao ông bố bà mẹ khác, những doanh nhân giàu có cũng muốn con cái mình học giỏi để nối nghiệp nhà. Thế nhưng họ quá bận rộn với công việc kinh doanh để có thể lo cho con. Ở hầu hết gia đình giàu có, việc giao tiếp giữa cha mẹ và con cái chính là “tiền”. Vì vậy dẫn đến một thực tế là con trẻ không biết quý trọng sức lao động mà tiêu xài hoang phí, không chăm lo học tập chỉ biết dựa vào cha mẹ.

Song cũng có những doanh nhân mặc dù rất bận rộn với việc kinh doanh vẫn thực hiện trách nhiệm chăm sóc dạy dỗ con cái một cách nghiêm khắc. Và con của họ khi trưởng thành đều là những người giỏi giang, thành đạt, có ích trong xã hội. Trường hợp như ông giám đốc Hoàng Văn Dân không phải là hiếm.

Bà Huỳnh Huệ Hoa, giám đốc một công ty kinh doanh dây cáp điện tại quận 5 cho biết, gia đình giàu lên từ khởi đầu nghèo khó nên bà rất chú trọng dạy con biết quý trọng giá trị đồng tiền và phải có tính tự lập.

Để làm điều đó, ngay từ khi hai con trai còn nhỏ, bà đã tập cho con biết quản lý thời gian và tài chính một cách khoa học, không chiều theo kiểu đáp ứng mọi yêu cầu của chúng. Bà hỗ trợ cho con mọi thứ tốt nhất trong học tập, song để có tiền tiêu cho nhu cầu cá nhân thì các cậu bé phải giải thích rõ lý do.

Là con của sếp, nhưng các ông chủ nhỏ này mỗi mùa hè phải đến bán hàng cho các cửa hàng của công ty, hưởng lương như nhân viên bình thường. "Khó khăn giúp bọn trẻ phấn đấu hơn, xây dựng những hoài bão của mình trong tương lai", người mẹ nói.

Nhờ vậy, khi cậu con trai lớn đi du học, mẹ chỉ phải tài trợ 6 tháng đầu tiên. Chàng trai trẻ đã tự kiếm việc làm thêm và không xin tiền gia đình nữa. Ra trường về nước, cậu lập công ty riêng và phụ giúp mẹ điều hành doanh nghiệp gia đình.

Ông Huỳnh Lê Trung, Việt kiều Pháp về nước kinh doanh chia sẻ: "Con trẻ ngay từ nhỏ cần được tập để biết sống đơn giản, biết ba mẹ cực khổ thế nào khi kiếm đồng tiền, tập các cháu quen với từ "không" khi ba mẹ không thể đáp ứng được ước muốn của con".

Ông Trung kể, ban đầu bố cũng rất vất vả khi phải giải thích cho con biết tại sao nói không với những yêu cầu hoàn toàn có thể đáp ứng được. Lâu dần, các con quen đi, hiểu ra và học tập theo. "Sau giờ học chính khóa ở trường thì cháu chủ yếu tự học ở nhà, biết tiết kiệm tiền bằng cách bỏ ống heo".

Không chỉ dạy con biết quý trọng sức lao động, bà Nguyễn Thị Tuyết, chủ doanh nghiệp kinh doanh vàng tại quận 3 còn dạy các con cách ăn mặc, sống giản dị. Bà cho biết: “Tất cả là do giáo dục. Dạy con tiết kiệm, chăm chỉ học hành và chỉ cho con đường đi, thì chúng theo thôi. Hơn hết là cha mẹ phải làm gương. Bảo con ăn uống tiết kiệm mà mình mang tiền đi chơi, spa, shopping... thì sao làm gương được”.

Nhờ đó hai con của bà Tuyết thay vì mang tiền bạc của ba mẹ đổ vào những trò ăn chơi chưng diện vô bổ, thì lại dùng tiền mua sách vở học tập, sách văn học, đĩa nhạc, học ngoại ngữ, vi tính... Sắp tới đây người con lớn sẽ đi du học nhờ suất học bổng mới “săn” được.

Còn hạnh phúc nào bằng khi nhìn thấy con thành đạt một cách trọn vẹn. Đó không chỉ là niềm vui, mà còn niềm hãnh diện, tự hào của các bậc làm cha mẹ đối với sự thành công cho công trình dạy dỗ một con người.

Huy Đức

(Tổng hợp từ VnExpress.net)

8 bài học cha nên dạy con gái

2011-06-18T20:03:00.000-07:00

Ảnh minh họa: Myopera.com.

Người cha không chỉ mang lại cảm giác vững chãi, an toàn cho cô con gái nhỏ mà còn có thể dạy con nhiều điều, không phải bằng cách ngồi xuống trò chuyện, mà qua chính cách cư xử thường ngày.

Dưới đây là phân tích từ các nhà tâm lý giáo dục trên trang Womansday về những điều cha có thể giúp con gái tạo lập được cuộc sống hạnh phúc khi trưởng thành.

Sự quyết đoán

Để xua tan định kiến phụ nữ thì phải nhường nhịn và tránh đối đầu, các bé gái cũng cần học cách chấp nhận cảm xúc giận dữ của bản thân và tự quyết định những gì mình cho là đúng. Điều này không có nghĩa là để các bé thích gì làm nấy và quên kiềm chế bản thân. Điều quan trọng là khi có xung đột giữa cha và con gái, người cha nên sẽ trực tiếp đối thoại với con gái để tìm cách giải quyết, thay vì để mẹ phải làm trung gian. "Một bé gái nên được thoải mái thể hiện cảm xúc của mình, kể cả sự tức giận với cha và dám đưa phản biện. Nếu bé không dám làm điều ấy với cha mình thì cũng sẽ không thể ứng xử như thế với ông chủ, bạn trai hay những người khác phái khác.

Để giúp con rèn tính này, người cha hãy cho phép và khuyến khích con thể hiện cảm xúc trung thực, ý kiến cá nhân, thay vì trừng phạt mỗi lần con dám cãi lại hay tỏ ra giận dữ.

Tìm kiếm những mối quan hệ lành mạnh

Một câu nói cũ nhưng luôn luôn đúng: "Điều tốt nhất mà một người đàn ông có thể làm cho con mình là yêu thương mẹ chúng".

Một gia đình luôn tôn trọng yêu thương nhau có ảnh hưởng lớn đối với trẻ. Người cha có thể giúp con gái xây dựng mối quan hệ tốt trong tương lai bằng cách dạy con hãy luôn là chính mình, chứ không phải thay đổi như một con tắc kè hoa để phù hợp với người đàn ông nào đó. Để làm điều này, bạn nên giao tiếp với con gái càng nhiều càng tốt. Qua đó, con gái bạn sẽ học cách giao tiếp với tất cả những người đàn ông khác trong cuộc sống của mình.

Phấn đấu để đạt được thành công

Một trong những thử thách lớn nhất trong cuộc sống là biết được bạn muốn gì và can đảm theo đuổi mục đích đó. Một người cha có thể giúp con gái tìm ra được ước mơ của bé là gì, sau đó dành cho con nền móng vững chắc để thực hiện ước mơ đó.

Điều quan trọng nhất là người cha hãy giúp con gái mình lựa chọn cơ hội và xây dựng lòng tự tin, rằng mình có thể thực hiện được những giấc mơ của bản thân.

Tự lập

Thật khó để các bậc cha mẹ làm lơ khi thấy con khó khăn, nhưng nếu luôn giải cứu cho trẻ, bạn sẽ làm hại chứ không phải giúp con gái, nhất là về tiền bạc. Bạn cần dạy con gái sự tự chủ về tài chính. Hãy để con hiểu rằng cô ấy không cần tiền hay bất cứ thứ gì từ một người đàn ông, và khi trưởng thành, cô ấy sẽ chọn một người mình quan tâm nhất chứ không phải một người đàn ông nhiều tiền nhất.

Sửa xe không chỉ là việc của nam giới

Hầu như bố luôn là người dạy các con lái xe, kể cả con trai và con gái. Tuy nhiên, bạn không nên chỉ dừng lại ở việc này. Bạn có thể dạy con gái cách bảo dưỡng xe, cách kiểm tra xe an toàn, sửa những thứ đơn giản nhất. Việc này không chỉ khiến các em gái hiểu rằng mình có thể làm bất cứ điều gì nam giới có thể mà còn giúp các em luôn biết chuẩn bị và giải quyết những vấn đề xảy ra trong cuộc sống của mình.

Chịu trách nhiệm khi làm sai

Đây là một điều khó khăn, ngay cả với người lớn, bởi nó đòi hỏi không chỉ là việc thừa nhận bạn đã sai mà còn phải sữa chữa những việc bạn đã làm. Cách tốt nhất để dạy điều này là thực hành những gì bạn nói với con. Việc thấy bố luôn biết xin lỗi và cố gắng khắc phục sai lầm sẽ tạo phản xạ tuyệt vời tương tự ở các con gái. Lưu ý, khi con gái tâm sự những khó khăn của mình, bố thay vì đưa ra cho con các giải pháp, hãy chỉ ra cho bé biết trẻ sai ở chỗ nào và để em tự tìm ra cách giải quyết của mình.

Sự hoàn hảo chỉ là huyền thoại

Cuộc sống vốn có nhiều áp lực, nhất là để được sự hoàn hảo trong sự nghiệp, gia đình, nhất là với phụ nữ. Với cô con gái nhỏ, người cha có thể kể cho con nghe về những việc chưa hoàn hảo của mình, rằng bố cũng từng có những sai lầm, có lúc bố cũng cảm thấy xấu hổ với chính mình, bố thích nhất hay không thích điều gì ở mình, đặc biệt khi bằng tuổi con. Bố có thể giúp con hiểu trong cuộc sống hiện đại cả phụ nữ lẫn nam giới đều phải chịu những áp lực phải hoàn hảo để nhận được tình yêu. Ví dụ, đàn ông có nghĩa vụ phải kiếm tiền, trở thành người chồng lãng mạn, người cha tuyệt vời trong một quỹ thời gian ít ỏi... Những điều này sẽ giúp con bạn không quá tạo sức ép cho chính mình và biết thông cảm với người khác.

Tình yêu thực sự là tình yêu vô điều kiện

Thể hiện tình cảm với trẻ cũng là một các dạy con nhìn nhận về cuộc sống và chọn cách ứng xử phù hợp. Bạn hãy luôn khuyến khích con làm hết sức nhưng đồng thời cũng để trẻ biết rằng dù thế nào thì bạn vẫn luôn yêu con. Hãy luôn dành thời gian và sự chú ý cho con, có mặt ở những sự kiện quan trọng với trẻ, về nhà ăn tối và đừng ngại thể hiện tình yêu bằng những cử chỉ ân cần, âu yếm. Từ những điều giản dị này, con gái bạn cũng sẽ học được cách bộc lộ tình cảm và đón nhận tình yêu một cách vô điều kiện.

Minh Thùy

(Theo VnExpress.net)

Nên sai vặt trẻ càng sớm càng tốt

2011-06-17T01:12:00.000-07:00

Theo các chuyên gia tâm lý, giáo dục, sai trẻ làm việc vặt là một trong những phương cách tốt nhất giúp bé luyện tập các kỹ năng, tạo dựng tính chủ động, tự tin và lĩnh hội những chuẩn mực giá trị đạo đức.

Hầu hết trẻ em đều tò mò, thích được sai vặt, thích được “làm việc” cùng người lớn. Người lớn nên coi đây là cơ hội tốt để giáo dục trẻ. Hãy mạnh dạn giao cho bé một số công việc trong gia đình vừa sức với trẻ, để bé tập làm, ví dụ đặt quần áo bẩn vào chậu giặt, mang bát bỏ vào chậu rửa sau khi ăn xong, cất dọn đồ chơi, thay giấy vệ sinh, gấp quần áo... Người lớn động viên, khuyến khích bé tham gia tích cực, hướng dẫn, hỗ trợ bé kịp thời nếu bé không làm được. Khi làm việc nhà, bé sẽ cảm thấy mình có giá trị hơn, học được các kỹ năng và tự tin hơn vào khả năng của mình. Cũng qua đó, người lớn có thể phát hiện được tiềm năng hay thiếu hụt của bé để định hướng bồi đắp.

Nên giao việc vặt cho trẻ từ khi nào

Sang tuổi thứ 2, trẻ đã có thể làm được những việc lặt vặt trong nhà. Để duy trì sở thích của bé, hãy chọn những nhiệm vụ vừa sức, đặc biệt là những việc lặt vặt bé thích làm. Chẳng hạn có thể giao cho bé lấy ghế, gấp quần áo của bé, nhặt rau… cùng mẹ. Một bà mẹ kể rằng: “Tôi không thể nào cấm không cho con tôi (4 tuổi) động vào cái máy hút bụi được. Vì vậy tôi giao cho bé nhiệm vụ hút bụi sạch căn phòng gia đình. Nhờ vậy bé luôn bận rộn hút bụi còn tôi thì được bé đỡ đần bớt một việc”.

Nhà sư phạm học Elizabeth Pantley cho rằng, giao việc cho con trẻ là một cách tốt nhất để xây dựng lòng tự trọng và giúp bé khám phá năng lực, hứng thú của chính mình. Những trẻ sớm tham gia làm các việc vặt trong nhà, biết coi việc nhà là một điều bình thường của cuộc sống sẽ dễ dàng bước vào giai đoạn trưởng thành hơn so với những trẻ không có tinh thần trách nhiệm với các công việc đó.

Nên để trẻ tham gia giúp việc nhà hết mức có thể ngay khi trẻ 2-3 tuổi. Lau bàn, lấy cái này, cất cái nọ, lau đĩa… tìm nhiều việc vừa sức để trẻ làm giúp. Cha mẹ hướng dẫn và giao cho trẻ tự lấy bô khi đi vệ sinh, tự rửa tay, buộc dây giầy, cài cúc áo, tự gấp quần áo cất vào tủ, tự dọn dẹp đồ chơi… Thông qua các công việc được giao, làm cùng người lớn, bé bắt đầu học khái niệm có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và với những đồ dùng của bé. Và một khi bé đã cảm nhận được trách nhiệm của mình với những điều trên, cảm giác có trách nhiệm đối với người khác, đối với xã hội sẽ dần đến với bé một cách tự nhiên trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Khi bé được 4-6 tuổi, bạn có thể dạy bé cách thu dọn phòng ngủ, gấp chăn màn, quần áo của bé, lau bàn ghế, giường tủ… thậm chí có thể hướng dẫn bé rửa chậu, lau bồn rửa mặt và bồn tắm. Trẻ con rất thích được cọ rửa đồ. Những đứa trẻ 4 - 5 tuổi còn rất thích công việc phân loại quần áo sáng và tối màu để gấp, cất vào các ngăn tủ.

Khi bé 5–6 tuổi, bé có thể giúp đỡ bạn việc rửa chén, bát mỗi tối. Bạn hãy hướng dẫn trẻ cách làm công việc này như thế nào và giao từng phần việc cho trẻ (ví dụ: gạt những thức ăn thừa vào thùng rác, tráng bát bằng nước sạch…). Nhưng phải nhớ là cho bé làm với những đồ không dễ vỡ, còn những thứ dễ vỡ và các nồi bẩn thì bạn phải tự làm. Và điều quan trọng là vừa làm, vừa trò chuyện, tâm tình cùng trẻ để mở rộng sự hiểu biết và giúp trẻ cảm thấy tự tin hơn.

Khi trẻ 7-8 tuổi, chúng có thể tự mình chuẩn bị một bữa ăn. Hãy hướng dẫn trẻ cách làm món ăn mà chúng thích nhất và chỉ cho trẻ cách chọn các loại thực phẩm khi bạn cùng con đi chợ. Bạn nên khuyến khích con ở lứa tuổi đến trường tự chuẩn bị bữa trưa cho mình. Bé có thể giúp bạn cho quần áo vào máy giặt và khi bé lên 10 thì có thể tự mình cho quần áo vào máy và vận hành máy giặt… có thể đi chợ mua thức ăn. Hãy tập dần cho bé làm quen với những công việc này.

Kiên trì hướng dẫn, khích lệ… không chê bai

Người lớn cần kiên trì hướng dẫn trẻ làm, ban đầu có thể chưa quen, vụng về, chậm chạp, thậm chí đổ vỡ. Không sao cả, mỗi lần làm chưa được, thay vì chê bai, cha mẹ cần giải thích tại sao và động viên trẻ kiên trì làm lại, tập dần trẻ sẽ có ý thức hơn về những công việc mình làm. Thông thường trẻ sẽ rất thích ăn những gì do tự tay mình làm ra. Một khi đã được dạy cách chuẩn bị bữa ăn, trẻ sẽ có thể tự mình vào bếp mà không phải cần phải quanh quẩn bên bạn. Những lúc đó, bạn cứ nghỉ ngơi thoải mái đi và nhớ nói cho mọi người trong gia đình cùng biết để cùng động viên trẻ.

Trẻ con ham học hỏi, thích tự mình làm lấy, làm thành công thì ý muốn được thoả mãn, sẽ có được lòng tự tin vào việc mình làm. Cứ như vậy trẻ lớn lên từng bước một. Ngược lại lúc nào bố mẹ cũng ra tay làm hộ, hình thành ở trẻ thói quen ỷ lại, ích kỷ. Nếu mẹ cứ rửa tay cho con, trẻ mất đi tính nhẫn nại.

Trẻ làm làm tốt dù là việc nhỏ, vẫn cần được khích lệ, động viên. Quan trọng hơn là phải củng cố lòng tự tin cho trẻ. Cho dù trẻ làm chưa giỏi cũng phải khen. Có vậy trẻ mới có tự tin, để lần sau làm giỏi hơn.

Cha mẹ chê trẻ vụng về, không tin tưởng vào khả năng của chúng, sửa sai cái trẻ vừa làm trước mặt người khác… là kiểu dạy con tồi tệ nhất. Những bà mẹ không biết phương pháp giáo dục trẻ thường đối xử với con như vậy. Áp đảo sự phản kháng của trẻ. Dập tắt ý muốn tự làm lấy của trẻ bằng những câu đại loại như “Việc đấy ai chẳng làm được” hay “Ai thèm làm cái việc dở hơi ấy”.

Bí quyết dạy trẻ giỏi là thường xuyên “khen”, ngược lại dạy tồi sẽ là hay “chê”.

Giao cho trẻ những công việc "đặc biệt"

Tại sao trẻ không chịu làm một số việc người lớn muốn? Đơn giản là vì công việc đó không làm trẻ thích…Vậy làm sao để trẻ thích thú và làm một cách tự giác.

Bí quyết làm cho công việc trở nên vui vẻ và thú vị với trẻ là tạo ra nhiều việc để trẻ có thể chọn làm. Vạch rõ ràng các chi tiết của mỗi việc. Cha mẹ có thể lập biểu đồ để đánh dấu những công việc giao cho trẻ làm. Trước khi bạn bắt đầu phân việc, bạn hãy cho trẻ biết bạn mong đợi ở chúng điều gì và chúng sẽ nhận được gì từ công việc đó. Đừng quên nói với trẻ rằng những công việc mà trẻ đang làm đều là những công việc tuyệt vời. Và đa số trẻ sẽ rất hào hứng nếu làm việc mà có phần thưởng.

Ngoài ra, nếu giao cho trẻ một công việc nào đó dưới cái tên “đặc biệt”… thì công việc đó dường như được trẻ hoàn thành tốt hơn. Trẻ con thường có suy nghĩ: “chắc chắn mình phải là một người đặc biệt thì mới được giao cho công việc đặc biệt”.

Chẳng hạn, khi muốn dọn dẹp lại nhà, bạn hãy tuyên bố: “đã đến lúc chúng ta cần dọn nhà rồi”. Thử giao cho trẻ một công việc “đặc biệt” thu dọn, trang trí lại căn phòng để chúng được tự làm điều đó. Để giúp trẻ không bỏ dở, bạn hãy cùng làm với trẻ.

PGS.TS. Nguyễn Công Khanh & ThS. Hà Thiên Lý
Chuyên gia Trường Mầm Non Hoàng Gia, Equest Group, tel: 7624877

Bí quyết chuẩn bị tâm thế cho bé vào lớp 1

2011-06-17T01:09:00.000-07:00

"Lúc con 3-4 tuổi, mình nghĩ trẻ cần được chơi nên chẳng bắt học bao giờ, nhưng giờ thấy bạn cùng tuổi con đều đã biết viết, mình hoảng quá nên phải cho đi luyện chữ và toán cấp tốc", chị Nụ (Linh Đàm, Hà Nội) nói về cậu con trai sẽ vào lớp 1 năm nay.

Ngày ngày, anh chị tất bật thay nhau đưa đón con đến lớp luyện chữ và tập toán cách xa nhà 5 cây số.

Rút kinh nghiệm từ cô con gái đầu lòng, chị Ngọc (chợ Kim Liên, Hà Nội) đã cho cậu con trai gần 6 tuổi đi ôn luyện từ sau Tết.

"Hồi trước mình nghĩ lớp một thì cũng chỉ có tập đọc, viết, toán đơn giản thôi, đến lớp con học cũng được. Thế nhưng, vào năm học, cô giáo chê con viết chậm và kém nhất lớp, thế là tối nào hai mẹ con cũng phải đánh vật với nhau đến tận 11 giờ để hoàn thành các bài con làm dở trên lớp và làm thêm bài cô giao", chị Ngọc kể lại.

Sau "bài học" trên, với cậu con trai thứ hai, khi cháu được 5 tuổi chị đã đưa con đến nhà một giáo viên tiểu học nhờ cô rèn cho cháu cả tập đọc, tập viết lẫn làm toán. "Giờ thì khỏe re rồi, cháu đã đọc thông viết thạo. Dù vậy mình vẫn không chủ quan được, phải luyện tiếp", chị nói.

Chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa trẻ bước vào năm học mới. Nhiều ông bố bà mẹ có con vào lớp một sốt sắng chuẩn bị mọi thứ cho bé đến trường.Ngoài trang bị dụng cụ học tập, phần lớn các em đều đã được luyện chữ, học toán trước. Trên các diễn đàn dành cho các bậc cha mẹ, những topic như "tìm gia sư cho con sắp vào lớp 1", "Cho con luyện chữ, luyện toán ở đâu?", "Tìm cô giáo lớp 1 cho con"... luôn nóng khi năm học mới đang đến gần. Đáp ứng nhu cầu này, các trung tâm luyện chữ, rèn toán, dạy kỹ năng cho trẻ sắp vào lớp một cũng nở rộ.

Các bé 6 tuổi đang tập viết tại một cơ sở luyện chữ ở phố Chùa Bộc, Hà Nội, để chuẩn bị vào lớp 1 vào tháng 8 tới. Ảnh: Minh Thùy.

Chị Liên Hương, phụ trách một trung tâm luyện chữ cho trẻ tại phố Chùa Bộc, Hà Nội cho biết, từ sau Tết đã có nhiều bà mẹ đăng ký cho con tập viết để chuẩn bị vào lớp 1, thậm chí nhiều cháu sinh năm 2006, tức sang năm mới vào tiểu học, cũng được phụ huynh xin đến học. Có bà mẹ còn năn nỉ xin cho con học luôn hai ca một buổi vì nhà xa, nhưng cô không đồng ý vì với trẻ nhỏ, viết trong một ca(một tiếng rưỡi) đã là quá sức.

"Các bé tuổi này còn non, vẫn đang quen chơi nên chưa tập trung, ngại học. Hơn nữa, tay các cháu rất yếu nên viết nhanh mỏi. Thực ra, ở tuổi này, mình chỉ cố gắng giúp các bé vững các nét cơ bản, đỡ bỡ ngỡ và làm quen với chữ cái", chị Hương nói.

Chị cho biết, nhiều bé đến học còn nước mắt vòng quanh, mẹ phải ngồi bên cạnh mấy buổi cho quen. Một số ông bố, bà mẹ sau hơn chục buổi đi học viết cùng con cũng phải thừa nhận "bọn trẻ khổ quá".

Nhà giáo Đặng Thị Lệ Thủy, Trung tâm bồi dưỡng kỹ năng Smile's House (Láng Hạ, Hà Nội) cho biết, từ mầm non sang lớp 1 là một bước chuyển lớn với các bé. Nhiều trẻ sẽ bỡ ngỡ và có thể gặp không ít khó khăn lúc mới vào lớp 1, khi đang quen được chăm sóc, vui chơi phải chuyển sang môi trường mới, với hoạt động học tập là chính, ngồi một chỗ, viết bài, làm toán trong thời gian dài...

Theo bà Thủy, nhiều phụ huynh cố gắng trang bị thật nhiều tri thức cho con, để con biết đọc, biết viết trước vì sợ nếu con chưa biết sẽ không theo kịp các bạn, sẽ sợ học, mặc cảm. Thực ra, bố mẹ cho con học trước để yên tâm, tưởng có lợi nhưng lại là bất lợi.

Theo khoa học nghiên cứu, trẻ dưới 6 tuổi cơ tay còn yếu, khi cầm bút chỉ viết được những nét sổ, nghiêng, cong. Trẻ chỉ nên tô theo những nét có sẵn, tập điều khiển cơ tay để dần dần học viết nét chữ. Vì thế, ban đầu trẻ sẽ được học viết bảng. Khi học viết sớm, cơ tay yếu, trẻ dễ cầm bút tùy tiện, sai tư thế. Ngoài ra, khi phải ngồi nhiều tập viết, làm toán, trẻ sẽ căng thẳng, mệt mỏi, cảm thấy bị áp lực. Hơn nữa, khi đã biết trước các kiến thức của lớp một, vào năm học, bé dễ chán và chủ quan. Khi đó, điều cần rèn nhất cho bé chuẩn bị vào lớp một là khả năng tập trung, lắng nghe, sự tự tin, dám phát biểu đã bị thui chột. Trẻ sẽ thấy việc đi học là không quan trọng.

Nhà giáo cho rằng, để chuẩn bị cho con một tâm thế tự tin trong năm đầu tiên đi học, bố mẹ cần lưu ý:

- Cho trẻ làm quen với cặp sách, đồ dùng học tập, cái bút, quyển sách của mình. Có thể hướng dẫn con biết chiếc bút mở nắp rất nguy hiểm, nên con viết xong cần đậy lại. Dạy con cách giở sách, cách ghi nhớ, cách xếp sách vở vào ngăn cặp, cách đeo cặp trên vai. Khi vào năm học, bố mẹ cũng cần quan tâm đến thời khóa biểu của con để cùng bé chuẩn bị sách, đồ dùng học tập theo đúng môn học mỗi ngày, tránh để trẻ ngày nào cũng phải mang quá nhiều thứ tới trường.

- Hướng dẫn bé cách ứng phó với các tình huống ở trường như khi muốn đi vệ sinh và cách tự đi vệ sinh, lúc muốn nêu ý kiến... Quan trọng nhất là giúp bé hòa nhập với môi trường, tăng khả năng tự lập, tự biết giữ sức khỏe, khi nào cởi áo, mặc áo, lúc nào cần rửa tay...

- Dạy trẻ khả năng tập trung, để bé nhanh chóng làm quen với môi trường học mới. Khi con ở nhà, bố mẹ có thể tạo ra các cuộc thi như cả nhà kể chuyện cho nhau nghe, tập tô xem ai khéo hơn, nói về các chủ đề gần gũi với bé trong khoảng 30 phút...

- Giúp con làm quen với ngôi trường mới. Bố mẹ có thể dẫn bé tới trường, lớp mới vài lần trước khi con đi học thực sự. Hãy chỉ cho bé thấy lớp mới có những khác biệt như thế nào so với lớp ở trường mầm non của con. Chỉ cho con thấy những đồ vật đáng yêu ở nơi mới, một cây bàng xòe tán như chiếc ô che nắng, chiếc trống trường biết kêu "tùng tùng tùng" gọi các con vào lớp hay báo hiệu đến giờ chơi... Hãy giúp con cảm thấy môi trường mới có nhiều điều thú vị, gần gũi với bé.

- Khi con bắt đầu đi học, sau mỗi buổi, bố mẹ cần hỏi chuyện con về bạn bè, cô giáo, xem bé thích hay không thích gì nhất ở trường để biết cách giúp trẻ hào hứng tới lớp, dần khắc phục những khó khăn.

Minh Thùy

(Theo Vnexpress.net)

Bé sốt mọc răng và cách chăm sóc bé

2011-05-29T03:37:00.000-07:00

Cách chăm sóc trẻ mọc răng

Ảnh: Corbis.

Chảy nhiều nước dãi, biếng ăn, quấy khóc, khó ngủ, sốt nhẹ, lợi sưng đỏ, tiêu chảy... là những phiền toái thường gặp khi bé mọc răng. Việc chăm sóc lúc này cần tỉ mỉ hơn ngày thường.

Thường trẻ bắt đầu mọc răng sữa từ tháng thứ 6, nhưng cũng có thể sớm hơn hoặc muộn hơn.

Trước khi răng nhú lên, bạn sẽ thấy lợi của bé đỏ và sưng to, kèm theo sốt nhẹ. Do bị đau và khó chịu, bé hay quấy khóc và lười ăn, thậm chí sút cân. Vì vậy, bạn nên vỗ về bé, thay đổi chế độ ăn bằng bột, sữa hoặc cháo loãng.

Nếu bé sốt trên 38, 5 độ, bạn có thể cho uống thuốc hạ sốt theo chỉ dẫn.

Bé cũng có thể đi ngoài phân nhão, sệt 3-4 lần/ngày, trong vòng khoảng 3-7 ngày. Nếu bé đi ngoài phân sệt nhiều lần nhưng lượng phân và nước ra ít thì không cần bù nước, cứ cho ăn uống bình thường. Nếu phân nhiều nước hoặc bé đi quá nhiều lần thì nên đưa đến bác sĩ.

Giữ vệ sinh răng miệng tốt cho bé: Sau khi ăn, nên cho uống một ít nước lọc để súc miệng, rồi lau răng bằng khăn mềm; hoặc đánh răng cho bé. Nên làm thường xuyên nhiều lần trong ngày.

Bé có thể ngứa lợi, thích gặm nhấm, cắn các vật rắn. Do đó bạn nên chọn loại đồ chơi bằng chất liệu mềm, có hình tròn. Những đồ chơi vuông thành sắc cạnh rất nguy hiểm vì dễ làm tổn thương lợi và ảnh hưởng không tốt đến quá trình mọc răng của trẻ. Tốt nhất bạn hãy thay thế đồ chơi hàng ngày của bé bằng những miếng lê, táo hay cà rốt nhỏ.

Hãy mang bé đến bác sĩ nếu tình trạng quấy khóc, không chịu ăn kéo dài trong một tuần lễ, có nguy cơ gây chậm tăng cân, sụt cân. Nếu bé chỉ ăn ít trong vài ngày thì có thể không cần đi khám.

Nếu trẻ được 12 tháng mà chưa thấy răng nào mọc thì phải coi là bất thường do thiếu dinh dưỡng, còi xương. Cần cho trẻ ăn nhiều chất đạm, uống vitamin, đặc biệt là vitamin D.

Lưu ý: Các triệu chứng khi trẻ mọc răng không bao giờ gồm sốt cao, ho, nôn mửa, tiêu chảy kéo dài. Đó là triệu chứng của bệnh khác, vì vậy bạn cần đưa trẻ đi khám ngay.

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

Bé sốt khi mọc răng

(Dân trí) - Mọc răng thường kèm với đau lợi và đó có thể là nguyên nhân khiến bé căng thẳng, không thoải mái. Sốt đôi khi cũng là hậu quả của quá trình nhú răng này. Những bước hướng dẫn dưới đây sẽ giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn trong giai đoạn khó khăn này.

1. Hãy cho trẻ ngậm nướu có thể làm mát. Những chiếc ngậm nướu này có thể cho vào tủ lạnh nhưng không nên để lạnh quá vì sẽ phản tác dụng, làm lợi của bé đau hơn. Ngậm nướu mát sẽ giúp làm mềm lợi và tạo cảm giác dễ chịu hơn khi bé sốt.

2. Lau người cho bé bằng nước ấm. Nước lạnh hay nóng quá đều có thể làm tình trạng của bé tệ hơn. Nước ấm sẽ giúp cơ thể thoát nhiệt, giảm sốt nhanh hơn. Nếu cho bé tắm, bạn nên lau khô người để tránh thân nhiệt hạ nhanh khi nước bay hơi.

3. Đừng ấp ủ bé. Theo thói quen, các bà mẹ thường đắp chăn hay mặc quần áo dày cho bé, điều này chỉ làm thân nhiệt tăng lên. Thay vì đó, hãy mặc cho trẻ những trang phục thoải mái và thoáng để nhiệt có thể thoát ra.

4. Ăn chuối xắt lát để lạnh. Điều này sẽ giúp lợi của bé được xoa dịu, giảm kích thích.

5. Mát xa lợi bé bằng ngón tay của bạn sẽ giúp bé giảm đau, từ đó tình trạng sốt cũng được cải thiện.

6. Uống thuốc theo đơn bác sĩ. Aspirin và các loại thuốc giảm đau không bao giờ được cho trẻ dùng nhưng các loại ibuprofen được đặc chế cho trẻ sẽ giúp trẻ giảm sốt do đau răng.

Bạn cũng nên lưu ý rằng nếu đúng là bé sốt do mọc răng thì việc đi ra ngoài hay vào siêu thị sẽ rất tốt cho bé. Nhớ mang theo cặp nhiệt độ nhé. Ngoài ra, nếu bé sốt trên 39 độ C, bạn cần đưa bé đi khám ngay.

Minh Thu

Theo Ehow

6 tính cách cần rèn cho con từ nhỏ

2011-05-23T00:42:00.000-07:00

Tính cách là một yếu tố quan trọng quyết định thành công trong tương lai của trẻ. Muốn con có những tính cách tốt bạn cần phải để ý và giáo dục ngay từ khi còn nhỏ.

Tính cách của con người vô cùng phong phú và đa dạng, nhưng 6 tính cách sau bạn nên rèn cho bé ngay từ khi còn nhỏ.

1. Hoạt bát, lạc quan

Những đứa trẻ có tính cách này thường thích cười chứ không thích khóc, vô tư. Nhưng sự hoạt bát lại không phải chỉ bao gồm có phương diện hoạt động, và đó lại càng không phải là sự nghịch ngợm gây ra tiếng ồn. Sự hoạt bát của trẻ được biểu hiện trên 6 phương diện:

- Nét mặt: Trên nét mặt của trẻ bao giờ cũng thể hiện sự chủ động. Thích cười, vui vẻ và có khả năng chịu đựng, thậm chí bé còn biết đùa với người lớn.

- Nhanh miệng: Khả năng phản xạ ngôn từ nhanh, bé thích được nghe kể chuyện và cũng thích được kể chuyện.

- Khả năng cảm nhận: Bé có thể học hỏi rât nhanh và khả năng nhận biết màu sắc cũng như phương hướng một cách rõ ràng.

- Biết sử dụng đôi tay rất hiệu quả: Bé có thể tự mình làm nhiều việc, vuốt ve và yêu quý động vật, thậm chí là biết trồng hoa.

- Biết sử dụng ngôn ngữ cơ thể: Bé thích các trò chơi, thích được vận động, diễn tả được những gì muốn nói bằng hành động.

- Nhanh nhạy: Bé thích là người được đưa ra những câu hỏi, thích thảo luận, tranh luận và diễn đạt tốt.

Tính cách của con một phần do cha mẹ dạy dỗ mà nên.

2. Biết kiên nhẫn

Những đứa trẻ không thể kiên nhẫn chờ đợi thường sẽ không làm được việc lớn. Trong sự hoạt bát cũng bao gồm cả khả năng kiên nhẫn và biết giữ yên tĩnh. Để rèn cho bé tính cách này thì ngay từ khi còn nhỏ, bạn không nên chiều theo tất cả những sở thích của bé. Hãy để bé biết chờ đợi, biết phấn đấu để đạt được mục đích của mình. Điều này là hoàn toàn có lợi cho tính cách của bé sau này.

3. Dũng cảm, tự tin

Sự dũng cảm, tự tin ở trẻ em được biểu hiện ở việc không sợ bóng tối, không sợ bị cô độc và những con vật nhỏ, không sợ người lạ, biết cách giao tiếp và làm quen với bạn bè trong lớp. Nếu như bản thân trẻ tự cảm thấy mình rất đáng yêu, cho dù đó chỉ là cảm giác thì cũng là điều rất tốt. Bởi nó sẽ khiến bé luôn là người chủ động trong mọi mỗi quan hệ.

4. Tính lương thiện

Trẻ phải học được cách quan tâm và chia sẻ với mọi người. Khi còn nhỏ, sự quan tâm này được thể hiện ở cách bé đối xử với những con vật nhỏ có trong nhà. Lớn lên một chút, đó sẽ là cách bé đối xử với mọi người, cảm giác bé có được khi xem một bộ phim.

5. Tính độc lập

Tính độc lập của trẻ được thể hiện qua việc bé có thể tự mình đi ngủ, tự ngồi. Khi bé sau 1 tuổi thì có thể tự ăn cơm mà không cần phải có sự dỗ dành của người lớn. Nếu bạn có thể rèn cho bé đức tính này thì khi đi học và cả chuyện tìm việc làm sau này đều không phải là vấn đề đáng lo ngại.

6. Tính sáng tạo

Bé luôn tò mò với mọi thứ xung quanh và ham hiểu biết. Điều này hoàn toàn có lợi cho tư duy của bé vì nó giúp trẻ có thể tự khám phá những điều lạ lẫm xung quanh mình. Nếu bạn có thể rèn cho bé học được tính này ngay từ khi còn nhỏ thì biết đâu sau này bé sẽ trở thành thiên tài.

Bảo Vy

Thực đơn cho trẻ bị thủy đậu

2011-05-07T01:47:00.000-07:00

Đậu xanh tốt cho bệnh nhân thủy đậu

Khi trẻ bị thủy đậu, nên nấu nước đậu xanh (1 lạng đậu nấu với nửa lít nước) cho uống thay nước cho đến khi khỏi bệnh. Có thể thêm ít đường phèn hoặc đường đỏ, hoặc nấu cháo đậu xanh loãng. Các loại đậu đen, đỏ, trắng cũng dùng được.

Các món ăn sau cũng tốt cho bệnh nhân thủy đậu, bạn có thể lựa chọn cho thích hợp khẩu vị của trẻ:

Nước thân cây rạ: Thân cây rạ bỏ lá rơm ngoài 15 g. Nấu lấy nước cho trẻ uống thay nước hằng ngày.

Nước mã thầy, bồ công anh mỗi thứ 15 g, nấu nước uống. Có thể thêm đường.

Cháo rễ lau: Rễ lau tươi 10-20 g, gạo 50 g, hai thứ nấu cùng.

Cháo lá sen: Lá sen tươi 100 g, gạo 100 g, nấu lá sen lấy nước nấu cháo. Thêm ít đường phèn hoặc đường đỏ.

Cháo lá tre: Lá tre tươi 30 g, gạo 100 g. Nấu lá tre khoảng 20 phút lấy nước nấu cháo.

Cháo ý dĩ (hạt bo bo): Hạt bo bo 30 g, nấu cháo với 60 g gạo. Ngày ăn hai lần trong vài ngày.

Cháo rễ lau, sinh địa: Rễ lau 20 g, sinh địa 10 g, thạch cao 10 g, gạo 100 g. Nấu thuốc trước, lấy nước nấu cháo nhừ.

Cháo phục linh: Phục linh 15 g, hoa mai vàng 15 g, gạo tẻ 50 g. Nấu kỹ phục linh với hoa mai vàng lấy nước để nấu cháo. Ăn nóng.

Cháo bách hợp: Bách hợp 10 g, đậu đỏ 20 g, hạnh nhân 6 g (bóc vỏ bỏ mầm), gạo 30 g, nấu cùng cho nhừ. Dùng vào thời kỳ khỏi bệnh.

(theo SK&ĐS)

Việt Báo (Theo_24h)

Thủy đậu - tiền thân của bệnh giời leo

2011-05-07T01:46:00.001-07:00

Tổn thương trong bệnh zona (nlm).

Không phải cứ chữa khỏi thủy đậu là trẻ đã thoát được "móng vuốt" của virus Varicella Zoster. Virus này có thể nằm yên hàng chục năm trong cơ thể, chờ cơ hội vùng dậy gây bệnh zona (dân gian gọi là giời leo) với những cơn đau triền miên không dứt.

Bác sĩ Phạm Thị Hương, bộ môn Da liễu Đại học Y Hà Nội cho biết, khoảng 1/4 những người nhiễm virus Varicella Zoster - tác nhân gây bệnh thủy đậu - sẽ phát triển thành bệnh zona trước 85 tuổi. Nguy cơ này rất cao ở những người có sức đề kháng yếu như bệnh nhân ung thư, nhiễm HIV... và tăng dần theo tuổi tác. Những người mắc thủy đậu trong năm đầu đời cũng có nguy cơ phát triển thành zona cao hơn 3-20 lần so với những người mắc thủy đậu muộn hơn.

Triệu chứng khởi đầu của bệnh zona là đau ngực 3-4 ngày, đau một bên cơ thể, cảm giác bỏng rát, sau đó các mụn nước xuất hiện thành đường dài cũng ở một bên, dọc theo dây thần kinh. Vị trí thường gặp nhất là ở ngực (theo dây thần kinh liên sườn), cổ, mặt, lưng (theo dây thần kinh tọa). Các mụn nước chứa dịch, sau vài ngày thì hóa mủ, khô dần và bong vảy. Bệnh nhân luôn cảm thấy đau rát; tuổi càng cao, cảm giác đau càng ghê gớm.

Zona có thể dẫn đến các biến chứng như viêm kết mạc, giác mạc, viêm màng bồ đào, rối loạn tiết niệu trực tràng, liệt mặt, viêm não, màng não.

Biến chứng đáng sợ nhất là đau sau zona, thường gặp ở người cao tuổi, có làn da khô, mỏng. Đây là tình trạng đau dai dẳng theo khoanh da sau khi mụn nước đã lành (4-6 tuần), rất khó trị. Lúc này, bệnh nhân phải chịu những cơn đau liên tục như dao đâm, cắt thịt, kéo dài vài tháng, vài năm hoặc suốt đời. Để tránh biến chứng này, trong thời gian mắc bệnh zona, bệnh nhân cần điều trị bằng thuốc kháng virus. Thuốc cũng giúp mau lành sẹo, giảm mức độ bệnh, rút ngắn thời gian viêm và đau cấp.

Cách tốt nhất để phòng bệnh zona chính là ngăn ngừa thủy đậu bằng văcxin. Bác sĩ Hương cho biết, văcxin phòng thủy đậu phổ biến hiện nay là Varilrix của Mỹ, giá khoảng 300.000 đồng/mũi, có thể tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi. Trẻ trên 13 tuổi cần tiêm 2 mũi cách nhau 4-8 tuần.

Văcxin bắt đầu có tác dụng sau khi tiêm 3-5 ngày; trong khi thời gian ủ bệnh là 7-21 ngày, vì vậy khi đã tiếp xúc với bệnh nhân nếu tiêm ngay thì vẫn kịp. Những người đã được tiêm phòng rất hiếm khi bị thủy đậu, nếu có thì chỉ bị nhẹ với rất ít nốt đậu và không xuất hiện biến chứng.

Hải Hà

Việt Báo (Theo_VnExpress.net)

Thủy đậu - bệnh của thời tiết ấm

2011-05-07T01:39:00.000-07:00

Các nốt đậu có thể mọc cả trên đầu.

Tuy ít gây chết người nhưng căn bệnh này rất dễ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như bội nhiễm, viêm phổi, sinh con dị tật hoặc tử vong... Bệnh thường phát triển mạnh từ tháng 1 đến tháng 5 hằng năm.

Tiến sĩ Nguyễn Thu Yến, khoa Dịch tễ, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho phóng viên TS biết: Bệnh thủy đậu đang có xu hướng tăng trong mấy năm gần đây. Chỉ trong 2 tháng đầu năm nay, cả nước đã có 1.460 người mắc thủy đậu, gần gấp đôi cùng kỳ năm ngoái (810 ca). Riêng Hà Nội đã có 61 người mắc. Tỷ lệ mắc thủy đậu ở Hà Nội cao gấp 4,5 lần so với tỷ lệ trung bình của cả nước.

Bệnh thủy đậu do virus gây ra, rất dễ lây (qua đường hô hấp và tiếp xúc) và có khả năng lan thành dịch. Thủy đậu gây miễn dịch vĩnh viễn. Tuy nhiên, những người bị suy yếu hệ miễn dịch có thể nhiễm bệnh lần 2 (thường là nhẹ).

Diễn tiến bệnh

- Thời kỳ ủ bệnh: Trung bình 13-17 ngày. Bệnh nhân không có biểu hiện lâm sàng.

- Thời kỳ khởi phát: Kéo dài 24-48 giờ. Bệnh nhân sốt nhẹ, ớn lạnh, chán ăn, mệt mỏi. Một số bệnh nhân có những nốt hồng ban nổi trên da. Đây là tiền thân của những nốt đậu, xuất hiện khoảng 24 giờ trước khi trở thành bóng nước.

- Thời kỳ toàn phát: Bệnh nhân có thể sốt nhẹ hoặc không sốt. Trên da nổi các bóng nước hình tròn hoặc hình giọt nước trên viền da hồng, bắt đầu từ thân, sau lan sang chân tay, mặt. Bóng nước cũng có thể mọc ở niêm mạc miệng, đường tiêu hóa, hô hấp… gây ra các triệu chứng nuốt đau, có dấu hiệu loét đường tiêu hóa, khó thở, tiểu rát. Ở một số trẻ, bóng nước còn mọc ở mí mắt hoặc kết mạc. Bóng nước càng nhiều chứng tỏ bệnh càng nặng.

- Thời kỳ hồi phục: Các bóng nước đóng mày, xảy ra 1 tuần sau khi bóng nước xuất hiện.

Ở người có hệ thống miễn dịch bị suy yếu hoặc tổn thương, đặc biệt là bệnh nhân ung thư hệ bạch huyết, thời gian hồi phục dài gấp ba lần so với người bình thường. Tỷ lệ tử vong ở họ là 15%.

Các biến chứng

- Bội nhiễm: Đây là biến chứng thường gặp nhất, biểu hiện chủ yếu là nhiễm trùng da (do nốt đậu bị vỡ, hoặc do da bị trầy xước khi gãi). Tình trạng bội nhiễm cũng có thể gây viêm mô tế bào, viêm hạch ngoại biên, áp xe dưới da.

- Viêm phổi: Thường gặp ở người lớn và người suy giảm miễn dịch. Bệnh nhân sốt cao, thở nhanh, khó thở, tím tái, đau ngực và ho ra máu. Nếu đang có mang từ tháng thứ tư trở lên, bệnh nhân có nhiều nguy cơ tử vong.

- Sinh con dị tật hoặc tử vong: Nếu người mẹ mắc thủy đậu trong 3 tháng cuối thai kỳ, đứa trẻ sinh ra có thể bị sẹo da, teo cơ, bất thường ở mắt, co giật, chậm phát triển, tâm thần… Nếu mẹ bị thủy đậu 5 ngày trước khi sinh, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh là 30%. Ở những trẻ sống sót, các cơ quan nội tạng thường bị tổn thương, đặc biệt ở phổi.

Phòng ngừa

Người mắc thủy đậu có thể truyền bệnh cho người khác từ 24 giờ trước khi phát ban cho đến khi những nốt đậu đóng mày (trung bình 7-8 ngày). Vì vậy, ngay khi phát hiện bệnh, cần cách ly bệnh nhân, tránh tiếp xúc với họ cho đến khi khỏi hẳn.

Ngoài ra, để phòng bệnh, mọi người nên tiêm phòng. Tiến sĩ Thu Yến cho biết, loại vacxin phòng thủy đậu phổ biến hiện nay là Varilrix của Mỹ, giá 300.000 đồng/liều. Trẻ 1-12 tuổi tiêm một liều; người 13 tuổi trở lên tiêm 2 liều (cách nhau 6-10 tuần).

Điều trị

Mục đích chủ yếu là giảm nguy cơ gây biến chứng. Bệnh nhân cần:

- Dùng thuốc chống ngứa (tại chỗ hoặc toàn thân), nếu cần có thể uống thuốc an thần.

- Tắm bằng dung dịch sát trùng, cắt ngắn móng tay, mặc áo quần kín (để tránh nhiễm trùng và chống ngứa).

- Có thể dùng các thuốc giảm đau, hạ sốt. Nhất thiết không không dùng aspirin cho trẻ em vì thuốc này có thể gây hội chứng Reye, với các biểu hiện bồn chồn, lo âu, kích thích, hôn mê, co giật do phù não.

Nếu muốn dùng các loại thuốc chống virus thủy đậu, bệnh nhân cần theo chỉ định của bác sĩ.

Thanh Nhàn

Việt Báo (Theo_VnExpress.net)

Mẹ bị thủy đậu có nên cho con bú?

2011-05-07T01:34:00.000-07:00

PNO - Mắc bệnh thủy đậu, chị Mai (TP.HCM) rất lo lắng, con gái chị mới 7 tháng tuổi và bé đang được bú sữa mẹ hoàn toàn. Làm sao để bé không bị lây bệnh từ mẹ mà vẫn được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng? Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM cho rằng, vẫn cho trẻ bú nhưng cần có biện pháp để phòng bệnh cho bé.

Những điều cần biết về thủy đậu

Thủy đậu là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi rút Varicella – Zoster gây ra. Bệnh dễ bị lây nhiễm và chủ yếu lây qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện thì dịch tiết bắn ra, nếu người khác hít phải dịch tiết này sẽ nhiễm bệnh.

Thủy đậu cũng có thể lây nhiễm gián tiếp khi người lành tiếp xúc với mụn nước (hoặc nốt rạ) đã bị vỡ ra, hoặc các vết loét trên da người mắc bệnh.

Thời điểm lây bệnh phần lớn ở giai đoạn ủ bệnh, trước khi người bệnh nổi bóng nước 2- 3 ngày, sau đó kéo dài 2 – 3 tuần.

Dấu hiệu cho thấy bị nhiễm thủy đậu như: biểu hiện đầu tiên là sốt (từ 38 -38,5 độ C). Người bệnh thường có biểu hiện mệt mỏi, biếng ăn, dễ cáu gắt, một vài trường hợp có cảm giác đau đầu hoặc đau nhức các cơ bắp.

Thông thường, áp dụng những nguyên tắc như giữ vệ sinh sạch sẽ trong sinh hoạt như tắm bằng nước ấm, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng để tăng sức đề kháng, uống nhiều nước... Bệnh sẽ tự lành sau khoảng 10 -15 ngày, tính từ ngày sốt phát ban.

Bà mẹ đang cho con bú cần lưu ý:

Nếu có thể, mẹ nên vắt sữa ra bình và nhờ người khác cho bé bú. Cho bé ngủ riêng, cách ly mẹ.

Trong trường hợp bé không chấp nhận bú bình mà chỉ bú mẹ trực tiếp thì người mẹ cần mang khẩu trang khi cho bé bú. Thời gian này nên hạn chế nói chuyện cùng bé để phòng dịch tiết bắn ra. Thận trọng đừng để bé cọ sát làm vỡ các nốt rạ và nước dịch này dính vào người bé khiến bé bị lây nhiễm.

Cắt móng tay của bé để tránh trường hợp bé dùng móng cào và làm bong các vết rạ, dịch tiết ra sẽ làm bé bị nhiễm bệnh.

Tuy nhiên, lời khuyên tốt nhất vẫn là các bà mẹ nên chích ngừa thủy đậu trước khi có con (nếu chưa từng bị). Vì mẹ có chích ngừa và cho con bú thì kháng thể sẽ theo đường sữa vào cơ thể bé, bảo vệ bé trong 12 tháng đầu đời, dù có tiếp xúc với mầm bệnh.

Những trường hợp mẹ chưa chích ngừa nhưng bị nhiễm bệnh trong 3 tháng đầu của thai kỳ sẽ ảnh hưởng nặng nề cho thai nhi như bị thủy đậu bẩm sinh, đa dị tật, tim, mắt, sảy thai... Người mẹ sau đó cũng rất dễ bị viêm phổi.

Gần đây, một số trường hợp cho rằng mình bị bệnh thủy đậu lần 2 là hoàn toàn không đúng. Y khoa thế giới cũng từng khẳng định, một đời người chỉ có 1 lần nhiễm bệnh thủy đậu, không có lần thứ 2. Nếu có, thì có thể đó là sự nhận dạng sai bệnh, hoặc là lần trước không phải thủy đậu hoặc lần sau không phải thủy đậu.

Nguyên Hạnh (ghi)

Làm gì khi bé bị thủy đậu

2011-05-07T01:22:00.000-07:00

Nhiều bà mẹ lúng túng không biết chăm sóc như thế nào khi bé yêu bị thủy đậu. Bác sĩ Nguyễn Văn Lộc, Phó GĐ BV Nhi TƯ cảnh báo: “Thủy đậu vốn là bệnh lành tính nhưng nếu không biết chăm sóc đúng cách, bệnh sẽ lâu lành và để lại nhiều di chứng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng”.

Dưới đây là những lời khuyên để chăm sóc tốt nhất cho bé khi bị thuỷ đậu:

Giữ vệ sinh sạch sẽ

Khi bị thuỷ đậu, nhiễm trùng là biến chứng thường gặp nhất, biểu hiện chủ yếu là nhiễm trùng da. Khi lên những nốt đỏ, trẻ hay bị ngứa thường gãi làm nốt đậu bị vỡ, trầy xước da khiến vi trùng bên ngoài dễ dàng xâm nhập làm lên mủ và sẽ để lại sẹo lõm. Nặng hơn, vi trùng có thể xâm nhập từ mụn nước vào máu, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não… rất nguy hiểm, có thể khiến người bệnh bị tử vong.

Nhiều người cho rằng khi bé bị thuỷ đậu phải tuyệt đối kiêng nước, kiêng gió nên không tắm, lau rửa cho trẻ là một sai lầm. BS Lộc cho biết, có rất nhiều trường hợp do không giữ vệ sinh sạch sẽ khiến trẻ bị biến chứng nhiễm trùng.

Tốt nhất, phải vệ sinh sạch sẽ cho trẻ bằng cách lấy lá ổi, lá đắng rửa sạch, đun sôi để hơi âm ấm, rồi dùng khăn xô mỏng mềm nhúng nước lau người nhẹ nhàng cho trẻ. Cần lưu ý, khi lau, tắm cho trẻ cần phải rất nhẹ nhàng, tuyệt đối không để nốt đậu bị trợt, chảy nước, vì nếu nước trong nốt đậu chảy đến đâu là mụn đến đấy, chỉ trong vòng 1 – 2 ngày là lên khắp cả người.

Sau khi lau rửa cho trẻ, lại dùng khăn xô khô thấm khô người cho trẻ, rồi mặc cho trẻ quần áo rộng rãi, mềm, thoáng mát. Nếu được điều trị đúng cách và giữ vệ sinh sạch sẽ, chỉ sau 7 - 10 ngày, nốt đậu sẽ xẹp xuống, khô và bong vảy rồi vết thâm sẽ hết sau một thời gian, không để lại sẹo.

Cần cách ly người bệnh

Thuỷ đậu rất dễ lây qua đường hô hấp và lây do tiếp xúc với mụn nước hoặc các dụng cụ sinh hoạt có chứa siêu vi trùng này. Muốn điều trị nhanh chóng, đầu tiên phải cách ly người bệnh. Dù chỉ xuất hiện vài ba nốt đậu cũng phải cách ly với tất cả các trẻ khác, kể cả người lớn chưa bị bệnh này, nếu không nguy cơ lây lan rất nhanh.

Hơn nữa, thường mỗi người chỉ bị thủy đậu một lần và có miễn dịch dài, nhưng nếu sức đề kháng yếu có thể bị tái phát khi có dịch, vì vậy, dù con bạn đã từng bị thuỷ đậu, cũng nên lưu ý không cho trẻ tiếp xúc với những người đang bị để tránh nguy cơ tái phát.

Cần vệ sinh phòng ốc, giường chiếu, ga đệm sạch sẽ. Cho trẻ nằm trong phòng kín gió nhưng không được ẩm thấp và cần nhớ luôn giữ vệ sinh sạch sẽ cho trẻ, nhắc trẻ không được gãi vỡ nốt đậu.

Điều trị cho trẻ

Trong trường hợp trẻ chỉ bị loét vài nốt mụn, có thể dùng nước ôxy già rửa vết loét rồi dùng bông chấm khô nhưng cần lưu ý, cho bệnh phẩm vào túi nilon bọc kín để tránh lây bệnh cho người khác. Sau đó, bôi thuốc đúng vào giữa nốt đậu (tuy nhiên, có nhiều loại thuốc phù hợp với từng thể bệnh nặng hay nhẹ, do đó, muốn cho trẻ uống hay bôi loại thuốc gì cần hỏi ý kiến của bác sĩ chuyên khoa). Trong quá trình điều trị cha mẹ cần theo dõi kỹ, kịp thời đưa trẻ nhập viện ngay khi có biến chứng.

Khi bị vỡ, trợt nhiều nốt đậu, cần đưa ngay trẻ đến bệnh viện để được điều trị. Vì tình trạng vỡ mụn nhiều có thể làm cho trẻ bị mất nước, nhiễm trùng dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Vì trên thực tế, đã có nhiều trẻ bị trầy xước da nhiều đã bị mất nước, phải có chế độ điều trị đặc biệt, rửa hàng ngày, truyền, tiêm thuốc chống nhiễm khuẩn.

Cho bé ăn đầy đủ dinh dưỡng

Trong suốt thời kỳ bị bệnh, cần cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ăn những đồ dễ tiêu, không nhất thiết phải kiêng khem trừ khi trẻ bị dị ứng với loại thực phẩm nào đó.

Đặc biệt, nên cho trẻ ăn đồ loãng, uống nước canh gà, uống nhiều nước để bù nước do trẻ bị mất nước khi mụn vỡ, trợt.

Phòng bệnh như thế nào?

Để phòng bệnh, tốt nhất nên cho trẻ tiêm vac-xin phòng thuỷ đậu, kể cả trẻ lớn và người lớn mà chưa miễn dịch với thuỷ đậu cũng nên tiêm phòng.

Tìm Hiểu Thuốc Hay Dùng: Kháng Sinh và Hạ Sốt

2011-05-03T00:51:00.000-07:00

Kháng sinh còn được gọi là Trụ sinh là những chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn hay kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn một cách đặc hiệu. Nó có tác dụng lên vi khuẩn ở cấp độ phân tử, thường là một vị trí quan trọng của vi khuẩn hay một phản ứng trong quá trình phát triển của vi khuẩn.

Cơ chế tác động của kháng sinh

Ức chế quá trình tổng hợp vách của vi khuẩn (vỏ) của vi khuẩn. Các nhóm kháng sinh gồm có penicillin, bacitracin, vancomycin. Do tác động lên quá trình tổng hợp vách nên làm cho vi khuẩn dễ bị các đại thực bào phá vỡ do thay đổi áp suất thẩm thấu.
Ức chế chức năng của màng tế bào. Các nhóm kháng sinh gồm có : colistin, polymyxin, gentamicin, amphoterricin. Cơ chế làm mất chức năng của màng làm cho các phân tử có khối lượng lớn và các ion bị thoát ra ngoài.
Ức chế quá trình sinh tổng hợp protein.
- Nhóm aminoglycosid gắn với receptor trên tiểu phân 30S của ribosome làm cho quá trình dịch mã không chính xác.
- Nhóm chloramphenicol gắn với tiểu phân 50S của ribosome ức chế enzyme peptidyltransferase ngăn cản việc gắn các acid amin mới vào chuỗi polypeptide.
- Nhóm macrolides và lincoxinamid gắn với tiểu phân 50S của ribosome làm ngăn cản quá trình dịch mã các acid amin đầu tiên của chuỗi polypeptide.
Ức chế quá trình tổng hợp acid nucleic.
- Nhóm refampin gắn với enzyme RNA polymerase ngăn cản quá trình sao mã tạo thành mRNA (RNA thông tin)
- Nhóm quinolone ức chế tác dụng của enzyme DNA gyrase làm cho hai mạch đơn của DNA không thể duỗi xoắn làm ngăn cản quá trình nhân đôi của DNA.
- Nhóm sulfamide có cấu trúc giống PABA (p aminobenzonic acid) có tác dụng cạnh tranh PABA và ngăn cản quá trình tổng hợp acid nucleotid.
- Nhóm trimethoprim tác động vào enzyme xúc tác cho quá trình tạo nhân purin làm ức chế quá trình tạo acid nucleic.

Mỗi ngày lại có rất nhiều loại kháng sinh được các dược sĩ bào chế ra bởi vì quá trình kháng kháng sinh của vi khuẩn.

---------

Paracetamol (tên nhãn hiệu quốc tế không độc quyền) hay acetaminophen (tên được chấp nhận tại Hoa kỳ) là một thuốc có tác dụng hạ sốt và giảm đau, tuy nhiên không như aspirin nó không hoặc ít có tác dụng chống viêm. So với các thuốc NSAIDs, paracetamol có rất ít tác dụng phụ với liều điều trị nên được cung cấp không cần kê đơn ở hầu hết các nước.

Dược động học

Hấp thu nhanh qua ống tiêu hóa, sinh khả dụng là 80-90%, hầu như không gắn vào protein huyết tương. Chuyển hóa lớn ở gan và một phần nhỏ ở thận, cho các dẫn xuất glucuro và sulfo-hợp, thải trừ qua thận.

[sửa] Đặc điểm tác dụng

Cũng như các thuốc chống viêm non-steroid khác, paracetamol có tác dụng hạ sốt và giảm đau, tuy nhiên lại không có tác dụng chống viêm và thải trừ acid uric, không kích ứng tiêu hóa, không ảnh hưởng đến tiểu cầu và đông máu.

[sửa] Cơ chế tác dụng

Cơ chế tác của paracetamol đang còn được tranh cãi, do thực tế là nó cũng có tác dụng ức chế men cyclooxygenase (COX) làm giảm tổng hợp prostaglandin giống như aspirin, tuy nhiên paracetamol lại không có tác dụng chống viêm. Các nghiên cứu tập trung khám phá cách thức ức chế COX của paracetamol đã chỉ ra hai con đường: ^[5]^[6]^[7]^[8]

Các men COX chịu trách nhiệm chuyển hóa arachidonic acid thành prostaglandinH₂, là chất không bền vững và có thể bị chuyển hóa thành nhiều loại chất trung gian viêm khác. Các thuốc chống viêm kinh điển như NSAIDs tác động ở khâu này. Hoạt tính của COX dựa vào sự tồn tại của nó dưới dạng oxy hóa đặc trưng, tyrosine 385 sẽ bị oxy hóa thành một gốc.^[9]^[10] Người ta đã chỉ ra rằng, paracetamol làm giảm dạng oxy hóa của men này từ đó ngăn chặn nó chuyển hóa các chất trung gian viêm.^[6]^[11]

Nghiên cứu sâu hơn cho thấy, paracetamol còn điều chỉnh hệ cannabinoid nội sinh.^[12] Paracetamol bị chuyển hóa thành AM404, một chất có các hoạt tính riêng biệt; quan trọng nhất là nó ức chế sự hấp thu của cannabinoid nội sinh bởi các neuron. Sự hấp thu này gây hoạt hóa các thụ thể đau tổn thương của cơ thể. Hơn nữa, AM404 còn ức chế kênh natri giống như các thuốc tê lidocaine và procaine.^[13]

Một giả thiết rất đáng chú ý nhưng hiện nay đã bị loại bỏ cho rằng paracetamol ức chế men COX-3.^[5]^[14] Men này khi thí nghiệm trên chó đã cho hiệu lực giống như các men COX khác, đó là làm tăng tổng hợp các chất trung gian viêm và bị ức chế bởi paracetamol. Tuy nhiên trên người và chuột, thì men COX-3 lại không có hoạt tính viêm và không bị tác động bởi paracetamol.^[5]

[sửa] Chuyển hóa

Các phản ứng trong chuyển hóa paracetamol.

Paracetamol trước tiên được chuyển hóa tại gan, nơi các sản phẩm chuyển hóa chính của nó gồm các tổ hợp sulfate và glucuronide không hoạt động rồi được bài tiết bởi thận. Chỉ một lượng nhỏ nhưng rất quan trọng được chuyển hóa qua con đường hệ enzyme cytochrome P450 ở gan (các CYP2E1 và isoenzymes CYP1A2) và có liên quan đến các tác dụng độc tính của paracetamol do các sản phẩm alkyl hóa rất nhỏ (N-acetyl-p-benzo-quinone imine, viết tắt là NAPQI).^[15] Có nhiều hiện tượng đa dạng trong gien P450, và đa hình thái gien trong CYP2D6 đã được nghiên cứu rộng rãi. Nhóm này có thể được chia thành chuyển hóa "rộng rãi," "cực nhanh," và "chuyển hóa kém" dựa vào sự biểu lộ của CYP2D6. CYP2D6 cũng có thể góp phần trong sự hình thành NAPQI, dù tác động kém hơn các P450 isozymes khác, và hoạt tính của nó có thể tham gia độc tính của paracetamol trong dạng chuyển hóa rộng rãi và cực nhanh và khi paracetamol được dùng với liều rất lớn.^[16]

Cấu trúc của N-Acetyl-p-benzochinonimin (NAPQI)

Sự chuyển hóa của paracetamol là ví dụ điển hình của sự ngộ độc, bởi vì chất chuyển hóa NAPQI chịu trách nhiệm trước tiên về độc tính hơn là bản thân paracetamol. Ở liều thông thường chất cuyển hóa độc tính NAPQI nhanh chóng bị khử độc bằng cách liên kết bền vững với các nhóm sulfhydryl của glutathione hay sự kiểm soát của một hợp chất sulfhydryl như N-acetylcysteine, để tạo ra các tổ hợp không độc và thải trừ qua thận.^[15] Hơn nữa, methionine đã được nhắc đến trong một số trường hợp,^[17] mặc dù các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng N-acetylcysteine là thuốc giải độc quá liều paracetamol hiệu qủa hơn.^[18]

[sửa] Tương tác

Uống paracetamol liều cao dài ngày có thể làm tăng nhẹ tác dụng chống đông của coumarin và dẫn chất indandion.
Cần phải chú ý đến khả năng gây hạ sốt nghiêm trọng ở người bệnh dùng đồng thời phenothiazin và liệu pháp hạ nhiệt.
Các thuốc chống giật (như phenytoin, barbiturat, carbamazepin...) gây cảm ứng enzyme ở microsom thể gan, có thể làm tăng tính độc hại gan của paracetamol do tăng chuyển hoá thuốc thành những chất độc hại với gan. Ngoài ra, dùng đồng thời isoniazid với paracetamol cũng có thể dẫn đến tăng nguy cơ độc tính với gan, nhưng chưa xác định được cơ chế chính xác của tương tác này. Nguy cơ paracetamol gây độc tính gan gia tăng đáng kể ở người bệnh uống liều paracetamol lớn hơn liều khuyên dùng trong khi đang dùng thuốc chống co giật hoặc isoniazid. Thường không cần giảm liều người bệnh dùng đồng thời liều điều trị paracetamol và thuốc chống co giật, tuy vậy người bệnh phải hạn chế tự dùng paracetamol khi đang dùng thuốc chống co giật hoặc isoniazid.

[sửa] Tác dụng phụ

Ở liều thông thường, paracetamol không gây kích ứng niêm mạc dạ dày, không ảnh hưởng đông máu như các NSAIDs, không ảnh hưởng chức năng thận. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho biết dùng paracetamol liều cao (trên 2000mg/ngày) có thể làm tăng nguy cơ biến chứng dạ dày.^[19]
Đôi khi xảy ra ban da và những phản ứng dị ứng khác. Thường là ban đỏ hoặc ban mày đay, nặng hơn có thể kèm theo sốt do thuốc và thương tổn niêm mạc. Người bệnh mẫn cảm với salicylat hiếm khi mẫn cảm với paracetamol và những thuốc có liên quan.
Ở một số ít trường hợp riêng lẻ, paracetamol đã gây giảm bạch cầu trung tính, giảm tiểu cầu và giảm toàn thể huyết cầu.
Sử dụng paracetamol (acetaminophen) trong năm đầu tiên của cuộc sống và sau đó trong thời kỳ thơ âu có thể tăng nguy cơ bị hen, viêm mũi kết mạc mắt và eczema vào lúc 6 đến 7 tuổi, theo các kết quả của giai đoạn 3 của Chương trình nghiên cứu quốc tế về Hen và các Bệnh dị ứng ở trẻ em ^[20].

Tìm Hiểu Về Nấm Candida

2011-05-03T00:40:00.000-07:00

Vì sao bạn bị nấm Candida khi có thai?

Bệnh nấm Candida là một loại bệnh viêm nhiễm phổ biến gây ra bởi một loại nấm có tên là Candida Albicans. Loại nấm này có thể thường trú sẵn trong cơ thể của chúng ta nhưng không gây ra vấn đề gì cả. Nhưng khi có thai, thể trạng của chúng ta thay đổi, và độ cân bằng pH mới khuyến khích loại nấm này phát triển, gây ngứa rát khó chịu ở âm hộ.

Triệu chứng của bệnh nấm Candida?

Mỗi người bị bệnh lại gặp những triệu chứng không giống nhau, nhưng nếu bạn thấy một hay nhiều hiện tượng dưới đây thì có thể bạn đã bị bệnh nấm Candida.
Cảm giác ngứa rát trong hoặc xung quanh âm hộ
Đau nhức và/hoặc mẩn đỏ
Đau nhức khi giao hợp hoặc khi đi tiểu
Ra huyết trắng đặc hơn bình thường. Không có gì là bất thường khi bạn ra nhiều huyết trắng lỏng có màu sữa trong suốt thời kỳ mang thai, nhưng nếu bạn thấy nó đặc quánh và có màu vàng xanh, đó có thể là triệu chứng của bệnh nấm Candida.

Tôi có nên tham vấn bác sĩ?

Nếu bạn nghi mình bị nấm Candida, hãy lập tức báo cho bác sĩ của bạn để họ chỉ định cho bạn biện pháp điều trị thích hợp.

Mẹo hay để chữa trị bệnh Candida an toàn

Khi mang thai bạn không nên tự mua thuốc tại tiệm thuốc, hãy tham vấn bác sĩ của bạn trước khi mua bất cứ thuốc gì.
Dùng túi nước đá hoặc túi chườm lạnh để làm dịu vùng bị ngứa rát.
Tránh tắm nước ấm hoặc nóng. Loại nấm này phát triển mạnh hơn trong môi trường ấm.
Hãy dùng sữa tắm hoặc xà bông không mùi.
Mặc đồ lót cotton và quần áo rộng để giữ cho vùng đó mát mẻ.
Ăn sữa chua tự nhiên chứa khuẩn sống sẽ giúp ích.

Nấm Candida và thai nhi

Mặc dù bệnh nấm Candida gây khó chịu, nhưng điều may mắn là nó không gây hại cho thai nhi của bạn. Tuy nhiên, nó có thể lây sang bé trong quá trình sinh nở và làm bạn đau khi cho bé bú, vì thế hãy cố chữa trị dứt bệnh trước khi sinh.

--------

Tưa miệng (Bệnh nấm Candida miệng)

Tưa miệng là bệnh trong đó nấm Candida albicans phát triển vượt khỏi tầm kiểm soát ở niêm mạc miệng. Bệnh hay gặp nhất ở trẻ nhỏ, người già và người bị suy giảm miễn dịch do bệnh hay do thuốc.

Dấu hiệu và triệu chứng

Những đám màu trắng mịn trên lưỡi, trong má và đôi khi cả ở vòm miệng, lợi và amiđan, có thể đau và chảy máu khi bị cọ xát. Tổn thương có thể lan xuống thực quản (viêm thực quản do Candida) gây ra các triệu chứng như nuốt đau hoặc nuốt khó, cảm giác thức ăn bị mắc lại ở cổ hoặc ở ngực và sốt.

Triệu chứng ở trẻ dưới 1 tuổi và ở phụ nữ nuôi con bú

Triệu chứng ở trẻ sơ sinh khỏe mạnh thường xuất hiện trong vài tuần đầu, ngoài những đám tổn thương màu trắng rải rác trong miệng, trẻ có thể khó bú và quấy khóc. Trẻ cũng có thể làm lây bệnh sang mẹ trong khi bú. Phụ nữ cho con bú bị nhiễm Candida có thể có những triệu chứng sau:

- Núm vú đỏ hoặc nhạy cảm bất thường

- Da ở quầng vú căng và đỏ rực

- Đau núm vú

- Cảm giác đau ở sâu khi cho con bú.

Nguyên nhân

Bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch bị suy yếu không kiểm soát được sự phát triển của nấm trên cơ thể. Hệ miễn dịch có thể bị suy yếu do bệnh hoặc do các thuốc như prednisone. Hoặc do kháng sinh phá vỡ sự cần bằng tự nhiên của vi sinh vật trên cơ thể.

Xét nghiệm và chẩn đoán

- Lấy mẫu tổn thương soi dưới kính hiển vi

- Nuôi cấy bệnh phẩm ngoáy họng

- Nội soi kiểm tra thực quản trong trường hợp nghi viêm thực quản do Candida.

- Chụp X quang thực quản có thuốc cản quang

Điều trị

- Ở trẻ khỏe mạnh không bị bệnh gì khác có thể không cần điều trị. Nếu bệnh xảy ra do dùng kháng sinh có thể cho trẻ ăn thêm sữa chua để phục hồi sự cân bằng vi khuẩn tự nhiên. Trẻ bị bệnh dai dẳng có thể cần dùng thuốc chống nấm.

- Ở trẻ còn đang bú mẹ cần điều trị cho cả mẹ và trẻ để tránh lây nhiễm. Có thể dùng thuốc chống nấm nhẹ cho trẻ và kem chốgn nấm để bôi vào đàu vú người mẹ. Nếu trẻ bú bình cần rửa sạch đầu ti của bình hằng ngày.

- Ở người lớn khỏe mạnh có thể điều trị bằng cách ăn sữa chua hoặc uống acidophilus dạng viên nang hoặc dung dịch. Sữa chua và acidophilus không tiêu diệt nấm nhưng giúp phục hồi vi khuẩn chí bình thường trong cơ thể. Nếu cách này không hiệu quả bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống nấm.

- Ở người lớn bị suy giảm miễn dịch, bệnh được điều trị bằng thuốc chống nấm dạng viên hoặc dung dịch, liệu trình thường từ 10 – 14 ngày. Trong trường hợp người bị nhiễm HIV giai đoạn muộn Candida albicans đã kháng với các thuốc chống nấm khác, có thể dùng amphotericin B.

Phòng bệnh

- Ăn thêm sữa chua hoặc uống viên nang acidophilus khi phải dùng kháng sinh.

- Điều trị ngay bệnh nấm âm đạo sau khi mang thai hoặc sinh đẻ.

- Bỏ thuốc lá.

- Đi khám răng thường xuyên 6 – 12 tháng một lần.

- Hạn chế đường và những thực phẩm có chứa nấm men, gồm bánh mì, bia và rượu vang. Những thực phẩm này có thể tạo thuận lợi cho sự phát triển của nấm Candida.

--------

Tự “xử lý” nấm Candida

Dân trí) - Nấm Candida thường trú trong cơ thể và phác tác khi cơ thể suy yếu. May mắn thay, bạn có thể tự chữa khỏi nấm Candida mà không cần đến bất kỳ loại thuốc kháng sinh nào.

1. Tinh dầu thảo dược

Những tinh dầu được chiết xuất từ cây đinh hương và cây bạc hà có thể được sử dụng như một phương thuốc tự nhiên giúp trị nấm Candida. Những loại tinh dầu này có tính kháng nấm, giúp ức chế sự tăng trưởng của nấm men.

Bạn có thể sử dụng 2 loại tinh dầu thảo dược này tại chỗ bằng cách thoa hay giã nát lá tươi rồi bôi lên da. Nếu dùng tinh dầu thì nên pha thêm với dầu dừa, dầu hạnh nhân trước khi thoa chúng trên da nhé.

Lưu ý: Nếu đang mang thai thì không nên dùng tinh dầu bạc hà để trị nấm Candida.

2. Sữa chua

Dùng sữa chua để điều trị nấm là một cách rất phổ biến vì sữa chua có chứa vi sinh vật có ích cho cơ thể. Sữa chua có thể được sử dụng theo 2 cách là: ăn và thoa tại chỗ.

Ăn sữa chua hàng ngày sẽ giúp giảm thấp nhất sự tăng trưởng của nấm men trong cơ thể. Bạn cũng có thể thoa sữa chua trực tiếp vào khu vực bị nấm trước khi đi ngủ. Sáng hôm sau, hãy làm vệ sinh thật kỹ khu vực này.

Lưu ý: chỉ dùng sữa chua không đường, không hương vị.

3. Tỏi

Đây là một cách “trị” nấm Candida khá nổi tiếng. Thực tế, tỏi có tính kháng khuẩn và chống nấm. Những nghiên cứu cho rằng, thường xuyên ăn tỏi có thể giúp ngăn ngừa sự tái phát của nấm.

Trước đây, tỏi được sử dụng như một loại thuốc đặt ở âm đạo nhằm điều trị nấm nhưng kết quả rất khác nhau. Trong khi đó nó lại gây khó chịu và đau đớn ở âm đạo vì thế cách này không được khuyến khích.

Lê Nhi

------------

“Nỗi kinh hoàng” từ nấm Candida

Câu chuyện 1: Chỉ vì… dung dịch vệ sinh

Nếu tớ nói tớ bị nhiễm nấm Candida chỉ vì dùng dung dịch vệsinh thì các ấy có tin không? Nghe hơi “hoang đường” nhưng mà thật 1000 % luôn đó (thực ra thì nếu chính tớ không “kinh” qua thì tớ cũng không tin đâu).

“Bi kịch” bắt đầu từ một lần tớ đi chợ đêm chơi cùng con bạn, bình thường tớ cũng không hay để ý đến các hàng mỹ phẩm trong chợ đâu, nhưng hôm đó con bạn tớ lại hăm hở “sà” vào xem xem xét xét làm tớ cũng tò mò ngắm nghía theo. Kết cục tớ đã “rinh” về 1 chai nước rửa phụ khoa trông rất “hoa cỏ mùa xuân” và xinh xắn, hương thơm cũng dễ chịu nữa. Ngờ đâu dùng chưa được 2 tuần, tớ đã thấy “cô bé” tự nhiên ngứa rát, thậm chí cả trong “thâm cung” cũng bị ngứa. Đã thế khí hư của tớ còn trắng và đặc hẳn lên, bốc mùi như mùi nấm mốc mới “kinh dị’ chứ. Tớ vội vàng “3 chân 4 cẳng” đi khám bác sĩ ngay lập tức. Lúc ấy tớ vẫn nghĩ là mình bị viêm nhiễm “vùng kín” bình thường thôi.

Khi bác sĩ“phán”làtớ bị nhiễm nấm Candida tớ đã “sốc toàn tập”. Tớ cứ tưởng nấm này chỉ lây qua XXX thôi, mà tớ thì đến “một mảnh tình vắt vai” cũng chưa có… Thấy bộ mặt “thộn” ra rất tội nghiệp của tớ, bác sĩ cười rồi giải thích: “Có rất đông người trên trái đất này mang những bào tử nấm Candida, và cháu là một trong số đó, nhưng không phải ai cũng bị mắc bệnh. Chỉ khi nào gặp điều kiện thuận lợi thì bọn nấm này mới phát tác thôi”. Tớ lại càng trố mắt hơn: “Nhưng cháu vệ sinh rất sạch sẽ thì làm sao mà nấm phát tác được ạ?”.

Bác sĩ bảo: “Có nhiều điều kiện để nấm phát triển lắm: sức đề kháng kém đi này, dùng dung dịch vệ sinh kém chất lượng, hay một số trường hợp uống kháng sinh cũng bị nữa. Cháu có uống loại kháng sinh nào gần đây không?”. Nghe bác sĩ nói tớ mới ngớ người ra: “Cháu không uống kháng sinh nhưng cháu mới mua 1 lọ nước rửa phụ khoa ở chợ đêm ạ”. Bác sĩ lắc đầu bảo tớ: “Thế thì đúng rồi, lẽ ra cháu phải mua loại dung dịch ở hiệu thuốc, có tên tuổi, đảm bảo chất lượng chứ. Dùng hàng không nguồn gốc ở chợ là nguy hiểm lắm, nhất là ở khu vực nhạy cảm này. Thôi bác sẽ kê đơn thuốc cho về dùng nhé. Bỏ ngay lọ dung dịch kia đi. Và nhớ là chữa trị đúng liều nhé, nấm này là dễ tái phát lắm. Xong đợt thuốc này đến đây bác khám lại cho”.

Thật may là vì tớ đi khám kịp thời, chữa trị ngay được từ giai đoạn mới nhiễm bệnh nên chỉ sau một đợt điều trị thuốc là “cô bé” lại khỏe mạnh. Dĩ nhiên là tớ “khiếp vía” nói lời “bye bye” ngay lập tức với lọ dung dịch vệ sinh cũ và cả với mấy hàng bán hóa mỹ phẩm trong chợ đêm luôn.

Câu chuyện 2: Ôi cái bể bơi!!!

Tớ thì lại xui xẻo “đụng” ngay nấm Candida vì… không cắt da bao quy đầu. Bình thường, “cậu nhỏ” của tớ rất “phong độ” và khỏe mạnh, tự nhiên sau một hôm đi bơi nó “dở chứng”, nổi đầy những chấm nhỏ ở “thân”, đã thế còn mẩn đỏ hết lên ở bẹn làm tớ khổ sở vô cùng (mà tớ chỉ đi bơi có đúng một hôm thui đấy). Thế là tớ đành “lọc cọc” đến bác sỹ.

Cảm giác của tớkhi được nghe “kết luận” mình bị nhiễm nấm Candida là một từ duy nhất: “choáng váng”. Tớ vẫn “liệt” nấm Candida vào danh sách các bệnh “đen” chỉ nhiễm qua đường XXX, mà tớ thì chưa “nếm trái cấm” bao giờ nên tớ vẫn “đinh ninh” là mình “miễn dịch” với căn bệnh này.

Hôm ấy đi khám mới biết “kẻ khó ưa” ấy cũng có thể sống dưới da bao quy đầu ở những người không cắt bao quy đầu như tớ, và “khổ chủ” có thể chẳng biết gì cả nếu nó không gây ra sự khó chịu nào. Bác sĩ bảo loại nấm này “rất ưa” những chỗ ẩm ướt, ấm nên những vị trí như miệng, ruột hay dưới da bao quy đầu thường là nơi ở “hấp dẫn” của nó. Bình thường, vì tớ giữ gìn vệ sinh sạch sẽ nên ‘hắn” không có điều kiện “tung hoành”. Chỉ khi tớ đi bơi ở bể bơi đông người, “vùng kín” bị nhiễm khuẩn vì nước bể bơi không sạch thì “tên tội phạm” Candida mới có cơ hội “vùng dậy”.

Sau đó, vì bọn nấm chưa kịp “hành hạ” tớ lâu nên chỉ sau một đợt bôi thuốc là “cậu nhỏ” của tớ “tút” lại được “phong độ”. Cũng từ đó, tớ “kén” bể bơi hơn hẳn, không bạ đâu bơi đấy như trước mà cố gắng tìm bể nào “trông” có vẻ sạch sạch một tí. Tớ cũng “nạp” được nhiều thói quen tốt (ví như ngủ đầy đủ này, kiểm soát stress này, tích cực “chén” những món trước đây chẳng bao giờ ăn như củ cải, cà rốt, rau ngót này…) vì bác sĩ bảo rằng sức khỏe càng tốt thì hệ miễn dịch càng mạnh, càng dễ dàng “đánh thắng” Candida mừ.

Bây giờ thì tớ đã “loại” nấm Candida ra khỏi danh sách “đen” rồi, vì nó có thể nhiễm vào cơ thể bằng những con đường chẳng liên quan gì đến XXX đâu các ấy ạ.

-------------

Đánh tưa dễ gây tổn thương niêm mạc lưỡi

2011-05-03T00:34:00.000-07:00

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, phó trưởng khoa nhi BV Bạch Mai khuyến cáo, các bà mẹ không nên ngày nào cũng dùng gạc, khăn xô đánh tưa lưỡi cho trẻ bởi có thể gây tổn thương niêm mạc lưỡi trẻ.

Niêm mạc miệng, lưỡi của em bé vốn rất mỏng (mỏng hơn cả da bé), nếu dùng gạc trà sát có thể gây tổn thương niêm mạc lưỡi, khiến bé khó chịu, đau, ăn uống khó khăn hơn.

Nhưng cơ bản, việc đánh tưa lưỡi không có nhiều tác dụng làm sạch miệng như nhiều người vẫn nghĩ. Miệng của trẻ em vốn có cơ chế làm sạch tự nhiên, sau khi bú, trẻ tự tiết nước bọt làm sạch miệng. Đặc biệt ở những em bé bú mẹ, miệng lại càng sạch hơn những bé bú sữa ngoài. Với trẻ dùng sữa ngoài nên cho trẻ uống 1, 2 thìa nước cũng có tác dụng làm sạch.

Hơn nữa, việc đánh tưa lưỡi này có thể đưa thêm vi khuẩn vào miệng bé nếu dụng cụ đánh tưa không được sạch sẽ. Khi đó, rõ ràng là lợi bất cập hại.

Đáng nói là đa phần các bà mẹ đều rất chăm chỉ đánh tưa lưỡi cho con mỗi ngày, không chỉ nghĩ có tác dụng làm sạch miệng mà còn phòng được cả tưa cho trẻ. Thực ra không phải vậy. Quan niệm đánh tưa lưỡi để phòng tưa, hoàn toàn sai lầm. Đánh tưa lưỡi không phòng được tưa. Khi nào trẻ có tưa, rất nhiều loại thuốc thích hợp chữa nhanh khỏi, thậm chí chỉ bôi vài lần. Thế nhưng, nhiều người lại quan niệm để khi nào tưa “già” sẽ tự rụng nên không đưa trẻ đi chữa, khiến trẻ rất đau đớn, ăn uống kém.

Tốt nhất, để giữ vệ sinh răng miệng cho trẻ, với trẻ đang còn bú hoàn toàn sữa mẹ trong 6 tháng đầu, không nhất thiết phải dùng nước lọc tráng miệng.

Còn trẻ ăn thêm sữa ngoài, ăn dặm, nên cho trẻ uống 1, 2 thìa nước ấm sau ăn để làm sạch miệng. Còn trẻ lứa tuổi mới mọc răng, cằng phải chăm sóc răng miệng kỹ càng. Răng mới nhú, không nên dùng khăn nhúng nước lau rửa, vì mọi sự tác động vào răng lúc này có thể gây lệch lạch răng. Với trẻ đến tuổi đánh răng, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ đánh răng đúng cách, đánh dọc răng, đánh sau bữa ăn.

Tuyệt đối không đánh răng bằng cách kéo ngang bàn chải dọc theo hàm vì vừa không lấy được mảng bám ở các kẽ răng, mà còn gây xước, tổn thương không tốt cho răng mà mắt thường khó nhìn thấy được.

Hồng Hải (ghi)

Chữa Tưa Lưỡi Cho Bé

2011-05-03T00:23:00.000-07:00

Tôi có con nhỏ hơn 3 tháng tuổi. Miệng cháu đặc biệt là lưỡi có những mảng trắng phủ kín, người ta bảo là tưa lưỡi. Cháu bú rất khó khăn. Xin hỏi, tưa lưỡi do nguyên nhân gì và cách chữa?
Bùi Thị Minh (Thị xã Hải Dương)

Tưa lưỡi là những màng giả màu trắng ngọc trai ở niêm mạc miệng, đặc biệt là mặt trên của lưỡi. Những màng này bám khá chặt vào niêm mạc, gây vướng víu và đau làm cho trẻ khó nuốt và khó chịu.
Nguyên nhân chính là do một loại vi nấm (thường là Candida albicans) ở niêm mạc âm đạo của người mẹ khi đẻ hoặc có thể do nhiễm nấm ở núm vú (vú mẹ hoặc vú chai), do tay, do đồ chơi hoặc chai đựng sữa, kể cả môi trường sống.

Xử lý: Cần giữ vệ sinh vú mẹ và các vật dụng cho trẻ (rửa sạch, luộc kỹ), giữ tay trẻ sạch sẽ.
Thuốc: Trước đây và cho đến nay mọi người thường mách bảo nhau cách quấn mảnh gạc sạch vào đầu ngón tay trỏ, tẩm vào mật ong để đánh tưa. Đánh tưa đến khi sạch màng giả trẻ rất đau rát vì màng giả bám chặt vào niêm mạc. Đánh xong miệng lưỡi trẻ đỏ ửng, đau rát đến nỗi sợ bú. Nhưng điều quan trọng hơn là trong mật ong thường có độc tố của loại vi khuẩn có tên là clostridium botulium tiết ra, độc tố này độc với thần kinh cơ, gây liệt cơ. Vì vậy không nên dùng mật ong để đánh tưa.

Tốt nhất, cho trẻ uống nystatin là một thuốc kháng nấm chiết xuất từ môi trường nuôi cấy streptomyces noursei, có tác dụng đặc hiệu với nấm Candida albicans, với liều dùng, tùy từng trường hợp, từ 100.000 đơn vị đến 500.000 đơn vị, cứ mỗi 6 giờ/lần uống (loại dịch treo) cho đến khi sạch (khoảng sau 48 giờ).

---
Tìm hiểu về thuốc:

Nystatin

Tên chung quốc tế: Nystatin.

Mã ATC: A07A A02, D01A A01, G01A A01.

Loại thuốc: Thuốc chống nấm.

Dạng thuốc và hàm lượng

Kem dùng ngoài 100000 đơn vị trong 1 gam; thuốc rửa 100000 đơn vị/ml; mỡ dùng ngoài 100000 đơn vị/g; thuốc đặt âm đạo 100000 đơn vị/viên; bột: 100000 đơn vị/g; hỗn dịch 100000 đơn vị/ ml; viên nén 500000 đơn vị.

Mỗi đơn vị nystatin tương đương 0,0002059 mg chế phẩm chuẩn quốc tế lần 2 (1982), trong đó 1 mg chứa 4855 đơn vị.

Dược lý và cơ chế tác dụng

Nystatin là kháng sinh chống nấm được chiết xuất từ dịch nuôi cấy nấm Streptomyces noursei, bột màu vàng, rất ít tan trong nước. Nystatin có tác dụng kìm hãm hoặc diệt nấm tùy thuộc vào nồng độ và độ nhạy cảm của nấm, không tác động đến vi khuẩn chí bình thường trên cơ thể. Nhạy cảm nhất là các nấm men và có tác dụng rất tốt trên Candida albicans.

Cơ chế tác dụng: Do liên kết với sterol của màng tế bào các nấm nhạy cảm nên nystatin làm thay đổi tính thấm của màng nấm. Nystatin dung nạp tốt ngay cả khi điều trị lâu dài và không gây kháng thuốc.

Nystatin có tác dụng chống bội nhiễm Candida albicans đường tiêu hóa trong quá trình điều trị kháng sinh.

Nystatin được hấp thu kém qua đường tiêu hóa, không được hấp thu qua da hay niêm mạc khi dùng tại chỗ, thải trừ chủ yếu qua phân dưới dạng chưa chuyển hóa.

Chỉ định

Dự phòng và điều trị nhiễm nấm Candida ở da và niêm mạc (miệng, đường tiêu hóa, âm đạo).

Chống chỉ định

Tiền sử quá mẫn với nystatin.

Thận trọng

Nếu có phản ứng quá mẫn xảy ra, nên ngừng thuốc ngay và có biện pháp xử lý thích hợp.

Không chỉ định dùng cho nhiễm nấm toàn thân vì thuốc không hấp thu qua đường tiêu hóa.

Thời kỳ mang thai

Không có nguy cơ gì được thông báo.

Thời kỳ cho con bú

Nystatin không bài tiết vào sữa mẹ.

Tác dụng không mong muốn (ADR)

Nystatin hầu như không độc và không gây mẫn cảm và dung nạp tốt ở tất cả các lứa tuổi kể cả trẻ nhỏ suy yếu và ngay cả khi dùng kéo dài.

Ở những người bệnh mẫn cảm với candidin, dùng thuốc uống có thể gây biểu hiện dị ứng do tiêu diệt đột ngột nấm Candida và giải phóng nhiều candidin. Khi xảy ra phải ngừng nystatin ngay.

Ít gặp, 1/1000 < ADR < 1/100

Tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, ỉa chảy, rối loạn tiêu hóa sau khi uống thuốc, nhất là khi sử dụng liều quá 5 triệu đơn vị một ngày.

Da: Mày đay, ngoại ban.

Hiếm gặp, ADR < 1/1000

Gây kích ứng tại chỗ. Hội chứng Steven - Johnson.

Liều lượng và cách dùng

Nhiễm nấm Candida đường ruột, thực quản: 500.000 hoặc 1.000.000 đơn vị/lần, 3 lần hoặc 4 lần một ngày, uống. Trẻ nhỏ: 100.+6

000 đơn vị hoặc hơn/lần, 4 lần một ngày cho tới 14 ngày khi cần. Nystatin được dùng phối hợp với kháng sinh để ức chế sự phát triển của vi khuẩn đường ruột.

Tổn thương niêm mạc miệng: Dùng viên ngậm hoặc hỗn dịch 100.000 đơn vị/lần, 4 lần một ngày. Ðiều trị phải tiếp tục ít nhất 48 giờ sau khi hết triệu chứng quanh miệng. Nếu sau 14 ngày điều trị, vẫn còn triệu chứng, cần xem lại chẩn đoán.

Nhiễm nấm âm đạo: 100.000 đơn vị đến 200.000 đơn vị một ngày, dùng 14 ngày dạng viên đặt hoặc dạng kem. Có thể dùng viên đặt phối hợp với metronidazol.

Tổn thương ngoài da: Mỡ, gel, kem hoặc bột mịn 100.000 đơn vị/g, bôi 2 - 4 lần một ngày cho tới khi khỏi hẳn.

Tương tác thuốc

Bị mất tác dụng kháng Candida albicans nếu dùng đồng thời riboflavin phosphat.

Khi dùng nystatin theo đường uống, tránh dùng các thuốc làm thay đổi nhu động ruột, các thuốc bao niêm mạc tiêu hóa vì làm cản trở tác dụng của nystatin.

Ðộ ổn định và bảo quản.

Bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh nơi quá 40⁰C. Giữ trong lọ kín và tránh ánh sáng.

Quá liều và xử trí.

Rửa dạ dày, sau đó dùng thuốc tẩy và điều trị hỗ trợ thích hợp.

Thông tin qui chế

Nystatin có trong danh mục thuốc thiết yếu Việt Nam ban hành lần thứ tư năm 1999.

(Nguồn: Dược Thư Quốc Gia Việt Nam 2006)

Chăm sóc sức khỏe răng miệng

2011-04-26T02:10:00.000-07:00

Trẻ dưới 12 tuổi chưa nên dùng kem đánh răng người lớn'
Thường xuyên lấy cao răng, khi thấy tổn thương tạo thành hố trên răng thì nên đi trám. Với răng khôn, nếu mọc ngầm trong xương hoặc biến chứng nặng thì có thể phải nhổ... Đó là một số lời khuyên của bác sĩ Trịnh Đình Hải, Giám đốc BV răng hàm mặt Trung ương trong buổi tư vấn sáng nay.

- Cháu nhà tôi được 2 tuổi, cháu mọc được 16 cái răng, vào buổi sáng miệng cháu rất hôi, cháu lại chưa thể đánh răng được, tôi chỉ dùng khăn lau qua miệng cho cháu. Xin bác sĩ chỉ cho tôi cách chăm sóc răng miệng cho cháu và làm thế nào để tránh sâu răng cho cháu. (Nguyễn Thị Dung, 29 tuổi, Vũng Tàu)

- Ông Trịnh Đình Hải, Giám đốc Bệnh viện răng hàm mặt Trung ương Hà Nội:

Trường hợp cháu 2 tuổi có 16 răng mà bị hôi miệng vào buổi sáng có thể do sâu răng. Nếu cháu có răng sâu, nhất là các răng hàm thì phải hàn răng (nếu có lỗ sâu trên mặt răng làm thức ăn lưu giữ trong đó, gây mùi hôi hoặc tủy răng bị viêm, hoại tử cũng gây hôi).

Tốt nhất, chị nên đưa cháu đến cơ sở nha khoa khám để được bác sĩ xác định đúng nguyên nhân gây hôi miệng và hướng dẫn cách giữ vệ sinh răng miệng cho cháu.

Về cách chăm sóc răng cho trẻ, nên cho cháu uống nước sau khi ăn hoặc uống/bú sữa. Việc dùng khăn làm sạch bề mặt răng là nên làm. Lưu ý: Không nên để thức ăn nhất là các thức ăn có nguồn gốc gluxit như đường, kẹo, sữa, socola... còn lưu giữ trên bề mặt răng, vì các chất này nhanh chóng được chuyển hóa thành axit. Khi pH toan tính ở dưới mức 5,5 là có thể gây hủy chất khoáng của men răng, làm sâu răng. Vì vậy việc giữ cho bề mặt răng luôn sạch sẽ có tác dụng tránh sâu răng cho cháu.

- Việc chăm sóc răng miệng tưởng như đơn giản nhưng lại rất khó thực hiện đều đặn, nhất là với trẻ em, vì chưa có sự tự giác như người lớn. Đồ ăn cho trẻ em bây giờ có rất nhiều chủng loại, đặc biệt là kẹo, bánh, bánh snack và các loại đồ uống có chứa đường khiến cho việc vệ sinh răng miệng của trẻ khó khăn hơn. Các bệnh nha khoa thường có mầm mống từ khi còn bé, đến khi trưởng thành sẽ rất khó để chữa trị và cải tạo. Vậy có những biện pháp nào chăm sóc răng miệng cho trẻ để đạt được kết quả tốt nhất. (Phùng Khánh Ly, 31 tuổi, Hà Nội)
Ảnh: Hà Tuấn Anh.

- Ông Nguyễn Bảo Giang Châu, Giám đốc Chương trình Bảo vệ nụ cười Việt Nam: Hiện nay, điều khó khăn nhất vẫn là hình thành thói quen chăm sóc răng miệng đúng đắn cho các cháu bé. Và điều này cần sự hỗ trợ nhiều từ phía phụ huynh và giáo viên. Điều cần thiết nhất là chị nên giúp cháu đánh răng ít nhất 1 ngày 2 lần, buổi sáng sau khi ăn sáng và trước khi đi ngủ vào buổi tối. Điều này sẽ làm giảm thiểu các bệnh răng miệng thường gặp ở trẻ em.

Việc ăn các thức ăn chứa nhiều đường ở trẻ em thường không được khuyến khích bởi các chuyên gia nha khoa vì đường tạo môi trường cho vi khuẩn sâu răng phát triển, dễ dẫn đến bệnh sâu răng.

Chương trình Bảo vệ nụ cười Việt Nam đang có những hoạt động giáo dục, chăm sóc vệ sinh răng miệng cho các cháu bé ở độ tuổi tiểu học và mầm non, nhằm tạo thói quen chăm sóc răng miệng thông qua việc đánh răng đúng và sử dụng những thức ăn có lợi cho răng miệng. Tất cả những kiến thức về chăm sóc răng miệng chị có thể tìm hiểu thêm thông qua trang web www.danhrangsangvatoi.com. Chúc chị tìm được phương pháp giáo dục vệ sinh răng miệng phù hợp với bé.

- Hiện có rất nhiều quảng cáo về kem đánh răng, loại nào cũng cho mình là tốt? Vậy xin hỏi các chuyên gia loại nào đáng tin dùng? Liệu dùng kem đánh răng không "phù hợp", có ảnh hưởng đến răng miệng không? Với tôi, một số kem đánh răng có thể gây đau răng, sưng lợi hoặc thậm chí viêm họng. Những loại kem đó có thương hiệu trên Việt Nam và cả từ Mỹ hay Thuỵ Sỹ. Tôi chưa thấy nha sỹ nào nói về tác hại của kem đánh răng mà đa phần đều nói tốt như chắc răng, diệt khuẩn tốt, trắng răng... Xin chuyên gia có ý kiến. (Bảo Lộc, 29 tuổi, TP HCM)

- Ông Giang Châu: Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại kem đánh răng khác nhau và có nhiều công dụng khác nhau đều nhằm mục đích bảo vệ răng miệng và ngăn ngừa sâu răng. Các loại kem đều có chứa những chất có lợi cho răng như flour, muối, chất làm trắng răng... đều ở mức độ an toàn cho người sử dụng. Tùy theo loại bệnh răng miệng đang bị mà bạn lựa đúng loại sản phẩm khuyến cáo sử dụng cho loại bệnh đó.

Ví dụ, nếu đang bị nhiệt miệng nên sử dụng các loại sản phẩm có thành phần được chiết xuất từ trà xanh hoặc răng bạn đang ngả màu vàng vì các lý do khác nhau thì bạn nên chọn các loại kem có chứa chất làm trắng răng. Bạn nên đến nha sỹ để kiểm tra tình hình sức khỏe răng miệng của mình định kỳ ít nhất 6 tháng một lần và được tư vấn nên sử dụng loại kem đánh răng nào có lợi cho bạn.

- Răng của tôi không trắng và tôi có ý định đi tẩy trắng. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng việc này sẽ gây tổn hại đến men răng và sau đó răng sẽ bị xỉn, ngả sang một màu khác theo thời gian. 2) tôi cũng có ý định đi niềng răng nhưng sau khi chụp phim thì phát hiện có một răng bị nhiễm trùng và đã điều trị gần khỏi. Tuy nhiên, theo 1 số người, việc niềng răng sẽ gây tổn hại đến sức khỏe. Thực sự, men răng của tôi không tốt và dễ bị sâu răng nên tôi rất phân vân. Xin bác sỹ tư vấn giúp. (Hoàng Lan, 29 tuổi, Hà Nội)

- Ông Trịnh Đình Hải: Như vậy răng của bạn Hoàng Lan có hai vấn đề: Một là răng không trắng, hai là răng bị lệch lạc (vì bạn có nhu cầu đi niềng răng, tức nắn chỉnh răng).

Về việc tẩy trắng răng, nếu được bác sĩ răng hàm mặt điều trị thì sẽ được hướng dẫn để tránh các yếu tố có thể gây tổn hại đến men răng. Nếu được hướng dẫn giữ gìn thì màu trắng của răng sẽ giữ được lâu hơn. Vì vậy, nếu bạn còn băn khoăn về màu răng thì chọn đúng bác sĩ nha khoa để được tẩy trắng.

Về ý định niềng răng (tức nắn chỉnh răng): Bạn có một răng bị nhiễm trùng đã được điều trị vẫn có thể nắn chỉnh được. Việc niềng răng đúng chỉ định và đúng phương pháp, đúng kỹ thuật sẽ không gây tổn hại đến sức khỏe.

Khi nắn chỉnh răng, các răng của bạn sẽ được gắn các dụng cụ như mắc cài, dây cung... làm khó giữ gìn vệ sinh răng miệng, nên có thể gây sâu răng. Tuy vậy, nếu bạn được hướng dẫn và thực hiện cách chải răng đúng và giữ vệ sinh răng miệng tốt, kiểm soát được mảng bám răng thì sẽ đề phòng được sâu răng.

- Xin có 2 câu hỏi gửi ông Giám đốc Viện RHM TƯ : 1. Tôi bị viêm áp xe quanh răng , tôi đã đến Viện RHM khám và được cho đơn thuốc uống nhưng uống theo đơn 5 ngày tuyệt nhiên không khỏi, xin hỏi tôi phải đến đâu khám tiếp và uống thuốc gì?

2. Tôi và vợ tôi đều là CB, phải xin về trước 1 tiếng để đi khám nhưng có mặt tại Viện RHM lúc 16h 20 là không còn ai làm việc (bằng chứng là ngày hôm qua 25/4/2011). Xin hỏi quy định của Viện RHM là làm việc đến mấy giờ? Xin cảm ơn ông! (Minh Tuấn, 40 tuổi, Sóc sơn, Hà Nội)

- Ông Trịnh Đình Hải. Trường hợp anh đã được chẩn đoán là bị áp xe quanh răng mà uống thuốc 5 ngày không khỏi thì anh nên quay trở lại bệnh viện để được xác định lại tổn thương và điều trị tiếp.

Giờ làm việc của bệnh viện bắt đầu từ 7giờ 30 đến 16 giờ 30. Trong giờ hành chính, thì tất cả các khoa phòng của bệnh viện đều tiếp nhận tất cả các quý bệnh nhân khám và điều trị các bệnh thuộc lĩnh vực răng hàm mặt. Từ 16 giờ 30 cho đến 7 giờ 30 sáng hôm sau, bệnh viện có bố trí nhiều kíp trực bao gồm, trực ở phòng khám, cấp cứu các bệnh về răng miệng và hàm mặt, trực khu nội trú và trực tại khoa gây mê hồi sức để có thể tiếp nhận và xử trí các trường hợp cấp cứu về răng miệng và hàm mặt. Mặc dù tập trung ưu tiên giải quyết các trường hợp cấp cứu nhưng những trường hợp không phải cấp cứu mà có các bệnh về răng miệng thông thường chắc chắn vẫn được khám, điều trị hoặc hẹn điều trị theo nhu cầu của người bệnh.

Trường hợp anh và phu nhân đến khám lúc 16 giờ 20 mà không có người làm việc thì bộ phận đó đã vi phạm quy chế, xin anh vui lòng cho biết đó là khoa nào, để chúng tôi xác minh lại và có biện pháp điều chỉnh.

Trân trọng cảm ơn anh.
Ảnh: Hà Tuấn Anh.

- Tôi bị lợi tụt khỏi chân một vài chiếc răng nên trông rất khó coi khi cười. Xin bác sĩ nói cho tôi biết cách chữa trị như thế nào cho phù hợp, nhanh. Vì tôi giờ đi làm nên rất bận, hầu như không có thời gian đến bệnh biện khám. Cảm ơn bác sĩ (Hà, 27 tuổi, Hà Đông, Hà Noi)

- Ông Trịnh Đình Hải: Trường hợp lợi tụt để bộc lộ thân răng lâm sàng dài hơn có thể do răng bị lệch lạc hoặc teo mô quanh răng, hoặc viêm quanh răng. Trường hợp bạn 27 tuổi thì nhiều khả năng là do răng bị lệch lạc. Nếu vậy, bạn nên đến Bệnh viện Răng hàm mặt trung ương (40 Tràng Thi, Hà Nội) để khám và điều trị nắn chỉnh răng.

Trường hợp không phải do lệch lạc răng hoặc không có viêm quanh răng, thì có thể phẫu thuật che phủ phần chân răng bị hở. Như vậy dù bận bạn vẫn phải đến khoa Nha chu, Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương để được khám và điều trị.

- Bác sĩ cho tôi hỏi: việc cạo vôi răng được các nha sĩ khuyên nên thực hiện sau 6 tháng, vậy việc cạo vôi răng có ảnh hưởng đến răng miệng của mình như thế nào? Riêng tôi thấy việc cạo vôi răng làm cho khoảng cách giữa các chân răng với nhau ngày càng cách xa hơn, làm giảm thẩm mỹ của hàm răng, vậy việc cao vôi răng có nên thực hiện nữa hay không? (Phạm Ngọc Huệ, 36 tuổi, Thái Nguyên)

- Ông Trịnh Đình Hải: Vôi răng còn gọi là cao răng, và mảng bám răng gây nên tình trạng viêm lợi và viêm quanh răng. Khi viêm quanh răng là tiêu xương ổ răng và tạo thành túi lợi bệnh lý quanh răng, làm cho có mủ ở chân răng và răng lung lay. Nếu nặng thì các răng có thể di lệch. Vì vậy, việc lấy vôi răng là rất cần thiết.

Bạn thấy việc cạo vôi răng làm cho khoảng cách giữa các chân răng với nhau ngày càng cách xa hơn, có thể được giải thích như sau: giữa các răng bao giờ cũng có kẽ. Người trung niên và cao tuổi, lợi bị co làm hở chân răng và kẽ giữa hai chân răng sẽ rộng hơn. Trường hợp có cao răng thì cao răng sẽ che kín kẽ giữa hai răng, làm bạn hiểu lầm là răng khít. Việc lấy cao răng không thể làm cho khoảng cách giữa các răng ngày càng xa cách hơn, mà ngược lại sẽ giúp cho bạn vệ sinh răng miệng tốt hơn, kiểm soát được mảng bám răng và giữ cho mô quanh răng không bị viêm, giữ cho các răng không bị lung lay, di lệch, tức cột chặt các răng, không để chúng cách xa nhau.

- Tôi bị mọc lệch răng số 8 bên phía trái, thi thoảng bị tấy lên rất đau, bị sưng lệch hẳn một bên mặt... Tôi có đi khám và được tư vấn nên nhổ nhưng thấy bảo nhổ răng số 8 rất nguy hiểm vì động đến các dây thần kinh... Hơn nữa phải nằm viện để điều trị mất vài ngày (điều kiện công việc không cho phép nghỉ nhiều). Gần đây, tình trạng diễn ra càng nhiều và gần hơn. Xin bác sĩ cho ý kiến về trường hợp của tôi. Xin cảm ơn bác sĩ (Bùi Phúc Thái, 30 tuổi, Lâm Đồng)

- Ông Trịnh Đình Hải: Răng số 8 hay còn gọi là răng khôn, mọc ở trong giai đoạn từ 18 đến 30 tuổi. Do răng mọc sau, trong trường hợp xương hàm thiếu chỗ, răng thường lệch gây biến chứng, nhất là các răng khôn hàm dưới.

Khi xác định răng khôn không mọc đúng hướng, không đúng vị trí thì nên nhổ càng sớm càng tốt bởi vì răng này có thể gây biến chứng viêm quanh thân răng hoặc nặng hơn. Nhiều trường hợp còn gây sâu mặt xa răng số 7 (có trường hợp răng số 7 không giữ được). Vì vậy nhổ sớm sẽ giúp cho răng số 7 không bị ảnh hưởng.

Việc nhổ răng khôn là khó và hệ trọng hơn các răng khác. Tuy vậy, cũng không quá lo ngại động đến các dây thần kinh. Trong một số trường hợp mà răng khôn mọc ngầm trong xương hoặc biến chứng nặng thì có thể phải nhổ răng trong phòng mổ, dưới gây mê. Vì vậy, bạn phải sắp xếp thời gian cho việc điều trị răng khôn của mình.

- Thưa Bác sĩ! Trẻ 2-3 tuổi ta có thể vệ sinh răng miêng bằng cách nào, khi trẻ chưa biết súc miệng và nhổ ra và có phải đi khám răng định kỳ không? Rất cám ơn BS. (Đặng Văn Tuấn, 24 tuổi, Hà Nội)

- Ông Giang Châu: Đối với trẻ ở độ tuổi này anh nên sử dụng các loại dụng cụ đánh răng chuyên dùng cho trẻ độ tuổi mầm non. Các loại kem này đều có nồng độ chất bảo vệ răng ở mức độ an toàn nên nếu bé có nuốt vào cũng không ảnh hưởng đến sức khỏe. Phương pháp đánh răng được khuyến khích hiện nay là bé nên đánh răng ít nhất 2 phút, không nên dùng nước súc miệng ngay sau khi đánh răng để chất flour trong kem được tồn tại trên răng của bé lâu hơn, có tác dụng bảo vệ men răng cho bé. Ngoài ra, anh nên đưa bé đi khám răng định kỳ ít nhất 6 tháng một lần.

- Bác sỹ tư vấn giúp tôi, tôi bị viêm nha chu rất nặng, hở hết chân răng và rất nhiều cao răng. Xin bác sỹ cho hỏi là có chữa được không và địa chỉ nào tốt nhất (tôi ở Hà Nội) cám ơn bác sỹ (Đoàn Đức Long, 30 tuổi, Bắc Giang)

- Ông Trịnh Đình Hải. Trường hợp bị viêm nha chu, hở chân răng và nhiều vôi răng là có thể điều trị được. Anh có thể đến khoa Nha chu, Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương (40b Tràng Thi) để được điều trị.

- Bé mới mọc được 2 cái răng, thì có nên tập cho bé đánh răng từ bây giờ không? Và làm cách nào cho bé không bị viêm răng ? (Nguyen Thi Ha, 27 tuổi, Vung Tau)

- Ông Giang Châu: Chị nên bắt đầu chăm sóc răng cho bé ngay từ cái răng đầu tiên bằng các phương pháp và dụng cụ thích hợp được khuyến khích bởi nha sĩ. Khi bé mới mọc 1,2 cái răng chị đã có thể dùng bàn chải chuyên dụng để đánh răng cho bé.

Chị nên chăm sóc răng cho cháu thường xuyên, đánh răng cho bé sau khi ăn và trước khi đi ngủ vào buổi tối sẽ giúp cho cháu tránh được các bệnh răng miệng, trong đó có viêm răng.

- Cháu chỉ mới có 22 tuổi thôi, nhưng cháu phải trồng hết 4 răng giả ở phía trước hàm trên, còn các răng cốm phía trong đều sâu và viêm hết, gây ra chứng hôi miệng và hay sưng tấy lên, răng ngả sang màu ố vàng. Răng hàm trên của cháu dần bị hô ra ngoài, răng hàm dưới thì thưa, nói chung tình hình rất là tệ. Cho cháu hỏi là có cách nào để khắc phục và có hàm răng đẹp hơn không ạ. (Linh, 22 tuổi, Củ Chi, TP HCM)

- Ông Trịnh Đình Hải:

Một là, các răng cốm (miền Bắc gọi là răng hàm) bị sâu thì phải đến bác sĩ nha khoa để được hàn các sớm càng tốt. Việc hàn răng cốm không khó và cho kết quả tốt.

Hai là, về bốn răng giả ở phía trước hàm trên, tức các răng cửa trên: Nếu là răng giả cố định thì bạn cần lưu ý chải răng để kiểm soát mảng bám răng ở cổ răng vì khi có cầu chụp răng thì khó kiểm soát mảng bám răng ở cổ răng và hay gây viêm lợi.

Ba là, bạn có các răng cốm bị viêm hết, hôi miệng, các răng hàm dưới thưa, răng hàm trên bị hô ra ngoài... là các biểu hiện của bệnh viêm quanh răng. Để giải quyết triệt để vấn đề này, bạn nên đến cơ sở nha khoa để được điều trị và tư vấn chăm sóc dự phòng. Sau khi loại bỏ được viêm quanh răng, thì tùy vào hiện trạng hàm răng của bạn để lựa chọn giải pháp làm đẹp, ví dụ như: nắn chỉnh răng, làm lại các răng cửa hàm trên, trám răng thẩm mỹ để thu hẹp các kẽ răng thưa hàm dưới... Với trường hợp này, chúng tôi phải khám trực tiếp mới có thể đưa ra giải pháp cụ thể tối ưu.

- Cháu họ tôi đang sống ở Singapore được tổ chức khám chữa răng tại trường học 2 lần một năm, chứng tỏ họ rất quan tâm đến vấn đề nha khoa học đường. Xin hỏi bác sĩ Châu là ở Việt Nam có chương trình khám chữa răng nào dành cho các em học sinh hay không ( Nhat Minh, 44 tuổi)

- Ông Giang Châu: Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Bộ Y tế thực hiện chương trình Nha học đường quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Bộ Y tế triển khai trên toàn quốc với các hoạt động khám, chữa răng định kỳ...

Đồng thời, hai Bộ cũng phối hợp với Công ty TNHH quốc tế Unilever Việt Nam, nhãn hàng P/S thực hiện chương trình Bảo vệ Nụ cười Việt Nam triển khai khám và chữa trị kết hợp với giáo dục chăm sóc vệ sinh răng miệng cho học sinh tiểu học và mầm non trên toàn quốc thông qua các xe nha lưu động.
Ảnh: Hà Tuấn Anh.

- Cháu 30 tuổi, mỗi lần bị lợi trùm lên răng hàm dưới cháu không nhai được, ăn uống khó khăn, vì vướng vào lợi. Cháu muốn hỏi bác sĩ làm cách nào để khắc phục bị lợi trùm? Cháu súc miệng nước muối có được không và có đỡ đau hơn không? Thường bị lợi trùm trong khoảng bao nhiêu ngày là hết bị lợi trùm. Cháu nghe nói là bị lợi trùm thì cắt bỏ đi sẽ hết, nhưng có người lại bảo cắt đi rồi lại mọc cái mới, cháu muốn hỏi trường hợp này ai đúng ai sai. Cắt bỏ lợi trùm có ảnh hưởng gì đến việc sinh sản không? (Giang, 30 tuổi, Hà nam)

- Ông Trịnh Đình Hải: Trường hợp răng khôn (răng số 8) hàm dưới thiếu chỗ, không thể mọc tới mặt phẳng cắn như răng số 7 được và có vạt niêm mạc che phủ lên một phần mặt nhai của răng mà bạn gọi là lợi trùm là khá thường gặp trên lâm sàng. Khi có lợi trùm thì tạo nên một khoang lưu giữ thức ăn và gây viêm quanh thân răng hoặc biến chứng nặng hơn.

Để xử lý trường hợp này, bạn cần đến cơ sở nha khoa để được khám xem liệu răng khôn đó có giữ được không. Nếu không giữ được thì nhổ càng sớm càng tốt. Trường hợp giữ lại được thì phải được cắt bỏ toàn bộ phần vạt niêm mạc che phủ mặt nhai và phía mặt xa thân răng để bộc lộ thân răng khôn. Có như vậy thì sẽ không lo bị "mọc lại cái mới" như bạn nói. Cắt lợi trùm không ảnh hưởng đến sinh sản.

- Xin các chuyên gia cho em hỏi về chương trình Bảo vệ nụ cười Việt Nam có đi đến các tỉnh thành để khám và chữa răng miễn phí cho các em học sinh không ạ? Vì chương trình này rất cần thiết đối với các em nhỏ ở vùng sâu vùng xa không có điều kiện đi khám răng thường xuyên. (Trần Kim Ngân, 20 tuổi, Q.10, TP.HCM)

- Ông Giang Châu: Hiện nay, chương trình Bảo vệ Nụ cười Việt Nam đã được triển khai rộng khắp trên toàn quốc, đặc biệt là các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, nơi nhu cầu khám và chữa răng rất lớn. Cho đến nay, chương trình đã được triển khai trên 12 năm, đã khám và chữa răng miễn phí cho hơn 5 triệu học sinh trên toàn quốc, giáo dục chăm sóc vệ sinh răng miệng cho hơn 6,5 triệu học sinh khối tiểu học và mầm non.

Chương trình vẫn sẽ được tiếp tục thực hiện trong thời gian tới và mở rộng đến nhiều nơi mà cộng đồng có nhu cầu lớn về chăm sóc vệ sinh răng miệng nhưng điều kiện dịch vụ chăm sóc răng miệng còn thiếu.

Mục tiêu của chương trình nhắm tới một thế hệ Việt Nam tương lai không sâu răng và "Bảo vệ nụ cười Việt Nam".

- Tôi bị thiểu sản men răng, men răng xấu, răng mọc lệch, sâu răng, tôi mới sinh cháu được 3 tháng. Trước đây từng hàn thẩm mỹ 4 răng cửa hàm trên nhưng một thời gian là bị bong ra. Tôi muốn làm thẩm mỹ lại răng thì khi nào tôi có thể bắt đầu làm và nên dùng phương pháp nào là phù hợp nhất. (Huyền, 29 tuổi, Hà Đông)

- Ông Trịnh Đình Hải: Trường hợp thiểu sản men răng và men răng bị xấu mà bạn đã hàn thẩm mỹ bị bong, tôi chỉ có thể tư vấn lựa chọn giải pháp tối ưu cho bạn khi được quan sát trực tiếp.

Trường hợp có sâu răng, mặc dù bạn mới sinh cháu được 3 tháng, nhưng cũng nên đến cơ sở nha khoa để được điều trị càng sớm càng tốt.

- Tôi nghĩ trách nhiệm giáo dục trẻ thói quen chăm sóc răng miệng không chỉ là của cha mẹ, gia đình mà còn của thầy cô, nhà trường. Vì mỗi ngày cháu gần như ở trên trường suốt. Vậy nhà trường có cách nào để giúp trẻ làm quen với thói quen này? (Hồng Anh, 37 tuổi, The Manor 2)

- Ông Giang Châu: Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của chị, việc chăm sóc và vệ sinh răng miệng cho bé cần có sự tham gia của nhiều thành phần có liên quan. Chính vì thế sẽ giúp cho bé hình thành được thói quen chăm sóc răng miệng tốt. Vai trò của giáo viên, nhà trường rất quan trọng trong thời buổi hiện nay vì họ ảnh hưởng đến thói quen sinh hoạt của các cháu bé rất nhiều, trong đó có thói quen giữ gìn vệ sinh răng miệng.

Hiện nay, chương trình Bảo vệ Nụ cười Việt Nam đang kết hợp với nhà trường để giáo dục vệ sinh răng miệng cho các cháu, thông qua các hoạt động lồng ghép phù hợp giữa việc thực hành và vui chơi của các cháu, như các vở kịch với các nhân vật được các cháu yêu thích có nội dung chăm sóc răng miệng.

Ngoài ra, một số trường đưa chương trình chăm sóc răng miệng trở thành khóa học thường xuyên cho các cháu, lồng ghép với các hoạt động khám và chữa răng định kỳ.

- Cháu đang có bầu tuần thứ 34 nhưng răng bị sâu, thường xuyên đau nhức buốt về đêm gây mất ngủ, mệt mỏi. Bác sĩ chỉ cho thuốc chấm lợi và vitamin B2, vitamin C để chữa viêm lợi. Còn 2 chiếc răng sâu, bác sĩ có nói là bị sâu vào tủy rồi,. Bác sĩ cũng có hàn tạm thời vết sâu của một răng vào, vì nghi là tủy răng đã chết. Ngoài ra, lợi của cháu thường xuyên bị chảy máu. Có cách nào hết đau trong giai đoạn này không? Nếu cứ tình trạng này kéo dài cháu không biết có đủ sức để sinh em bé nữa không. (Phương Thanh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Ông Trịnh Đình Hải: Trường hợp răng sâu mà bạn đã bị đau nhức buốt về đêm gây mất ngủ là răng đã bị viêm tủy (không phải tủy chết vì tủy chết thì răng không còn cảm giác buốt nữa). Như vậy bạn cần đến cơ sở nha khoa càng sớm càng tốt để được điều trị tủy răng. Khi đã bị viêm tủy thì việc dùng thuốc chấm và các loại vitamin không có tác dụng.

Về việc lợi của bạn hay chảy máu, đây là biểu hiện của bệnh viêm lợi. Các thay đổi nội tiết trong thời kỳ bạn có bầu cũng là điều kiện thuận lợi để tăng thêm viêm lợi. Bạn nên đến cơ sở nha khoa để được điều trị và hướng dẫn cách tự chăm sóc kiểm soát mảng bám răng, nhất là trong thời kỳ bạn đang mang bầu và nuôi con nhỏ sau này.

- Xin hỏi bác sĩ Châu, chương trình bảo vệ nụ cười việt Nam dành cho đối tượng nào và làm sao để đăng ký tham dự vậy bác sĩ? (Thien Thanh, 38 tuổi)

- Ông Giang Châu: Cảm ơn bạn đã quan tâm đến chương trình Bảo vệ Nụ cười Việt Nam. Chương trình này được triển khai đến các đối tượng trẻ em dưới 8 tuổi trong nhà trường và trong cộng đồng, đây là độ tuổi thích hợp để hình thành thói quen chăm sóc răng miệng đúng đắn.

Để tham gia, bạn có thể liên hệ với Sở Giáo dục và Đào tạo của tỉnh, thành nơi bạn cư trú để đăng ký trực tiếp với chương trình.

- Thưa bác sĩ mỗi ngày em đánh răng khoảng 4-5 lần (sau các bữa ăn) và cứ ăn bất cứ cái gì là em lại đánh răng. Có người nói đánh răng nhiều như vậy không tốt. Vậy em muốn hỏi bác sĩ điều đó có đúng không. (Minh Huy, 21 tuổi, 50/2 đường 35 kp2 phường Linh Đông, quận Thủ Đức, TP HCM)

- Ông Trịnh Đình Hải: Đánh răng sau bữa ăn để giữ cho các bề mặt răng luôn sạch là rất tốt, giúp phòng tránh sâu răng và viêm lợi. Tuy vậy, thông thường mọi người chỉ ăn 3 bữa sáng, trưa và tối, do vậy, thông thường có thể đánh răng sau các bữa ăn chính này. Trong một số trường hợp đặc biệt (không thường xuyên) thì cũng nên đánh răng sau khi ăn ngoài ba lần nói trên. Nếu bạn sử dụng bàn chải hợp lý (thay đúng kỳ hạn), kem đánh răng phù hợp và chải răng đúng phương pháp thì không sợ mòn men răng. Tuy vậy, hằng năm bạn cũng nên đi kiểm tra răng định kỳ để phát hiện tổn thương men răng, cũng như các bệnh răng miệng khác.

- Con nít có nên dùng kem đánh răng của người lớn không? Con trai năm nay 8 tuổi rồi, nên mình muốn bắt đầu tập cho bé đánh răng loại của người lớn luôn, như vậy có được không bác sĩ ? (Nguyễn Thị Mai, 36 tuổi, An Giang)
Ảnh: Hà Tuấn Anh.

- Ông Giang Châu: Các cháu bé được khuyến cáo nên sử dụng các loại kem đánh răng dành riêng cho trẻ vì nồng độ flour phù hợp với cơ địa của các cháu (dưới 500 ppm). Con nhà chị năm nay mới được 8 tuổi thì vẫn chưa phù hợp để sử dụng kem đánh răng của người lớn cho đến độ tuổi 12. Trong trường hợp không có kem dành cho trẻ em, chị có thể sử dụng kem của người lớn cho bé với dung lượng tương đương với kích thước của hạt đậu cho mỗi lần sử dụng.

- Bị sâu răng có nhất thiết phải đi trám răng, hay nặng hơn thì phải nhổ răng và trồng răng mới? Tôi bị sâu răng nhưng chỉ đánh răng để không bị nặng thêm, còn lỗ hỏng do bị sâu răng cũng không ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hay việc ăn uống nên tôi cứ để vậy. Xin bác sĩ cho lời khuyên. (Nguyễn Thị Như Quỳnh, 23 tuổi, 493/60 CMT8,Q10, HCM)

- Ông Trịnh Đình Hải: Trường hợp sâu răng đã thấy tổn thương tạo thành hố trên bề mặt răng thì nên đi trám răng. Trong trường hợp này, chỉ đánh răng không thì chưa đủ.

Chỉ nhổ răng trong trường hợp tổn thương sâu phá hủy nhiều mô cứng của răng. Đối với các răng trước, nếu mô cứng của thân răng phá hủy nhiều vẫn có thể giữ lại được bằng cách phục hồi thân răng tựa trên phần chân răng còn lại.

- Răng của con có những vết ố đen xung quanh chân răng ở phía trong hàm, và những răng đều bị vàng không được trắng. Con muốn hỏi bác sĩ là răng con bị gì và cách chữa ra sao, thưa bác sĩ. (Huyền Trang, 21 tuổi)

- Ông Trịnh Đình Hải: Cháu mới 21 tuổi thì không thể nhìn thấy chân răng của các răng phía trong hàm được. Có các vết ố đen ở thân răng là đã có biểu hiện của sâu răng rồi.

Vậy Huyền Trang nên đi khám bác sĩ nha khoa để xác định tổn thương.

Các răng bị vàng có thể có hai khả năng. Một là, do các chất ngoại lai bên ngoài bám vào mặt răng như cao răng, mảng bám răng, sắc tố thức ăn. Trường hợp này chỉ cần lấy cao răng, đánh bóng và chải răng đúng phương pháp là có thể cải thiện được vẻ đẹp của hàm răng. Hai là, màu vàng của răng là do bản chất của men răng. Nếu men răng láng bóng không có tổn thương men thì việc tẩy trắng răng cũng là giải pháp có thể lựa chọn trong trường hợp của cháu.

- Con trai tôi 3 tuổi, đánh răng không chịu dùng kem vì kem nào cháu cũng kêu cay. Xin bác sĩ tư vấn loại kem đánh răng nào ở VN dành cho các bé mà có vị ngọt? (Nguyễn Thanh Hải, 37 tuổi, TPHCM)

- Ông Giang Châu: Theo tôi được biết trên thị trường hiện có rất nhiều loại kem đánh răng dành cho trẻ em, chị có thể tham khảo các loại khác nhau để chọn một mùi vị phù hợp với bé nhất.

Nhưng theo tôi việc quan trọng nhất là chị nên khuyến khích và giúp cháu làm quen với việc đánh răng mỗi ngày bằng nhiều cách khác nhau để cháu nhận thức được tầm quan trọng của việc đánh răng mỗi ngày sẽ giúp cho trẻ tránh những bệnh răng miệng về sau. Điều này cũng sẽ giúp cho cháu làm quen với các mùi vị của kem đánh răng.

- Chào bác sĩ, năm nay cháu 21 tuổi. Răng cửa hàm trên của cháu bị thưa rất nhiều. Khoảng 5mm. Cháu nghe nói với tình trạng của cháu chỉ có cách là bọc răng sứ. Tuy nhiên cách này sẽ phải mài bớt răng gây đau buốt, hôi miệng về sau. Với tình trạng như cháu thì có những cách chữa nào ạ? Cháu nên sử dụng cách nào? (Phương, 21 tuổi, Vĩnh Yên)

- Ông Trịnh Đình Hải: Với trường hợp của bạn, còn một giải pháp nữa có thể tốt hơn bọc răng sứ là nắn chỉnh răng. Kéo các răng để đóng khoảng 5mm kẽ răng giúp cho răng không bị mài và giữ được hình thể bản chất tự nhiên của răng và dễ dàng vệ sinh răng miệng hơn, và chắc chắn răng không bị ê buốt và không hôi miệng về sau như điều bạn lo ngại.

Để khẳng định chắc chắn về giải pháp tối ưu thì tôi phải được quan sát trực tiếp răng của em.

- Răng em đau và chảy mủ màu trắng. Sáng đánh răng hay bị nôn. Lâu ngày không biết có sao không? (Cao Hoài Nam, 33 tuổi, Thanh Sơn, Phú Thọ)
Ảnh: Hà Tuấn Anh.

- Ông Trịnh Đình Hải: Răng của em bị đau và chảy mủ trắng là em đã bị viêm quanh răng rồi. Khi viêm quanh răng, thì xương ổ răng bị tiêu tạo thành túi lợi quanh răng. Túi lợi này có thể sâu 3-7mm hoặc hơn. Mủ sẽ hình thành và đọng lại trong túi lợi, thỉnh thoảng em sẽ thấy chảy mủ ra chân răng. Trong trường hợp này em còn thấy mùi khó chịu, và buồn nôn.

Bệnh viêm quanh răng nếu không được điều trị sớm và đúng cách thì sẽ tiến triển dẫn tới mất răng. Hơn nữa, các túi lợi quanh răng còn là ổ nhiễm trùng tiềm tàng trong khoang miệng, cũng gây ra bất lợi về sức khỏe cho em. Vì vậy em nên đi khám nha khoa để được điều trị tích cực, kịp thời.

- Đề nghị bác sĩ cho biết răng giả (răng sứ) bao lâu thì phải làm lại? Có làm lại trên 2 cầu cũ được không? Và đề nghị bác sĩ hướng dẫn các giữ gìn, bảo dưỡng răng giả. Cảm ơn bác sĩ. (Hoàng, 36 tuổi, Hà nội)

- Ông Trịnh Đình Hải: Bạn có răng sứ, tức răng giả cố định. Tùy theo từng trường hợp mà răng cố định có thể duy trì hằng chục năm. Một số trường hợp cần làm lại như:

- Teo mô quanh răng, lợi co làm hở rìa cổ răng sứ ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

- Các răng trụ bị tổn thương do tải lực ăn nhai quá mức.

- Viêm quanh các răng trụ.

- Viêm tủy răng hoặc viêm quanh cuống các răng trụ: phải điều trị tủy các răng trụ.

Thời gian làm lại còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng các răng trụ, chất liệu răng giả, cách giữ gìn vệ sinh răng miệng, thói quen ăn uống...

Trường hợp làm lại cầu răng: vì một lý do nào đó phải tháo cầu mà các răng trụ còn lại vẫn tốt thì hoàn toàn có thể làm được cầu răng trên các trụ răng cũ. Trường hợp các răng trụ bị vỡ hoặc viêm quanh răng nặng thì có thể phải nhổ các răng này và việc phục hồi răng lại phải tính đến phương án khác.

Khi đã có răng giả (cố định) thì việc chải răng để kiểm soát mảng bám răng khó hơn. Bạn phải giữ vệ sinh răng miệng sao cho phần cổ răng các răng trụ luôn được làm sạch để đề phòng viêm lợi và sâu cổ răng các răng trụ.

Để đề phòng sâu răng, viêm lợi, viêm quanh răng và các bệnh răng miệng khác, chúng ta cần giữ vệ sinh răng miệng, mà quan trọng nhất là chải răng hằng ngày sau các bữa ăn và buổi tối trước lúc đi ngủ. Việc chải răng đúng phương pháp và lựa chọn bàn chải, kem đánh răng phù hợp giúp chúng ta có thể giữ được hàm răng tốt suốt đời, bảo vệ được nụ cười Việt Nam rạng rỡ, tươi sáng.

Chúc các quý độc giả sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong việc chăm sóc răng miệng.

Đời sống

10 tình huống bất trắc cần dạy trẻ

2011-04-21T21:50:00.000-07:00

Ghi nhớ số điện thoại gia đình để gọi về khi bị lạc, tuyệt đối không đi theo người lạ, không nhận quà bánh của người lạ vì có thể sẽ bị họ bắt cóc... là những kỹ năng mà trẻ cần được trang bị để đề phòng bất trắc xảy ra.
> Bé 8 tháng tuổi tập bơi/ Háo hức cho con học kỹ năng sống

Bà Trần Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng trường mẫu giáo 19-5 (quận 3, TP HCM) khuyên, để giáo dục những kỹ năng này, phụ huynh cần đưa ra những tình huống cụ thể để trẻ trải nghiệm chứ không nên lý thuyết rập khuôn hoặc chỉ "cấm đoán" sẽ khiến trẻ mất đi khả năng phán đoán và tự ra quyết định. Bà chỉ ra 10 tình huống và cách xử trí thường gặp sau đây mà người lớn có thể áp dụng để tập huấn cho các em:

Ngay từ nhỏ, trẻ cần được giáo dục kỹ năng ứng biến khi gặp tình huống khó khăn. Ảnh: Thi Ngoan.

1. Bị lạc cha mẹ:

Trong bất kỳ tình huống nào, nguyên tắc đầu tiên bé cần nhớ là bình tĩnh, không khóc lóc hay chạy lung tung mà nên đứng yên tại chỗ để chờ, vì bố mẹ sẽ quay lại đây tìm bé. Trong trường hợp bị lạc ở ngoài đường, bé có thể mượn điện thoại của một người đi đường hoặc chú công an để gọi bố mẹ đến đón. Tuy nhiên tuyệt đối không đi theo người lạ, ngay cả khi họ nói là sẽ giúp bé tìm đường về nhà.

Còn nếu bị lạc ở trung tâm mua sắm hay khu vui chơi đông người, sau khi đứng tại chỗ chờ một lúc lâu không thấy bố mẹ, bé hãy đến nói với các chú bảo vệ hoặc cô bán hàng nhờ họ thông báo lên loa. Sau đó ngoan ngoãn đứng ở đó chờ bố mẹ đến đón.

2. Không nhận quà bánh của người lạ:

Để đề phòng những món quà, bánh, kẹo đó có tẩm thuốc mê, bé ngửi hoặc ăn vào sẽ bị trúng mưu của kẻ xấu, cha mẹ nên dạy bé không nhận bất kỳ món đồ nào người lạ cho mà phải từ chối khéo léo rằng "ba mẹ cháu không cho phép nhận". Sau đó bé hãy tìm đến chỗ có người lớn hoặc chú bảo vệ đứng để tránh bị người lạ kia tiếp tục dụ dỗ. Trong trường hợp người đó cứ bám theo ép bé ăn hay bắt lên xe thì phải quẫy đạp và hét thật to để mọi người đến cứu.

3. Khi người lạ nhận là bạn của bố mẹ đến trường đón bé:

Cô giáo Thu Hằng cho biết, theo nguyên tắc của các trường mẫu giáo, phụ huynh nhờ ai đến đón con phải gọi điện báo trước thì giáo viên mới cho phép. Tuy nhiên để tránh trường hợp trẻ bị dụ dỗ vì tưởng là người quen, phụ huynh cần dạy trẻ không được tin lời người lạ, kể cả người nhận là bạn của ba mẹ, thậm chí biết cả tên ba mẹ và tên của bé. Trong trường hợp nhận ra họ là hàng xóm hay người quen hay thì bé hãy quay vào trường báo cho cô giáo biết, rồi nhờ cô gọi điện cho ba mẹ để xác minh xem có đúng là họ được nhờ đến đón không.

4. Quên mang theo tiền khi đi xe, mua hàng:

Mặc dù cha mẹ thường để sẵn cho bé một ít tiền lẻ trong cặp, tuy nhiên trong một số trường hợp bé đi mua đồ mà quên không đem theo tiền, bé có thể nhờ cô bán hàng gọi điện về cho ba mẹ đem tiền đến trả. Còn nếu lỡ lên xe buýt mà không có tiền trả thì bé nên tỏ thái độ thành khẩn xin lỗi bác tài xế hoặc người thu tiền và nói lý do để họ thông cảm. Để về nhà, bé nên đến nhờ một chú tài xế taxi chở về và ba mẹ sẽ trả tiền cho (ở đây nếu trẻ còn nhỏ chưa nhớ được địa chỉ nhà thì cha mẹ nên viết địa chỉ ra giấy để sẵn trong cặp cho bé). Cuối cùng nhớ lần sau trước khi đi đâu hãy kiểm tra lại túi tiền của mình thật kỹ.

5. Trong nhà xảy ra cháy:

Việc đầu tiên phải xem là nguyên nhân lửa bốc lên từ đâu. Nếu là một đám cháy nhỏ hoặc một chiếc chảo nấu ăn bốc cháy thì bé có thể dùng chiếc khăn nhúng nước rồi úp lên đám cháy đó để dập lửa. Tuyệt đối không được cầm chảo đang sôi mà mang đi nơi khác vì có thể bỏng tay và trong lúc di chuyển, gió sẽ làm lửa bốc lớn hơn. Nếu đám cháy quá lớn thì bé cần chạy thật xa khu vực có lửa rồi, la lớn tiếng và sang nhà hàng xóm để nhờ họ gọi đến số cứu hỏa 114.

Trong trường hợp bị lửa bén vào quần áo, bé không nên hốt hoảng bỏ chạy vì khi đó gió sẽ càng làm lửa cháy lớn hơn. Lúc này nếu quần áo dễ cởi thì bé nên cởi đồ ra rồi ngâm vào nước cho lửa tắt, còn nếu thấy không cởi ngay được thì nằm xuống sàn nhà lăn người qua lại hoặc lấy vải nhúng nước quấn vào chỗ cháy để dập lửa.

Nếu thấy không thể dập được lửa bé hãy kêu cứu thật to để người khác lấy nước, lấy chăn mền nhúng nước phủ lên người, dập lửa giúp mình. Cần lưu ý, tuyệt đối không được cầm bình cứu hỏa phun thẳng vào người khi đó vì hóa chất chữa cháy có thể gây nhiễm trùng vết bỏng.

6. Khi phát hiện kẻ trộm đột nhập vào nhà:

Nếu đi đâu về mà thấy trong nhà có người lạ hoặc một sự việc bất thường, bé không nên xông vào ngay vì có thể kẻ trộm sẽ ra tay hành hung. Ở đây bé có thể chạy sang nhà hàng xóm để nhờ gọi điện cho bố mẹ hoặc đến trụ sở công can, tổ dân phố, ủy ban phường... gần đó để báo. Nếu được, bé nên đứng từ xa quan sát ghi nhớ các đặc điểm của kẻ lạ mặt kia cũng như biển số xe, kiểu xe để cung cấp thông tin cho cảnh sát điều tra.

7. Người lạ gọi điện thoại đến nhà:

Khi nghe điện thoại của người lạ, bé cần hết sức đề phòng, bằng mọi giá không được cung cấp địa chỉ nhà, số điện thoại di động của bố mẹ hoặc những thông tin về tài chính gia đình. Tốt nhất hãy nói rằng: "Ba mẹ cháu đang bận việc không nghe điện thoại được, có việc gì thì chiều tối bác gọi lại hoặc để lại số điện thoại để cháu về nói lại với ba mẹ". Nếu người đó tự nhận làm người quen và nằng nặc gạn hỏi thì bé hãy nói thẳng: "Ba mẹ cháu không cho phép nói chuyện với người lạ lâu xin bác thông cảm" rồi cúp máy. Trong trường hợp bị người lạ gọi đến nhiều lần đe dọa, trêu chọc thì bé có thể gọi số 113 để tố cáo với cảnh sát.

8. Khi người lạ gõ cửa:

Khi trẻ ở nhà một mình, cha mẹ cần dạy các em tuyệt đối không mở cửa cho người lạ vào nhà, kể cả người quen của bố mẹ, hàng xóm, thợ sửa ống nước, đồ điện hoặc là nhân viên thu tiền điện thoại....mà hãy hỏi họ có chuyện gì nhắn lại hoặc hẹn chiều tối đến gặp ba mẹ. Nếu thấy họ có dấu hiệu khả nghi hay rình rập, hãy gọi điện cho bố mẹ, hàng xóm, người thân, hoặc gọi 113 báo cảnh sát. (Gia đình nên niêm yết một vài số điện thoại hữu dụng ở một nơi cố định dễ thấy trong nhà để trẻ có thể dùng ngay khi cần).

8. Xảy ra cúp điện khi bé ở nhà một mình:

Điện trong nhà đột nhiên tắt ngấm, bé không được tự tiện kiểm tra bằng cách chạm tay vào nguồn điện, công tắc hay phích điện vì rất dễ bị giật. Hãy bình tĩnh, nếu đứng gần chiếc điện thoại thì nhấc lên gọi cho ba mẹ, còn không hãy chạy sang nhà hàng xóm để gọi nhờ.

Để đề phòng tình huống này, phụ huynh nên để sẵn đèn pin hoặc đèn sạc điện sẵn ở một nơi quy định trong nhà để trẻ dễ dàng tìm thấy khi xảy ra cúp điện. Trong trường hợp không còn cách nào khác, trẻ hãy bình tĩnh ra chỗ nào có ánh trăng chiếu vào (như cạnh cửa sổ, trước hiên nhà), hoặc sang nhà hàng xóm ngồi chờ đến khi bố mẹ về.

9. Đề phòng thông tin cá nhân rò rỉ trên mạng bị kẻ gian lợi dụng:

Ngày nay trẻ có thể lên mạng để kết bạn với nhiều người ở khắp nơi, trong đó đó có kẻ tốt, người xấu. Để tránh bị kẻ xấu tiếp cận thông tin cá nhân để lợi dụng hoặc tấn công, cô giáo Thu Hằng khuyên cha mẹ nên dặn dò con không nên cung cấp thông tin thuộc về cá nhân như: địa chỉ, số điện thoại nhà, tình hình tài chính, kế hoạch sắp tới của gia đình... Đồng thời khi kết bạn trên mạng, các em chỉ nên chia sẻ thông tin (có chừng mực) với một cộng đồng nhất định của mình như: bạn chung lớp, chung nhóm... để đảm bảo an toàn.

10. Dạy trẻ chơi với thú vật:

Trẻ em thường thích ôm ấp, vuốt ve, thậm chí hôn lên chó, mèo. Tuy nhiên cha mẹ cần chỉ cho bé biết có thể làm gì và không thể làm gì với con vật đó, đồng thời chỉ ra những tác hại của từng hành động cụ thể. Cần cảnh báo cho trẻ biết rằng, những hành vi như: giật đuôi, đánh mạnh, siết chặt... sẽ khiến con vật bộc phát tính hung dữ và quay sang cắn người.

Bên cạnh đó cần dạy trẻ, không bao giờ lại gần một con chó lúc đang ăn, ngủ hoặc đang gầm gừ, cắn nhau với con vật khác. Ngoài ra các nhà giáo dục cho rằng, cha mẹ không nên để trẻ em dưới 5 tuổi chơi với bất kỳ loại chó nào dù là lớn hay nhỏ vì sẽ rất nguy hiểm.

Thi Ngoan

Bí quyết đối phó khi bé biếng ăn

2011-04-21T21:38:00.000-07:00

Khuyến khích trẻ thèm ăn chứ không ép ăn đủ số lượng'

Bố mẹ phải tin vào khả năng ăn uống của trẻ, hãy tạo cho bé cơ hội thèm ăn. Càng ép trẻ ăn càng dễ khiến bé có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng. Đó là lời khuyên của hai chuyên gia Hoàng Trọng Kim và Benny Kerzner trong buổi tư vấn về chứng biếng ăn ở trẻ tại VnExpress.net sáng 14/5.

- Con trai tôi 25 tháng, nặng 12kg. Ở nhà cháu không chịu ăn gì cả và cũng không uống sữa. Chưa bao giờ vợ chồng tôi có thể cho cháu ăn được 3 bữa/ngày. Chúng tôi đã thử thay đổi nhiều món nhưng cũng không có tác dụng. Đói lắm thì cháu chỉ ăn được một bữa món mà cháu thích ví như: bún hoặc phở. Xin hỏi cháu có biếng ăn không? Làm thế nào để khắc phục? Hay tình trạng của cháu là bị áp lực tâm lý khi bị ép ăn ở trường? (Diem Phuong, 32 tuổi, TP HCM)

- Giáo sư - Tiến sĩ Hoàng Trọng Kim: Chị Diễm Phương thân mến, con chị 25 tháng, 12 kg thì không thiếu cân lắm. Tuy nhiên, cháu chỉ ăn những món ưa thích thì có thể xếp vào nhóm kén ăn.

Có rất nhiều nguyên nhân gây biếng ăn ở trẻ, từ tâm lý cho đến bệnh lý. Muốn biết rõ nguyên nhân, chị phải đưa cháu đi khám bác sĩ chuyên khoa nhi để hỏi bệnh sử, khám, đánh giá về tình trạng dinh dưỡng của cháu, tìm nguyên nhân và điều trị thích hợp.

Ở những trẻ từ 2 đến 3 tuổi như con chị, nguyên nhân tâm lý cũng thường gặp vì trẻ ở lứa tuổi này bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài, có thể ham chơi hơn ham ăn. Do vậy, cha mẹ cần khéo léo trong cách xử trí, áp dụng đúng các nguyên tắc cho trẻ ăn, như: chọn thức ăn thích hợp với lứa tuổi của trẻ, không khí bữa ăn phải vui vẻ, không nên cố ép quá mức...

- Đối với trẻ biếng ăn, có nên ép trẻ ăn hay không? Trẻ 2 tuổi thì một ngày cần ăn tối thiểu bao nhiều kcal? Với trẻ chậm tăng cân, hấp thu kém (2~3 tuổi), có thể giảm cháo, tăng sữa lên cho trẻ không? Chế độ ăn như thế nào là hợp lý với các bé biếng ăn, chậm tăng cân? (Vu Anh Nguyet, 26 tuổi, Hà Nội)

- Giáo sư Benny Kerzner: Trong mọi trường hợp không nên được bắt buộc trẻ em ăn vì điều này xem ra còn nguy hiểm hơn là sự duy dinh dưỡng nữa. Chúng tôi làm nghiên cứu và thấy rằng bắt buộc trẻ thường không có hiệu quả mà còn làm tổn thương tình cảm mẹ con và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ của các cháu. Vì vậy, tôi không bao giờ đưa ra con số về thức ăn cần thiết cho cháu vì thường khiến các bà mẹ ngộ nhận là phải bắt cháu ăn đủ số lượng đó. Điều quan trọng là khuyến khích cháu thèm ăn chứ không phải bắt cháu ăn đủ số lượng.

Các bác sĩ cân nhắc trả lời trước nhiều câu hỏi của phụ huynh gửi đến nhờ tư vấn. Ảnh: Đức Quang

- Một số người cho rằng, nhiều trẻ em Việt Nam biếng ăn là do phải trải qua quãng thời gian ăn cháo quá dài, từ 1 tuổi đến 2-3 tuổi, theo ông, nhận định này có đúng không? (Đoàn Loan, 32 tuổi, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Nhận định này rất hợp lý, bởi thức ăn phải phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Trẻ nhỏ chưa đủ răng phải chọn thức ăn loãng, trẻ lớn đủ răng thì chỉ thích thức ăn cứng để nhai như người lớn. Nếu cho ăn cháo kéo dài, thường xuyên thì trẻ chán ăn, thậm chí có thể tạo ra tâm lý sợ thức ăn loãng.

- Con gái tôi được 17 tháng, cháu được 10kg, đang mọc răng hàm cháu vẫn khoẻ và chơi ngoan. Ba tháng gần đây cháu bỏ ăn cháo và bột và cũng không tăng cân, tôi có cho cháu uống sữa Pedia sure, tôi rất lo lắng liệu sử dụng sữa thay thế như vậy trong thời gian dài có ảnh hưởng tới sức khỏe và sự phát triển của cháu hay không. Làm sao để cháu ăn trở lại? (Nguyen Thanh Son, 31 tuổi, Đà Lạt)

- GS Hoàng Trọng Kim: Việc con anh bỏ thức ăn loãng cũng thường gặp, vì cháu đã có răng hàm, thích nhai những thức ăn đặc hơn cháo, bột. Hiện tại cháu đang dùng Pediasure là hợp lý vì đây là loại thức ăn dạng sữa và một số dưỡng chất khác tương đối đầy đủ, cân đối. Cháu có thể dùng lâu dài, nhưng trẻ từ 3 đến 4 tuổi trở lên thì phải dùng nhiều loại thức ăn đa dạng như người lớn thì mới giúp trẻ phát triển tốt được.

Muốn cháu ăn trở lại, nên bắt đầu bằng những thức ăn cháu thích rồi dần dần tập cho cháu ăn đa dạng sau.

- Bé nhà tôi gần 1 năm nay không thấy lên cân, 2,5 tuổi nặng 15kg, cao gần 1m. Mỗi ngày bé uống 300ml sữa công thức, 1 hũ yaour, 2 chén cơm, 4 cục pho mai, như vậy có đủ dinh dưỡng so với độ tuổi của bé không? (Nguyễn Thị Thanh Hương, 31 tuổi, Nha Trang)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu 2,5 tuổi, nặng 15 kg, cao gần 1m là không bị suy dinh dưỡng. Về mặt năng lượng, cháu ăn như vậy là đầy đủ, nhưng cần phải đa dạng hơn, nên thay đổi thực đơn mỗi ngày. Chị nên cho cháu ăn nhiều loại trái cây.

- Con tôi 19 tháng tuổi nhưng cháu hầu như không thích ăn trái cây. Tôi lo rằng cơ thể cháu sẽ không đủ vitamin, vậy có cách nào giúp cho con tôi ăn được trái cây? Cháu ăn nhiều sữa chua có tốt không? (Phan Thi Thanh Thuy, 29 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Có nhiều cách để bổ sung Vitamin cho cháu và rau quả và trái cây là một trong số các cách đó. Thường thì các cháu rất ít ăn loại thực phẩm này nhưng các bà mẹ đừng lo lắng quá mà nên nhìn vào toàn bộ chế độ ăn, nếu có thiếu một hai món thì cũng không sao. Cách khuyến khích cháu ăn được rau quả là hãy để cháu bắt đầu bữa ăn với bụng đói (nên để khoảng thời gian giữa 2 bữa ăn cách nhau 3 giờ). Đối với trẻ nhỏ nên tập cho cháu tiếp xúc với rau quả bằng cách bày lên đĩa nhưng không ép cháu ăn đồng thời mẹ nên ăn làm gương và biểu lộ sự thích thú khi ăn. Sau khoảng 10-15 lần có thể cháu sẽ đề nghị được ăn. Nếu cháu nôn khi ăn món mới, nên ngưng món này. Sữa chua là thức ăn rất tuyệt đối với trẻ.

Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Trọng Kim: "Nguyên tắc cho trẻ ăn là phải tập trung, tránh ép buộc, không kéo dài bữa, không dùng thức ăn làm phần thưởng hay phạt". Ảnh: Đức Quang

- Bé nhà em được 14 tháng tuổi, tuy nhiên bé vẫn ăn bột với thịt, rau xay nhỏ như trẻ mới tập ăn dặm, vì nếu xay to là bé oẹ ra hết và không thể ăn được. Bé cũng không thể ăn được những đồ ăn khác như cháo, mì, bánh...Vì cứ gợn gợn là bé oẹ ra ngay. Mỗi bữa ăn của bé cũng phải mất 30-45 phút. Nhờ bác sĩ tư vấn để bé có thể ăn ngon miệng và ăn đa dạng các loại thức ăn? (Nguyễn Lan Hương, 27 tuổi, Hải Phòng)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu 14 tháng tuổi chưa có đủ răng nên ăn thức ăn xay nhuyễn là thích hợp. Chị không nên ép cháu ăn những thức ăn quá đặc và cứng, như vậy cháu sẽ nôn ói. Mỗi bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, dù ăn chưa hết cũng nên ngưng. Chị đừng lo cháu ăn thiếu chất vì cháu sẽ ăn bù vào các bữa kế tiếp. Việc kéo dài bữa ăn không có lợi vì thức ăn sẽ nguội, tanh có thể gây tâm lý sợ ăn cho cháu.

- Con tôi gần 6 tuổi nhưng vẫn biếng ăn, hầu như không thích loại đồ ăn nào, trừ snack. Tôi luôn ép cháu ăn nhưng cháu ăn rất chậm, nếu không cháu đã bị suy dinh dưỡng. Làm thế nào để trị chứng biếng ăn ngay từ khi ăn dặm (lúc đầu mới ăn dặm, cháu ăn rất tốt)? Tôi đã đọc nhiều sách, thay đổi chế độ ăn ... nhưng vẫn là ép cháu ăn, nếu không ép thì thật khó. Mong bác sĩ tư vấn để giúp cho đứa con sau. (Trần Thị Hạnh, 26 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Nguyên tắc cơ bản của việc cho bé ăn là cha mẹ quyết định 3 vấn đề: khi nào ăn, ăn gì, ăn tại đâu? Còn cháu sẽ quyết định là ăn bao nhiêu. Như vậy sai lầm của bà mẹ trong trường hợp này là cho cháu ăn snack (có thể không tốt cho sức khỏe) và để cháu ăn quá lâu. Lời khuyên dành cho bà là hãy cho cháu ăn vào những thời điểm cố định trong ngày (3 bữa ăn + bữa snack). Thời gian ăn từ khoảng 15-40 phút, nếu quá thời gian này mà bé chưa ăn xong thì chị cứ chấm dứt bữa ăn, vì khi cháu đói cháu sẽ ăn bù.

- Thưa giáo sư Hoàng Trọng Kim, con cháu chỉ ăn khi vui chơi chạy nhảy vì tính hiếu động, chưa bao giờ cháu chịu ngồi một chỗ mà ăn hết khẩu phần ăn, vậy làm cách nào để cháu ăn nhiều và ăn hết thưa giáo sư? (Vũ Anh, 34 tuổi, 19/74 Thịnh Hào 1 - Đống Đa - Hà nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu chỉ ăn khi vui chơi chạy nhảy, đúng là cháu hiếu động. Trường hợp này cũng rất thường gặp ở trẻ. Cha mẹ nên khéo léo khi xử trí. Ban đầu, anh có thể nương theo tính hiếu động của cháu, cho phép cháu vui chơi khi ăn, nhưng theo nguyên tắc là sai. Phải tập dần để trẻ tập trung vào bữa ăn, ý thức là mình đang ăn thì hệ tiêu hóa mới tiết ra đầy đủ các dịch tiêu hóa, tạo sự ngon miệng cho trẻ khi ăn...

Trong thực tế, những trẻ hiếu động thường thiếu cân vì tiêu hao năng lượng nhiều nên cha mẹ phải tạo cho trẻ chế độ ăn đầy đủ, cân đối các chất dinh dưỡng như đạm, mỡ, đường, sinh tố, khoáng chất và các vi chất.

- Cháu nhà tôi 20 tháng tuổi, đang ăn cháo các loại. Song, cứ đến giờ gia đình ăn cơm là cháu đòi ăn. Cho cháu ăn cơm chan nước rau và cháu rất thích, ăn được 1 bát con. Nhưng chỉ có cơm với nước rau nên sẽ không đủ chất (thịt, rau cứng thì cháu chưa nhai được nên bị hóc). Vậy chế độ ăn như thế nào là thích hợp nhất cho cháu? Làm thế nào để cháu chịu ăn nhiều rau và các loại hoa quả? Xin cám ơn! (Bùi Đức Mạnh, 30 tuổi, Phương Liệt, Thanh Xuân, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Một bà mẹ khác hỏi tôi rằng, cháu 20 tháng đang được ăn cháo thích ăn cơm có thể được ăn thêm các thức ăn bổ dưỡng khác như: thịt và rau quả. Ở tuổi này ăn thịt rất phù hợp. Bà mẹ có thể dọn thịt cho cháu nhưng không ép cháu ăn mà chỉ quan sát. Lúc đầu cháu sẽ ăn rất ít nhưng dần dần sẽ ăn nhiều hơn. Nếu chỉ cho cháu ăn cơm thì cháu dễ bị thiếu sắt. Trẻ có thể ăn được thịt từ 6 đến 12 tháng chứ không đợi đến 20 tháng.

- Thưa giáo sư, đề nghị giáo sư hướng dẫn phương pháp cho con ăn và chăm sóc dinh dưỡng cho con để tôi tránh được những sai lầm do thiếu hiểu biết. (Nguyễn Thị Hải Vân, 30 tuổi, Haivan.Nafi@mard.Gov.Vn)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Hải Vân thân mến, câu hỏi của chị rất hay. Theo nguyên tắc ăn uống thì phải:

Thứ nhất, tập trung vào bữa ăn, không cho trẻ xem ti vi, đọc truyện tranh, chơi đùa trong khi ăn.

Thứ hai, bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, dù trẻ ăn chưa hết cũng nên ngưng, đừng sợ trẻ ăn thiếu vì trẻ sẽ ăn bù vào những bữa sau.

Thứ ba, tránh những thức ăn không thích hợp với lứa tuổi của trẻ, như: thức ăn quá cứng ở những trẻ chưa đủ răng hoặc quá loãng ở trẻ đã lớn.

Thứ tư, tránh ép buộc trẻ ăn, dễ gây tâm lý trẻ xem việc ăn uống là cực hình.

Thứ năm, cha mẹ không nên dùng thức ăn làm phần thưởng hay xử phạt trẻ để tránh tâm lý sợ thức ăn.

Ngoài ra, cha mẹ cũng nên tạo không khí ấm cúng trong gia đình khi ăn, cho trẻ cùng ngồi ăn với gia đình, tự ăn dù còn vụng về làm rơi vãi thức ăn...

- Con tôi được 16 tháng tuổi, nhưng hễ thấy tôi bê bát cháo ra là cháu sợ, và chạy đi nấp, xin hỏi làm thế nào để khắc phục tình trạng này. Hiện nay cháu vẫn chưa biết gọi bà, như vậy có bình thường không? Xin cảm ơn bác sỹ (Dinh Cuong, 30 tuổi, Binh Duong)

- GS Benny Kerzner: Ở tuổi này nên cho trẻ ngồi ở ghế cao để cháu không thể tự ý bỏ đi được. Chị nên dọn thêm những món khác song song với cháo như thịt hoặc sữa để cháu có thể chọn. Điều quan trọng là chị nên đảm bảo chế độ ăn của cháu được đa dạng và cân bằng về dinh dưỡng để nếu cháu không ăn được cháo thì có thể chọn những thứ khác ví dụ như các loại sữa giàu năng lượng bổ sung. Nếu sau 20 phút cháu không ăn hết nên dừng bữa ăn, đợi 3 giờ sau cho cháu ăn lại, trong thời gian này chỉ nên cho cháu uống nước lọc để cháu mau đói.

- Việc ép cháu ăn bằng cách pha trò, dọa nạt liệu có ảnh hưởng đến thần kinh của trẻ không? Cháu nhà tôi phải dùng cách trên thì mới hết trong vòng 30 phút, nếu không có thể kéo dài hàng tiếng đồng hồ. Tôi đã cho cháu ăn tùy thích, kết quả 1 ngày chỉ được 1 bát cháo, 1 bình sữa, ngay hôm sau cháu ốm. Dọa nạt thì mỗi ngày ăn được 500ml sữa, 3 bát cháo, vui tươi khỏe mạnh. (Trần Lê Thanh Huyền, 28 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Đe dọa có thể có rất nhiều tác hại về mặt tâm lý cho trẻ. Nghiên cứu cho thấy rằng dọa nạt có thể làm cháu chậm phát triển và giảm tăng cân. Nguy cơ suy dinh dưỡng còn thấp hơn nguy cơ rối loạn phát triển. Nếu bà mẹ lo lắng có thể mang trẻ đến bác sỹ nhi khoa hoặc cho cháu dùng sữa bổ sung giàu năng lượng. Điều quan trọng là bữa ăn phải vui vẻ chứ không nên là bãi chiến trường.

- Chào Giáo sư . Con gái tôi hiện nay được 10 tháng tuổi, việc ăn uống của cháu là cả một vấn đề. Mỗi khi cho cháu ăn là như đánh vật vậy. Tôi đổi món thường xuyên cho cháu, nhưng cũng không khá hơn. Và cháu rất hay bị đi phân sống, tôi đã cho cháu uống men tiêu hoá mà không thấy khả quan hơn . Xin giáo sư tư vấn giúp. Cảm ơn giáo sư (Bùi Thị Thanh Hằng, 30 tuổi, Tầng 1, Toà nhà vimeco, Cầu giấy, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Thanh Hằng thân mến, chị cho biết thường xuyên đổi món cho cháu, nhưng không biết đã chuyển đổi những món gì.

Hiện con chị 10 tháng, chưa đủ răng, chưa ăn được thức ăn đặc. Đối với cháu, chỉ có sữa, bột hoặc cháo là thích hợp. Vậy, ngoài sữa, chị có thể cho cháu ăn một ngày hai bữa cháo loãng nấu với thịt, cá, lươn, ếch, gà... thay đổi theo từng ngày để thay đổi khẩu vị cho cháu. Về việc cháu đi phân sống, chị có thể cho cháu dùng men tiêu hóa khoảng 10 ngày, không nên kéo dài vì không cần thiết, quan trọng là phải chọn những thức ăn phù hợp với lứa tuổi của cháu.

- Thưa giáo sư Hoàng Trọng Kim, bé nhà cháu chỉ ăn khi bật đĩa bé Xuân Mai 3tuối, bé vừa ăn vừa xem. Dây là thói quen của bé, nếu không bật đĩa Xuan Mai hát thi bé ăn không tập trung, mất rất nhiều thời gian.. Cháu làm như vậy có đúng không? Bé gái được 16tháng, 11kg, cao 80cm. (Do Huong Giang, 28 tuổi, Gia Lâm, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Hương Giang thân mến, cháu vừa ăn vừa xem ti vi là không đúng. Chị nên tập dần cho cháu có thói quen tập trung vào bữa ăn, giúp cho hệ tiêu hóa tiết ra đầy đủ các men tiêu hóa, giúp dễ tiêu, trẻ sẽ ngon miệng hơn trong khi ăn.

Giáo sư Benny Kerzner: "Nên sử dụng quyền làm mẹ để quyết định giờ ăn cũng như loại thức ăn cho cháu". Ảnh: Đức Quang

- Cháu nhà tôi được 18 tháng tuổi, đã mọc nhiều răng nhưng vẫn không chịu nhai, chỉ nhấm nhấm một lúc rồi lại nhè ra mà không nuốt. Hiện giờ tôi vẫn phải cho cháu ăn cháo xay nhuyễn. Vậy có cách nào để tập nhai cho cháu không ạ? Xin bác sĩ tư vấn giúp. (Nguyễn Anh Tuấn, 29 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Có thể cháu thuộc dạng trẻ sợ nuốt, do đó nên bắt đầu cho cháu ăn bằng chất lỏng để cháu dễ nuốt. Sau đó cho ăn thức ăn đặc dần lên nhưng đừng quá nhanh. Mặt khác có thể cháu mắc một số khuyết tật như trào ngược dạ dày thực quản hoặc bệnh về thực quản. Nên cho cháu đi bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân. Tại Mỹ, có những chuyên gia trị liệu chuyên huấn luyện nhai cho những cháu bé như thế này nhưng tôi không rõ tại VN có hay không.

- Xin hỏi Giáo sư Benny Kerzner, cháu nhỏ nhà tôi bị biếng ăn từ bé cho đến nay gần 6 tuổi, thì liệu sẽ xảy ra những hậu quả gì về sau? Biếng ăn có ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ, tâm sinh lý của trẻ không? (Ngọc Lan, 32 tuổi, TP HCM)

- GS Benny Kerzner: Thường thì các cháu biếng ăn vẫn phát triển bình thường. Để có thể trả lời chính xác câu hỏi của bạn tôi muốn biết cháu biếng ăn kiểu gì vì có nhiều loại biếng ăn như: ăn ít, sợ ăn hoặc mắc bệnh đường tiêu hóa. Hậu quả tùy thuộc vào loại biếng ăn. Trong trường hợp của bạn, tôi cho rằng nếu cháu vẫn đang phát triển bình thường thì bạn cũng không cần phải lo lắng lắm.

- Cháu nhà tôi được 3,5 tuổi. Từ nhỏ cháu đã hay nôn trớ vì amidan quá to . Nay cháu ăn cơm, mỳ, phở, bún được rất ít, mỗi bữa chỉ vài thìa, nhai lâu và không có cảm giác đói. Vì lo cho nhu cầu dinh dưỡng chúng tôi phải cho uống thêm sữa và ăn thêm cháo, nhưng đến nay cháu phản đối ăn cháo rất quyết liệt. Mong bác sỹ có giải pháp hữu hiệu với trẻ như cháu. Xin cảm ơn bác sỹ nhiều. (Dang Thuy Hanh, 30 tuổi, Thuy Khue, Hanoi)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Thúy Hạnh thân mến, cháu 3,5 tuổi, tức đã mọc răng đầy đủ, cháu thích thức ăn cứng và đặc nhưng chị ép bé ăn cháo thì cháu phản ứng quyết liệt là đúng. Ở tuổi này, cháu hay bắt chước, muốn giống người lớn, chị nên cho cháu ngồi vào bàn ăn cùng với gia đình, tự chọn từng món ăn như người lớn. Ban đầu có thể cháu ăn chưa tốt, nhưng dần dần sẽ có kết quả.

- Thưa Giáo sư, em bé nhà cháu 5 tuổi cả ngày ăn ở nhà trẻ, đến bữa tối nếu không ép để bé ăn tự do thì lượng thức ăn chỉ được khoảng nửa bát thôi thì có được không? Bé rất nhỏ, chỉ khoảng 14kg và ăn rất chậm. Có cách nào nạp thêm năng lượng vào cho bé không ạ? Cảm ơn Giáo sư. (Hoang Dung, 28 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Điều quan trọng là phải biết cháu ăn ở nhà trẻ có đủ hay không. Mặt khác nếu bố mẹ cháu có khổ người nhỏ thì cháu cũng sẽ có vóc người nhỏ. Thông thường các em bé ăn khá ít chứ không ăn nhiều như người lớn. Tóm lại, nếu cháu không khác biệt gì so với các thành viên khác trong gia đình và đang phát triển bình thường thì không cần ăn thêm.

- Con gái tôi 4.5 tuổi, 15kg và cao 99cm. Cháu rất lười ăn và kén ăn. Tôi có cần đưa cháu đi làm các xét nghiệm không? Ở Việt Nam thường không đưa trẻ đi khám nếu trẻ không có bệnh, còn nếu khám dinh dưỡng thì các bác sỹ hay kê rất nhiều thuốc mà thông thường sau đợt thuốc bé lại biếng ăn trở lại. Tôi nên làm gì? Giờ trông bé chỉ như em bé 3 tuổi thôi. (Anhongnhung, 30 tuổi, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Trường hợp của con chị là hơi nhẹ cân và thấp so với lứa tuổi. Chị có thể đưa cháu đến bác sĩ chuyên khoa nhi để được khám, nếu có bệnh thì điều trị, nếu không bác sĩ sẽ hướng dẫn về dinh dưỡng, chế độ ăn thích hợp cho cháu tốt hơn việc dùng thuốc kéo dài như chị đã đề cập.

- Thưa giáo sư. Cháu nhà tôi được 12 tháng tuổi, cứ nhìn thấy chuẩn bị cho cháu ăn là cháu lại khóc rồi cúi đầu không chịu ăn. Tôi thấy bảo nên cho cháu uống B1 để cháu nhanh đói. Liệu có cho cháu uống được không và nên uống như thế nào? (Vũ Thu Hoài, 20 tuổi, Hoàng Mai Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu 12 tháng, cứ nhìn thấy thức ăn là khóc, tức thuộc loại biếng ăn. Đúng là vitamin B1 có thể tạo cảm giác "mau đói" vì nó góp phần trong chu trình chuyển hóa các chất bột, nhưng không đáng kể. Liều duy trì cần thiết khoảng 2-3mg mỗi ngày.

- Tôi có con trai năm nay 39 tháng tuổi, cháu vẫn ăn cháo xay chưa ăn được cơm và cháu rất sợ ăn, tôi muốn được giáo sư tư vấn giúp (Nguyễn Thi Huệ, 28 tuổi, Phòng 202 nhà I-17- láng hạ ,Đống đa, Hà nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu hơn 3 tuổi, đã đủ răng, mà vẫn ăn cháo xay, chưa ăn được cơm là điều không bình thường. Một trong những nguyên nhân có thể là do gia đình chưa tập cho cháu ăn cơm. Để khắc phục, chị nên tập dần cho cháu bằng cách cho cháu cùng ngồi ăn với cả gia đình, tự chọn thức ăn, để cháu bắt chước ăn như người lớn.

- Bé nhà cháu hiện nay được 17 tháng, lười ăn. Sáng ngủ dậy khoảng 9h cháu mới chịu ăn. Song đến chiều tối thì cháu ăn nhiều hơn và rất thích ăn vặt (bim bim, kẹo, sữa chua, hoa quả nhưng mỗi thứ chỉ một chút). Cháu cũng đã mua cốm vi sinh, Vitamin B1 nhưng cũng không cải thiện, thỉnh thoảng bị táo bón. Làm thế nào để cháu vừa chịu ăn bữa chính và ít ăn vặt? (Nguyễn Ngọc Hoa, 30 tuổi, hoàn kiếm, HN)

- GS Benny Kerzner: Chị nên sử dụng quyền làm mẹ để quyết định giờ ăn cũng như loại thức ăn cho cháu. Không nên cho cháu ăn những thứ thức ăn vặt như nước trái cây và kẹo vì có thể làm cho cháu no nên không ăn được bữa chính. Bữa ăn chính rất quan trọng dù bé không ăn vì khi không ăn thì bé sẽ đói và sẽ ăn nhiều vào bữa ăn kế tiếp.

- Cháu nhà tôi 12 tháng không chịu ăn gì mà chỉ uống sữa tươi. Bà pha sữa Pediasure sau đó đổ vào hộp sữa tươi cho cháu uống nhưng cháu phát hiện được mùi lại nhè ra. Gia đình tôi phải làm như thế nào bây giờ? (Lê Thị Lan Hương, 30 tuổi, Thành phố Điện Biên Phủ)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu đã quen mùi sữa tươi nên từ chối các loại sữa khác là điều bình thường. Tuy nhiên, sữa tươi chỉ thích hợp với những bé từ 2 tuổi trở lên. Muốn cháu không nhè Pediasure, chị phải tập cho cháu quen từ từ với mùi sữa mới. Ban đầu, chị cho cháu làm quen bằng cách chơi, nhìn, ngửi mùi loại sữa mới, chị cũng có thể uống trước cho cháu thấy để cháu bắt chước uống theo.

- Thưa giáo sư, con trai tôi được 4,5 tháng tuổi, từ lúc 2 tháng tuổi cháu chỉ toàn ăn lúc ngủ, lúc thức cháu không chịu ăn. Dạo này cháu ít ngủ hơn nên lần ăn cũng ít hơn, và lúc ăn cũng không nhiệt tình như đợt trước. Giáo sư có thể chỉ dẫn cho tôi phương pháp để giúp cháu ăn lúc thức được không? Cảm ơn và chúc giáo sư sức khoẻ, hạnh phúc. (Tran Anh Tu, 30 tuổi, 26 Ly Thuong Kiet, Ha Noi)

- GS Benny Kerzner: Trẻ chỉ bú lúc ngủ là một dấu hiệu của một bệnh lý thực thể như trào ngược dạ dày thực quản, dị ứng thức ăn, viêm dạ dày... Các bệnh này gây khó chịu nên cháu không bú được lúc thức mà chỉ bú khi buồn ngủ. Nên cho cháu đi khám bác sỹ để loại trừ tình huống này trước.

- Tại sao cháu nhà tôi đã 33 tháng tuổi rồi mà rất lười ăn thịt cá, chỉ thích ăn cơm trắng không và rất lười ăn. (Nguyen Dinh Thi, 32 tuổi, Cau Dien Tu Liem Ha Noi)

- GS Hoàng Trọng Kim: Nếu cháu chỉ thích ăn cơm trắng, nguy cơ suy dinh dưỡng sẽ rất cao. Chị cần kiên nhẫn tập dần cho trẻ ăn thêm nhiều loại thức ăn, kể cả thịt và cá. Chị nên cho cháu ăn cùng với mọi người để cháu bắt chước ăn theo.

- Chào bác sĩ. Con em được 17 tháng tuổi. Mỗi lần cháu ăn thường xem tivi hoặc có đồ chơi thì cháu mới chịu ăn, không bao giờ cháu tự đòi ăn cả. Bác sĩ có thể tư vấn giúp cách gì làm cho cháu ăn thấy ngon miệng mà vui vẻ tự nguyện đòi ăn không ạ? Cảm ơn bác sĩ nhiều. (Đoàn Hồng Tuyến, 26 tuổi, Tương Mai - Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Tôi cũng đồng ý là trong trường hợp này cần phải thay đổi cách cho trẻ ăn. Tivi có nhiều tác dụng có hại nếu dùng để dụ trẻ ăn, chẳng hạn như trẻ có thể bị béo phì về sau. Khi vừa ăn vừa xem tivi, trẻ không nhận thức được là đói hay no mà chỉ ăn theo phản xạ nên rất dễ béo phì về sau cũng như hình thành thói quen vừa ăn vừa xem tivi. Nguyên tắc giúp ích trong trường hợp này là hãy để bé đói. Sắp xếp hai bữa ăn cách nhau 3 giờ và không cho bé ăn vặt trong khoảng thời gian này. Đừng hoảng sợ nếu bé bỏ 1-2 bữa ăn vì điều này cũng không ảnh hưởng gì đến sức khỏe chung của cháu.

- Con trai tôi 2 tuổi rưỡi tháng nào cũng bị bệnh vài bữa, lúc ho, lúc sổ mũi, ăn uống thì thất thường bữa đực bữa cái, cân nặng kém hẳn với các bạn cùng trang lứa, tôi lo rằng bé đã bị thiếu chất. Xin bác sỹ cho biết, có phải do biếng ăn mà bé hay bị bệnh không? Có cách nào giúp bé nhà tôi tăng cân và hết bệnh không ạ? (Thùy Trang, 28 tuổi, Bình Dương)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Trang nói rất đúng, biếng ăn gây bệnh, ngược lại, bệnh cũng làm cho trẻ biếng ăn. Muốn cho con chị hết bệnh và lên cân, chị nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa để điều trị và được hướng dẫn về dinh dưỡng, cách chăm sóc, cách nuôi dưỡng, vệ sinh môi trường... Chị cũng có thể liên hệ với Hội nhi khoa Việt Nam qua số điện thoại 322436426 để được tư vấn về bệnh biếng ăn cho trẻ.

- Kính chào Giáo sư, cháu nhà tôi được 18 tháng, không chịu ăn gì, đút vào miệng thì nhè ra, không nhai cũng không nuốt. Cháu chỉ bú bình và rất lười bú. Lưỡi của cháu đóng nhiều đẹn, tôi sử dụng Daktarin để rơ lưỡi cho cháu nhưng vẫn không khỏi và thường tái lại. Xin giáo sư cho biết có thuốc nào trị đẹn tốt và hiệu quả hơn không? Dùng thường xuyên có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của cháu không ? (Nguyễn Thanh Tràng, 26 tuổi, 59 Đường 30/4, Phường 1, TX.Vị Thanh, Hậu Giang)

- GS Benny Kerzner: Có đẹn ở miệng gián tiếp báo hiệu có viêm ở những đoạn khác của đường ruột, bệnh này có nhiều nguyên nhân.Tốt nhất là chẩn đoán được nguyên nhân, nhưng ngay chuyện chẩn đoán này cũng khó. Một trong những nguyên nhân phổ biến là dị ứng với thức ăn, mắc bệnh trào ngược dạ dày... Muốn sử dụng thuốc hiệu quả cần phải khám và có chỉ định của bác sĩ cho từng trường hợp cụ thể. Thuốc Daktarin nếu thoa lên vết loét thông thường thì không hiệu quả.

- Xin giáo sư hướng dẫn cho tôi cách tập cho trẻ ăn dặm? (Thanh Huong, 28 tuổi, Ba dinh - hanoi)

- GS Hoàng Trọng Kim: Từ 4 tháng trở lên, sữa không đủ để bảo đảm tình trạng dinh dưỡng hoàn hảo cho trẻ. Do đó, cha mẹ cần phải cho trẻ ăn dặm. Vậy, nên ăn dặm thế nào cho hợp lý? Theo nguyên tắc, cha mẹ nên chọn những thức ăn phù hợp với lứa tuổi, khẩu vị của trẻ, nên chọn thức ăn có chứa các chất dinh dưỡng đầy đủ và cân đối, dạng thức ăn từ loãng đến đặc, số lượng từ ít đến nhiều. Ngoài ra cha mẹ cũng nên hướng sự chú ý của trẻ vào bữa ăn, không cho trẻ xem tivi hay chơi đùa khi ăn, bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, cho trẻ cùng ngồi ăn với gia đình, tập cho trẻ tự ăn, tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn...

- Con tôi từ khi sang tháng thứ 2 bắt đầu bú mẹ ít hơn trước. Trước đây, cháu bú 15 phút, giờ chỉ còn 5 phút, tôi lo không biết cháu bú đủ không? Thời gian cách nhau giữa các cữ bú thường là 2-3 tiếng. (Như Trang, 34 tuổi, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Khi lớn 3-4 tháng cháu bú mạnh và nhanh hơn lúc 2 tháng, nên thời gian bú không quan trọng mà quan trọng là lượng sữa bú vào. Muốn biết cháu bú đủ hay không phải cân cháu trước và ngay sau bú bằng một loại cân thật nhạy. Nếu cháu vẫn phát triển đầy đủ, lên cân đều thì không lo thiếu sữa. Ngược lại cháu không phát triển tốt thì nên đi khám bác sĩ nhi khoa.

Trên thế giới có đến 50% ông bố bà mẹ lo lắng về chế độ dinh dưỡng cho con cái. Tuy nhiên chắc chắn rằng không phải lo lắng là ép buộc con mình trong việc ăn uống. Càng ép buộc thì càng dễ khiến trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng cao. Bố mẹ nên tự tin trong việc chuẩn bị chế độ dinh dưỡng phong phú và cân bằng cho trẻ. Tránh cho bé ăn vặt hoặc uống nước trái cây trước giờ ăn vì những thứ này sẽ khiến bé mau no. Mọi bữa ăn đều quan trọng nhưng nếu con bạn bỏ 1-2 bữa cũng không ảnh hưởng gì vì bé sẽ ăn bù vào bữa ăn kế tiếp. Hãy tin vào khả năng ăn uống của con bạn. Thông thường những trẻ được bố mẹ cho cơ hội thèm ăn thì việc ăn uống trở nên dễ dàng, hứng thú và có hiệu quả tốt hơn. Chân thành cảm ơn sự quan tâm của bạn đọc, chúc sức khỏe và hẹn gặp lại.

Cám ơn và xin chào độc giả!

Trẻ biếng ăn, suy dinh dưỡng

2011-04-21T21:37:00.000-07:00

Giải đáp trực tuyến về biếng ăn và suy dinh dưỡng ở trẻ

Những nhầm lẫn của cha mẹ khi ninh thịt cho con mà bỏ bã, bí quyết cho bé ăn dặm hay phân biệt men tiêu hóa và men vi sinh... là vài điểm đáng lưu ý mà hai chuyên gia Nguyễn Thị Lâm (Viện Dinh Dưỡng) và bác sĩ Nguyễn Thị Yến (BV Nhi trung ương) đưa ra chiều nay.

- Xin chào bác sĩ. Rất vui vì bác sĩ đã tham gia trả lời trực tuyến. Con trai tôi tròn 3 tuổi, cao 94 cm, nặng 13,5 kg thì có ổn không? Mỗi ngày cháu ăn 3 tô cháo và khoảng 700 ml sữa, ngoài ra còn trái cây, mức độ hoạt động cũng chỉ như những trẻ khác, đi ngoài rất tốt nhưng sao rất khó lên cân? Ngoài ra khi có sự khủng hoảng tâm lý như bố mẹ đi công tác vắng hay thay người giúp việc là cháu lại nôn ói. Xin bác sĩ tư vấn giúp. (Bích Liên, 34 tuổi, TP HCM).

- Bác sĩ Yến: Con trai của chị 3 tuổi, với mức cao là 94 cm và nặng 13,5 kg, là hoàn toàn bình thường. Trẻ bình thường lúc 1 tuổi chỉ cao 75 cm. Sau đó, mỗi một năm trẻ chỉ lên được 5 cm và tăng 1,5 kg, vì vậy cân nặng và chiều cao của cháu là tốt. Chế độ ăn của trẻ 3 tuổi hiện nay không phải là cháo mà phải là cơm và sữa, như vậy là đủ. Một bát cơm có năng lượng nhiều hơn rất nhiều so với 1 tô cháo. Ở tuổi này trẻ cần phải phát triển các cơ nhai, do đó trẻ phải tập ăn cơm.

Cũng có một số trẻ khi bố mẹ đi vắng hoặc thay đổi người giúp việc gây stress về tâm lý cho trẻ. Nếu như muốn đổi người giúp việc thì hãy để cho người mới làm quen dần trong một vài ngày, không đổi một cách vội vã. Với bố mẹ khi đi công tác, cố gắng một trong 2 người đi, không nên đi cùng một lúc. Trong trường hợp đặc biệt cần cả 2 người đi, nên có lời giải thích cho trẻ.

- Cháu gái em hễ người giúp việc cho ăn thì ăn hết cả tô cháo đầy, nhưng hễ mẹ hoặc bà cho ăn thì dù dọa nạt hay nịnh nọt cũng đều chỉ ăn được rất ít. Xin bác sĩ tư vấn làm sao để người nhà không bị cháu "bắt nạt" nữa? (Phương Lý, 26, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Trẻ con rất dễ làm nũng, nhất là những trẻ được cưng chiều. Cháu gái bạn chắc là đã quen được mẹ và bà chiều theo ý thì mới bắt nạt mẹ và bà như vậy. Để khắc phục hiện tượng này thì mẹ và bà của cháu phải có thái độ kiên quyết hơn. Bên cạnh đó cũng nên quan sát thêm người giúp việc xem có bí quyết gì hay mà khi cho trẻ ăn cháu lại thích như thế. Đôi khi trẻ thích được chuyện trò hoặc có người hướng dẫn chơi đùa cùng trong khi ăn. Mẹ và bà khi đó lại phải đóng thêm vai trò người bạn chơi của trẻ, vừa khuyến khích nhẹ nhàng lại vừa kiên quyết, dứt khoát thì mới thuyết phục được trẻ.

- Con trai tôi 22 tháng tuổi, từ hai tháng nay chỉ uống sữa mà không chịu ăn cháo và bột nữa. Cháu vẫn khỏe và chơi bình thường. Vậy tôi có nên lo lắng không? (Trà Giang, 26 tuổi, Huế)

- Bác sĩ Lâm: Không cần phải lo lắng lắm bởi sữa là một thực phẩm có thành phần dinh dưỡng cân đối về mặt năng lượng, chất đạm, chất béo. Ngoài ra hiện nay người ta cũng bổ sung rất nhiều chất dinh dưỡng vào trong sữa. Nếu mà cho uống đủ số lượng thì cháu vẫn có thể phát triển bình thường. Nhưng vẫn nên tập cho cháu ăn các thực phẩm bổ sung khác từ nguồn tự nhiên, để đảm đủ chất dinh dưỡng, nhất là các vitamin, chất khoáng và chất xơ có nhiều trong rau quả. Càng ngày cháu càng phát triển thì sữa sẽ không cung cấp đủ năng lượng cần thiết. Ngoài ra, chỉ uống sữa, cháu cũng dễ bị táo bón.

- Tôi luôn thay đổi thực đơn rất phong phú và cân đối thành phần khi nấu cháo nhưng con gái 1 tuổi vẫn rất lười ăn. Sờ da cháu lúc nào cũng ấm, mà tôi nghe nói những người nóng trong thì hấp thụ thức ăn rất kém. Cháu ngủ không say và rất khó ru ngủ. Hiện tại tôi vẫn cho cháu uống vitamin D (theo dạng nhỏ giọt) hằng ngày. Tôi phải làm cách nào để cải thiện tình hình của cháu? (Thu Hiền, 28 tuổi, Đà Nẵng)

- Bác sĩ Yến: 1 tuổi là giai đoạn trẻ đang mọc răng, lợi luôn bị kích thích và đau. Ngoài ra, rối loạn sự bài tiết nước bọt nên trẻ thường hay chán ăn hoặc sợ ăn. Do đó, trong lứa tuổi này trẻ lười ăn. Trong một số trường hợp có thể khắc phục bằng cách bôi một số thuốc giảm đau vào lợi cho trẻ trước khi ăn như Kamistatgen.

Một số cháu bị ra mồ hôi nhiều không phải là triệu chứng đặc hiệu của còi xương mà chỉ nói lên tình trạng cường thần kinh giao cảm. Một số trường hợp các cháu ra mồ hôi nhiều còn do chuyển hóa cơ bản tăng, do đó, trẻ rất cần năng lượng. Vì vậy, khi trẻ lười ăn làm cho trẻ giảm tăng cân. Để khắc phục, có thể cho trẻ ăn thức ăn mềm, không nên ép trẻ ăn nhiều quá, gây nên sợ ăn sau này. Nên dùng những thức ăn giàu năng lượng. Việc uống vitamin D với liều phòng bệnh vẫn được. Nên cho cháu đến các cơ sở y tế để khẳng định lại xem cháu còn còi xương hay không.

- Trẻ em ăn nhiều caramen (bánh flan) có tốt không? Nên ăn một tuần mấy hộp là vừa? (Nguyễn Thị Huyền, 26 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Caramen cũng là một món ăn đủ chất dinh dưỡng, có đường, trứng, sữa. Caremen chỉ nên đưa vào các bữa phụ, hoặc sau khi đã ăn bữa chính. Nếu cho ăn trước bữa ăn thì cháu sẽ bỏ bữa chính. Hằng ngày cháu ăn khoảng 2-3 hộp là được.

- Khi nấu bột cho bé, nếu chỉ dùng dầu ô liu thì có được không? Có nhất thiết dùng thêm mỡ động vật không? (Phong Lan, 30 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Mỡ động vật có trong thịt, ngay cả thịt nạc. Ngoài ra trong bơ, sữa cũng có mỡ động vật. Nếu chị đã nấu bột cho cháu với thịt rồi thì thêm dầu oliu hằng ngày là cân đối.

- Con tôi lười ăn nhưng tôi cố ép thì cháu cũng ăn hết, có điều không tăng cân. Có phải vì trẻ không muốn ăn mà cố ép thì cũng không hấp thụ được không ạ? (Nguyễn Hòa, 31 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Điều này không chính xác. Có thể cháu ăn chưa đủ về số lượng và chất lượng trong bữa ăn nên cháu chưa tăng cân. Nên chế biến cho cháu các bữa ăn có đầy đủ chất bột (ngũ cốc), chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa), nhóm cung cấp nhiều năng lượng (dầu, mỡ, động vật) và vitamin, chất khoáng, chất xơ (rau xanh). Ngoài ra phải tính đủ số bữa ăn cho cháu trong ngày theo lứa tuổi thì mới có thể tăng cân tốt được. Cũng có thể tư vấn bác sĩ dinh dưỡng để xem cháu có thiếu các vitamin, khoáng chất không. Nhất là nếu thiếu vitamin D và canxi, cháu sẽ mắc bệnh còi xương.

- Con tôi 1 tuổi, mỗi ngày ngoài sữa, tôi dùng khoảng 2 lạng thịt nạc hoặc vài quả cật, 1 con chim bồ câu lớn hay cả con cá chép nấu cháo cho cháu nhưng không hiểu sao cháu vẫn không tăng cân, gần đây còn đi ngoài phân sống? (Thanh Huyền, 23 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Yến: Để phát triển cơ thể, trẻ em rất cần protein nhưng phải ở tỷ lệ cân đối và phù hợp với nhu cầu của trẻ. Con chị 1 tuổi chỉ cần khoảng 25-30g protein/1ngày là đủ mà một lạng thịt thăn đã cho 18g protein, 1 lít sữa bò cho 33g protein. Vì vậy, con chị ăn như vậy là quá nhiều. Trẻ chỉ cần ăn một ngày từ 100g đến 120g thịt cộng với sữa là đủ. Khi ăn nhiều đạm sẽ làm trẻ khó tiêu hóa, dẫn đến chán ăn, táo bón và làm suy giảm chức ăn gan, thận của trẻ đồng thời trẻ dễ bị thiếu năng lượng dầu mỡ để hấp thu các loại vitamin. Do đó, làm trẻ dễ sút cân và đi ngoài phân sống.

- Con tôi hơn 3 tuổi mà vẫn còn rất lười ăn. Thông thường thì đến tuổi nào trẻ mới qua được cái "nạn" này ạ? (Đình Hải, 34, Nghệ An)

- Bác sĩ Lâm: Các cháu biếng ăn thì có khi đến tuổi học sinh vẫn biếng ăn. Điều cơ bản là tìm nguyên nhân để điều trị. Có cháu biếng ăn do khẩu phần ăn không hợp lý (như cho ăn quá nhiều chất đạm, chất béo liên tục cũng làm cháu biếng ăn), có thể do thiếu các vitamin và chất khoáng quan trọng (vitamin nhóm B, D, kẽm). Thay đổi khẩu phần ăn của trẻ, chế biến các món ăn mà cháu ưa thích cũng sẽ kích thích cháu tích cực ăn hơn. Bạn cũng nên xem lại cách mình cho con ăn đã hợp lý chưa? Nhiều ông bố bà mẹ cho con ăn quà, bánh kẹo ngọt ngay gần bữa ăn, vì vậy đến bữa trẻ không muốn và không ăn được nữa.

- Khi con em được 6 tháng, em cho cháu ăn sữa chua của Néstle. Cháu đi ngoài đều đặn không có vấn đề gì. Nhưng có người bảo cho ăn sữa chua như vậy là quá sớm, có đúng như vậy không? (Thủy Hạnh, 22 tuổi, Vũng Tàu)

- Bác sĩ Lâm: Điều này không đúng. Bởi trẻ sau khi được 6 tháng bắt đầu cho ăn bổ sung được rồi. Có thể cho cháu ăn sữa chua từ lứa tuổi này. Sữa chua ngoài cung cấp các chất dinh dưỡng còn cung cấp các vi khuẩn có ích cho đường ruột của cháu, để cháu ít bị rối loạn tiêu hóa và hấp thu các chất dinh dưỡng được tốt hơn.

- Theo bác sĩ, trong giai đoạn 10 tháng tuổi, nên cho trẻ ăn dặm và uống sữa thế nào? Có nên cho cháu ăn cháo từ bây giờ không? (Bích Thủy, 25 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: 10 tháng tuổi vẫn nên cho cháu tiếp tục bú sữa mẹ, nếu chị có sữa. Nếu không có sữa mẹ thì cho cháu ăn từ 3 đến 4 bữa sữa một ngày, cộng thêm khoảng 3 bữa bột đặc mỗi ngày. Nếu cháu thích ăn cháo thì nên cho cháu ăn cháo ninh nhừ, nghiền nhỏ. Phải chú ý cung cấp đủ 4 nhóm thực phẩm trong bữa ăn của cháu. Ngoài ra thêm cho cháu mỗi ngày khoảng 2 bữa nước quả ngọt, hoặc quả chín như chuối, đu đủ...

- Đứa con gái 3 tuổi của tôi chỉ thích ăn cơm không, cơm đậu hũ, muối vừng... và rau quả, phô mai, sữa. Còn thịt, cá, tôm... dù chế biến thế nào cháu cũng nhè ra bằng được. Mọi người bảo rằng cháu không "chắc thịt" do không ăn thức ăn. Xin tư vấn giúp tôi cách tập cho cháu ăn các loại thực phẩm như trẻ bình thường cùng tuổi. (Thiên Nga, 24 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Chị cần tập cho trẻ ăn các thức ăn như thịt cá, trứng vì đó là các đạm động vật có rất nhiều các axit amin cần thiết cho sự phát triển cơ thể. Để tập được, ban đầu, chị cho cháu ăn ít một, sau tăng dần, và ninh nhừ thức ăn để trẻ dễ nhai. Các thức ăn trên nên thay đổi hằng ngày. Và khi nào cháu ăn đủ lượng đạm theo tiêu chuẩn, hãy giảm các loại thực phẩm cũ của cháu.

- Con trai tôi đã 6 tuổi mà vẫn không ăn được thịt miếng, hầu như chỉ ăn thịt băm, cá tôm cũng phải miếng nhỏ. Xin các bác sĩ cho lời khuyên giúp. (Nguyễn Châu, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Chuyện này cũng là bình thường. Lứa tuổi này vẫn cần chế biến thức ăn mềm cho cháu dễ ăn. Bên cạnh đó, nên tập cho cháu ăn thịt miếng để dần dần cháu thay thế thịt băm nhỏ.

- Bé gái của tôi 15 tháng tuổi mà không chịu ăn gì ngoài sữa và cháo, nhưng cháo cũng phải xay ra bỏ vào bình và cho lúc bé ngủ mơ màng thì mới ăn. Cứ thấy cháo là bé hét lên, nếu cứ cố đút thì bé sẽ khóc, sặc và nôn. Tôi phải làm sao để cháu chịu ăn cháo bằng thìa? (Hoài Giang, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Đây là do thói quen ăn bằng bình mà mẹ cháu tạo ra cho cháu từ nhỏ. Trong giai đoạn này, cho cháu ăn bằng bình vẫn được, nhưng phải tập dần để cháu ăn bằng thìa. Ngoài ra, dấu hiệu cháu sợ cháo cho thấy cháu cũng biếng ăn. Chị nên đến tư vấn bác sĩ dinh dưỡng để tìm nguyên nhân và có cách điều chỉnh chế độ ăn và bổ sung chất dinh dưỡng thích hợp.

- Khi trẻ biếng ăn, tôi cho cháu uống tăng cường canxi có được không? Loại canxi nào có thể cho cháu uống? (Như Trang, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Khi cháu biếng ăn không có nghĩa là cháu thiếu canxi. Có thể có nhiều nguyên nhân: do bữa ăn bổ sung của cháu không cân đối, nhiều chất đạm, nhiều béo quá thì cháu cũng chán; có thể thiếu vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin D, sắt, kẽm; có thể do cơ thể cháu tiếp men tiêu hóa kém. Có nhiều loại canxi trẻ em có thể uống được, nhưng có loại ống ngọt canxi corbere thì trẻ dễ uống hơn.

- Tôi phải cho cậu con 4 tuổi uống sữa Pedia sure để bổ sung dinh dưỡng vì cháu rất gầy. Nếu chỉ dùng Pedia Sure mà không dùng các loại sữa bột khác thì có đủ chất không vì tôi nghe nói sản phẩm này chỉ là một loại bột dinh dưỡng chứ không phải là sữa? Nếu cháu thường xuyên dùng các loại thuốc bổ như Kiddy, Lục vị ẩm thì có hại không? (Thịnh, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Pedia sure cũng là một loại sữa, chỉ khác là có năng lượng cao hơn các sữa khác. Vì vậy, dùng sữa Pedia sure cũng được, không cần phải thay hay dùng thêm các loại sữa khác. Tuy nhiên, để cháu tăng cân và bụ bẫm thì ngoài năng lượng, trẻ cần phải có các dự trữ mỡ, phát triển các hệ cơ, vì vậy, không nên dùng Pedia sure để thay toàn bộ các bữa ăn hàng ngày của trẻ mà chỉ dùng trong các bữa phụ, còn để trẻ tăng cân, phải tăng các bữa ăn bằng tinh bột và dầu, các loại vitamin.

Kiddy là một loại dược phẩm có đa vitamin và lyzine, có thể làm cho trẻ tăng ăn uống trong các trường hợp trẻ thiếu. Còn con chị, theo tôi nghĩ, chưa chắc đã thiếu các loại vitamin và lyzine, do đó, không cần phải uống nhiều và liên tục. Tốt nhất là lấy các chất trên từ thực phẩm như rau, hoa quả,...

- Con tôi chuẩn bị ăn bột, tôi định ninh nước xương, thịt và rau lên cho cháu ăn, sau đó mới cho cháu ăn thức ăn xay nhuyễn. Tôi sợ nếu cho cháu ăn thịt và rau xay nhuyễn cho vào bột luôn thì cháu không tiêu hóa được. Bác sĩ thấy thế nào ạ? (Vân Hằng, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Nước ninh xương thực ra không có nhiều chất dinh dưỡng, không nên mất thời gian ninh xương cho cháu ăn. Nếu cháu mới ăn bột, nên cho cháu ăn bột sữa hoặc bột trứng trước, sau đó chuyển sang ăn bột thịt. Nên cho cháu ăn tăng dần số lượng thì cháu sẽ tiêu hóa tốt.

- Bé nhà tôi 5 tháng, bị dị ứng với chất đạm trong sữa bò nên phải uống sữa bột từ đậu nành. Vậy chế độ ăn của bé phải như thế nào? Sữa bột đậu nành có đủ chất bằng sữa bò không? (Hà Vân, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Nếu cho cháu ăn sữa đậu nành kéo dài có thể cháu thiếu một số vi chất quan trọng như vitamin A, B, kẽm... Do đó chị nên bổ sung thêm đa vitamin và khoáng chất cho cháu. Chị có thể tìm trên thị trường các loại sữa bò thủy phân dùng được cho các cháu dị ứng sữa.

- Con tôi 16 tháng tuổi, mỗi ngày ăn 3 bữa cháo (mỗi bữa 2/3 bát ô tô) và 3 bữa sữa (tổng cộng 450 ml). Cháu khỏe mạnh nhưng tăng cân rất ít, chỉ được 10 kg. Có phải do cháu không hấp thu được? Cháu ngày nào cũng ị, phân khuôn dài và to nên rất khó. Liệu em có phải thay đổi chế độ của cháu không? (Mai Hoa, 28 tuổi, TP HCM)

- BS Lâm: Trẻ 16 tháng tuổi cân nặng lý tưởng là 10,4-12,6 kg. Cân nặng con bạn như vậy là gần đạt mức trung bình, tuy nhiên vẫn chưa bị coi là suy dinh dưỡng. Nhưng bạn vẫn phải chú ý tăng cân thêm cho cháu, lượng sữa và cháo mà bạn cho con ăn mỗi ngày như vậy là tương đối hợp lý. Nhưng bên cạnh đó bạn phải chú trọng tăng cường lượng dầu mỡ khi chế biến món ăn cho trẻ. Mỗi bữa nên cho 1-2 thìa cà phê dầu hoặc mỡ nước khi nấu, hoặc thêm pho mát vào các bát bột, cháo cho cháu. Tuy nhiên để tăng cường hấp thu và phòng táo bón cho trẻ, bạn nên bổ sung chất xơ và các vitamin từ rau xanh và quả chín. Chọn các loại rau quả có tính nhuận tràng như mồng tơi, rau dền, cam, quýt, đu đủ…

- Con tôi được gần 6 tháng tuổi, nuôi bộ hoàn toàn, hay bị đi ngoài phân sống. Liệu có phải do cháu ăn nhiều quá nên không tiêu hóa hết không? Hiện cháu ăn một bữa bột mặn, một bữa bột ngọt, mỗi lần khoảng gần một bát ăn cơm, ăn khoảng 4 bữa sữa ngày, 150ml/lần. (Hải Vân, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Cháu nhà chị được 6 tháng tuổi, nuôi bộ hoàn toàn có thể ăn được 2 bữa bột và 4 bữa sữa là bình thường. Trong trường hợp con chị hay bị đi ngoài phân sống có thể do cháu bị rối loạn hấp thu các thành phần trong thức ăn như đường, đạm sữa. Vì vậy, chị có thể giảm bớt bột thay bằng sữa xem tình hình phân của cháu có cải thiện không. Trong trường hợp không cải thiện, cần phải đi khám.

- Xin bác sĩ chỉ cách làm cho đứa trẻ gần 3 tuổi chịu nhai thức ăn cứng, đến giờ con tôi chỉ ăn các thứ không phải nhai. (Thủy Linh, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Chị nên động viên khuyến khích cháu tập nhai các thức ăn cứng. Chị có thể bắt đầu cho cháu tập nhai bằng bột dinh dưỡng dạng bánh Growsure, thì cháu sẽ nhai được tốt hơn.

- Nhiều người nói nên pha sữa với nước cháo cho trẻ uống khi bắt đầu ăn dặm. Vậy bác sĩ cho biết quan niệm như vậy có đúng không? Nếu đúng thì tỷ lệ pha sữa-nước cháo sẽ như thế nào? (Trần Vũ Bình, 29 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Khi trẻ bắt đầu ăn dặm (4-6 tháng tuổi), cháu đã có lượng men tiêu hóa tinh bột nên việc pha sữa với nước cháo có thể sử dụng được, nhưng phải dùng nước cháo thật loãng, vì nếu cháo đặc, trẻ sẽ bị ăn nhiều bột quá dẫn đến tiêu chảy do không tiêu hết tinh bột. Mặt khác, trong bột còn có một số chất ức chế sự hấp thu các vi chất trong sữa, đặc biệt là canxi và kẽm, sắt.

Thường có thể nấu nước cháo loãng như nước cháo được sử dụng cho bù nước trong tiêu chảy.

- Con em được 15 tháng, nặng hơn 10 kg. Cháu đi ngoài rất táo dù em cho ăn nhiều hoa quả như chuối, đu đủ, cam xay cả tép cho cháu ăn. Phải làm thế nào cho cháu đỡ táo? (Lệ Quyên, 27 tuổi, Bắc Ninh)

- BS Lâm: Các loại hoa quả bạn cho con ăn như vậy là rất tốt. Ngoài ra, chú ý cho trẻ uống nước thường xuyên vì thiếu nước cũng là một nguyên nhân gây táo bón ở trẻ nhỏ. Xoa bụng cho trẻ theo khung đại tràng từ phải qua trái ngày 3-4 lần vào khoảng cách giữa hai bữa ăn để tăng nhu động ruột, chống táo bón.

- Do phải đi làm nên tôi thường nấu cháo vào tối hôm trước, xay ra và để trong tủ lạnh, hôm sau người giúp việc cho con ăn. Làm thế có được không? Trong điều kiện không thể nấu từng bữa thì tôi phải làm thế nào? (Thanh Thủy, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Làm như vậy có thể làm mất một số vitamin như B1, B2. Tốt nhất là ăn ngày nào nấu ngày đó. Chị có thể mua các nồi hầm bằng điện thì người giúp việc có thể dễ dàng nấu cháo cho cháu. Bên cạnh cháo thì có thể cho cháu ăn xen kẽ bột dinh dưỡng chế biến sẵn, có bổ sung đầy đủ các vi chất dinh dưỡng.

- Thưa bác sĩ, dùng dầu gấc liên tục nấu bột cho trẻ có được không? Có người khuyên tôi là không nên dùng liên tục. (Tuyết Mai, 25 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Lâm: Dầu gấc là một loại dầu tốt có nhiều axit béo không no, nhiều betacaroten, vitamin E. Tuy nhiên chị cũng không nói rõ chị dùng dầu gấc nguyên chất hay đã pha chế với các dầu khác, và số lượng bao nhiêu một ngày. Nếu dầu gấc nguyên chất mà dùng thường xuyên và số lượng nhiều thì cũng không tốt, vì gây thừa betacaroten, làm cháu vàng da, vàng mắt, dễ bị chẩn đoán nhầm với các bệnh về gan.

- Con tôi 18 tháng mà vẫn không tự ngồi được vì suy dinh dưỡng nặng, chỉ 8,7 kg. Tôi đã thử mọi cách nấu: cơm nát, nui, phở, súp, cháo, cơm xay, bột ăn liền... Nhưng cháu không chịu ăn; cũng không ăn trái cây, nước cam, yahourt. Các thuốc biobaby, nutroplex, biofidin, fitovit, pecaldex.... cũng không cải thiện được tình hình. Bác sĩ khám bảo rằng cháu chẳng có bệnh gì. Tôi thấy bế tắc quá. (Hương Giang, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Với trường hợp con của chị, theo tôi thì chưa phải cháu bị suy dinh dưỡng nặng đến mức không ngồi được. Vì vậy, con chị vẫn chưa ngồi được ở tuổi này có nghĩa là đứa trẻ mắc một bệnh về rối loạn vận động, có thể do thần kinh hoặc do cơ nên chị cần phải đi khám kỹ lại. Các bệnh đó có thể làm cho cháu chán ăn.

Trong trường hợp cháu bị chán ăn không do bệnh thì chị nên cho cháu ăn theo đúng độ tuổi (con chị chỉ cần 3 bữa cháo + 2 bữa sữa) và tập cho trẻ ăn theo đúng giờ và mỗi bữa ăn không nên dài quá và ăn quá nhiều bữa trong ngày làm trẻ sợ ăn.

- Gần đây trên một số phương tiện thông tin đại chúng có nói rằng men tiêu hóa có thể gây hại cho trẻ, có nguồn tin khác lại phản bác lại. Xin bác sỹ cho biết thông tin chính xác về vấn đề này? (Minh Hiền, 28 tuổi, Ba Đình, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Hiện nay trên thị trường có 2 loại men về bản chất là khác nhau: một dạng men bổ sung vi khuẩn có ích cho đường ruột, giúp ức chế các vi khuẩn gây bệnh, ví dụ như cốm vi sinh biobaby; một dạng men khác là bổ sung men tiêu hóa như men pepsin giúp phân giải chất đạm trong thức ăn. Với men loại đầu nên bổ sung cho các cháu trong giai đoạn biếng ăn, rối loạn tiêu hóa, giai đoạn có điều trị kháng sinh, giúp cháu cân bằng lại vi khuẩn đường ruột. Còn loại men thứ hai tốt các cháu bị suy dinh dưỡng, biếng ăn kéo dài, cũng chỉ nên dùng 2 tuần, sau đó nghỉ, rồi mấy tháng sau dùng lại.

- Bác sĩ cho cháu hỏi có phải ăn phomát dễ dẫn đến táo bón do nóng không ạ? (Bích Hà, 25 tuổi, Cát Linh, HN)

- Bác sĩ Yến: Phomát là thực phẩm giàu đạm, năng lượng nhưng cũng rất nhiều canxi. Vì vậy, khi ăn nhiều quá dễ làm cháu táo bón do khó tiêu. Chị cần cho cháu ăn vừa phải.

- Con tôi 21 tháng rưỡi, rất lười ăn, hay ngậm, uống sữa cũng ngậm. Cháu chỉ được 10 kg, đã đi khám dinh dưỡng nhiều nơi nhưng không lên cân mấy. Xin bác sĩ tư vấn chế độ ăn cho cháu, cách nấu cháo, rau, thịt, định lượng mỗi thứ là bao nhiêu, trong một tuần thì nên ăn mấy bữa cá, mấy bữa thịt lợn? (Nguyễn Thu Hà, 25 tuổi, Nam Định)

- Bác sĩ Lâm: Ví dụ thực đơn cho trẻ 1-2 tuổi như sau: Vẫn cho trẻ bú mẹ; ăn 4 bữa cháo hoặc súp; ăn quả chín theo yêu cầu của trẻ. Cách nấu một số loại cháo cho trẻ 1-2 tuổi (1 bát ăn cơm): Cháo lạc: Gạo tẻ một nắm tay; lạc rang chín bỏ vỏ giã nhỏ 3-4 thìa cà phê, rau xanh băm nhỏ 3 thìa. Cháo đậu xanh hoặc đậu đen: Gạo tẻ 1 nắm, đậu bằng một nửa lượng gạo, rau xanh thái nhỏ 3 thìa, mỡ 2 thìa. Cháo cá: gạo tẻ 1 nắm, cá luộc chín gỡ xương 3-4 thìa, rau xanh thái nhỏ 3 thìa, mỡ hoặc dầu 2 thìa.. Cháo tôm: Gạo 1 nắm, tôm bóc vỏ giã nhỏ 3-4 thìa, rau xanh thái nhỏ 3 thìa, mỡ 2 thìa. Tương tự, với cháo trứng thì dùng 1 quả trứng gà, cháo thịt thì 3-4 thìa cà phê thịt băm nhỏ.

- Tôi có 2 con trai 7 tuổi và 3 tuổi, chúng rất sợ uống thuốc, vì vậy mỗi lần cho uống thuốc B1 và men tiêu hóa tôi thường pha lẫn vào nhau rồi cho uống 1 lần, như vậy có được không? (Hà Thanh, 31 tuổi, Tràng Thi - Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Tôi không biết chị cho con uống loại men tiêu hóa gì và vì sao chị lại cho uống men tiêu hóa. Bởi vì tuổi này trẻ có đủ lượng men tiêu hóa nên tôi nghĩ không cần cho uống men tiêu hóa. Còn B1 có thể trộn vào các dung dịch thuốc khác nếu thuốc ấy không có các chất phá hủy hủy vitamin.

- Tại sao những đứa trẻ nông thôn ăn uống bình thường mà vẫn béo tốt khỏe mạnh, mấy đứa con nhà thành phố chăm sóc thường xuyên theo sách, theo hướng dẫn của các bác sĩ thì thường thấy yếu và thiếu cân. Liệu trong phương pháp nuôi như sách có vấn đề chăng? (Nguyễn Trọng Tâm, 43 tuổi, TP Vũng Tàu)

- Bác sĩ Lâm: Nếu nuôi như sách của các cơ quan y tế, như các trường đại học Y, Viện dinh dưỡng, thì không có vấn đề gì sai trong phương pháp. Trẻ con nông thôn chạy chơi nhiều nên tiêu hao năng lượng nhiều, các cháu hay nhanh đói, dễ ăn. Ngoài ra, các cháu chơi dưới trời nắng sẽ không bị thiếu vitamin D, nên cháu không bị chán ăn. Do vậy các cháu phát triển tốt hơn nếu bữa ăn có đầy đủ thành phần dinh dưỡng. Với các cháu thành phố, nhiều khi bố mẹ quý quá không cho ra ngoài sợ nắng, gió, các cháu thường bị còi xương sớm. Sau khi sinh từ 2 tháng tuổi trở ra, nếu không được tắm nắng, các cháu dễ bị thiếu vitamin D, dẫn đến biếng ăn, giấc ngủ không sâu, ảnh hưởng đến sự phát triển.

- Con tôi 11 tháng tuổi, bà nội của cháu nói mỗi ngày nên cho cháu vài giọt mật ong (pha với nước uống vào buổi sáng) thì sẽ tốt cho tiêu hóa của cháu. Điều này có đúng không? (Thúy, 28 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Chị có thể sử dụng mật ong vào buổi sáng được vì trong mật ong có nhiều vitamin A, làm tăng miễn dịch tại chỗ của đường tiêu hóa, có thể làm giảm mắc các bệnh đường tiêu hóa.

- Nếu bữa sáng chỉ cho trẻ uống sữa trước khi đi học, theo ý kiến của bác sỹ như thế nào ạ? Có ảnh hưởng gì tới trẻ không? (Nguyen Tuan Anh, 33 tuổi, Cau giay)

- Bác sĩ Lâm: Nếu bữa sáng cháu chỉ uống sữa trước khi đi học, thì sẽ không đủ năng lượng cho cháu đến tận trưa. Nên cho cháu ăn thêm một miếng bánh mì hoặc bánh ngọt.

- Tôi muốn đưa con đi khám và tư vấn dinh dưỡng thì có thể đến đâu? Có phải chỉ ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP HCM mới có nơi khám và tư vấn dinh dưỡng không? (Quang Huy, 29 tuổi)

- Bác sĩ Lâm: Thông thường ở các bệnh viện tỉnh và thành phố đều có các khoa dinh dưỡng. Đến đó bạn sẽ được các bác sĩ khám và tư vấn dinh dưỡng cho trẻ. Nếu không có điều kiện khám trực tiếp thì bạn có thể nhờ các bác sĩ Viện Dinh dưỡng tư vấn qua điện thoại bằng cách gọi đến tổng đài 1088, sau lời hướng dẫn thì nhấn số 2 và số 5 để kết nối với phòng tư vấn Viện Dinh dưỡng. Nếu ở ngoại tỉnh thì gọi bằng máy di động mới kết nối được. Ở Hà Nội, có thể đến Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng 48 Tăng Bạt Hổ. Ở TP HCM, có thể đến Trung tâm Dinh dưỡng thành phố.

- Con tôi 7 tháng, rất không thích uống sữa mà chỉ thích ăn bột. Ngày cháu ăn 2-3 bữa bột và 120-180 ml sữa, có bú mẹ nhưng sữa mẹ rất loãng. Như vậy có đảm bảo dinh dưỡng không? Làm sao để cháu thích uống sữa? (Mai Thơm, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Trẻ 7 tháng tuổi mà vẫn còn sữa mẹ, chị cho ăn đến 2-3 bữa bột là nhiều quá. Vì vậy chị cho trẻ ăn 1-2 bữa bột, còn lại chị phải sử dụng sữa. Theo như các nghiên cứu thì sữa mẹ loãng hay đặc đều có thành phần gần giống nhau và phù hợp với phát triển của trẻ nên trong trường hợp của chị, chị nên cho trẻ bú mẹ nhiều hơn. Chị nên uống nhiều nước để tăng lượng sữa mẹ thì mới đảm bảo được dinh dưỡng cho trẻ. Còn trong trường hợp chị cho bú nhiều mà trẻ vẫn không tăng cân thì có thể sử dụng sữa công thức nhưng chị có thể đổi các loại sữa phù hợp mùi và vị cho trẻ.

- Hễ cho con tôi ăn rau xanh là lại thấy có cả rau trong phân. Do đó tôi chỉ dám cho cháu ăn các loại củ, nếu ăn rau xanh thì chỉ xay lọc lấy nước cho vào cháo. Có người bảo đấy là do tì vị của cháu kém. Vậy tôi phải cho cháu ăn uống như thế nào để cải thiện hệ tiêu hóa và giúp cháu tăng cân? (Thu Nga, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Với rau xanh nên thái nhỏ nấu với bột cháo là tốt. Nếu cháu mới ăn bổ sung thì xay nhỏ nhưng lấy cả cái thì tốt hơn vì phòng được táo bón. Đấy không phải do tì vị kém, có thể rau chị để to quá, nấu không nhừ, nên cháu bị như vậy. Muốn cháu tăng cân thì thức ăn bổ sung của cháu phải đủ 4 nhóm thực phẩm: chất bột, đạm (thịt cá trứng sữa), nhóm cung cấp năng lượng nhiều (dầu mỡ), nhóm rau xanh cung cấp vitamin, khoáng và chất xơ.

- Thưa bác sỹ, các loại thuốc multi-vitamin kích thích ăn uống nên dùng trong thời gian dài bao lâu là hợp lý? (Lê Thu Hiền, 30 tuổi, Hà Đông - Hà Tây)

- Bác sĩ Yến: Nếu con chị phát triển bình thường, không có dấu hiệu thiếu vitamin thì không cần uống. Trong trường hợp có dấu hiệu thiếu, thì phải uống theo chỉ định của bác sĩ. Nếu chị muốn cho trẻ uống thì sẽ uống theo liều nhu cầu của trẻ hàng ngày thì có thể uống kéo dài được.

- Làm thế nào để giảm tật ngậm cơm của trẻ, thưa bác sĩ? (Đinh Toàn, 33 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Ngậm cơm là một tật rất hay gặp ở trẻ nhỏ. Ngay từ khi trẻ bắt đầu tập ăn bạn nên cố gắng không để trẻ mắc tật này, nếu không sẽ tạo thành một thói quen về sau rất khó sửa. Đối với trẻ ngậm cơm bạn phải vừa nhẹ nhàng vừa kiên quyết động viên trẻ nhai và nuốt. Nên cho trẻ ăn các thức ăn nấu nhừ và mềm, tạo cảm giác dễ nuốt cho trẻ.

- Tôi đã làm đủ cách mà con tôi vẫn không chịu ăn. Tôi từng bỏ đói nửa ngày nhưng đến khi đưa thức ăn ngon lành ra cháu vẫn khóc mếu và trốn. Tôi có nên cho con nhịn khoảng 1 ngày để nó thấy đói mà ăn không? (Bùi Thanh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Không nên làm như vậy. Vì khi bỏ bữa thì cháu lại càng chán ăn hơn. Chị nên tìm món ăn mà cháu thích, thay đổi các món ăn thường xuyên. Ngoài ra môi trường lúc cháu ăn cũng quan trọng. Chị nên động viên cháu ăn, vừa cho cháu chơi những trò chơi mà cháu thích, vừa cho cháu ăn. Chị cũng nên tư vấn bác sĩ để tìm nguyên nhân chán ăn của cháu.

- Thưa bác sĩ, có nên cho thêm đậu nành, đậu đen, hạt sen vào trong bột cho bé không ạ? (Lan Anh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Đậu nành, đậu đen là các ngũ cốc giàu đạm hơn các loại ngũ cốc khác nên trong trường hợp có khó khăn về kinh tế thì có thể sử dụng thay thế một phần chất đạm động vật. Nếu có khả năng mua các loại thực phẩm giàu đạm đông vật như thịt, cá, trứng thì cũng không cần dùng vì nhiều khi làm trẻ khó ăn do mùi của các ngũ cốc trên. Tuy nhiên, nếu con chị thích ăn thì vẫn có thể sử dụng thường xuyên.

- Con tôi 13 tháng, nặng khoảng 8,6 kg. Mỗi ngày cháu ăn 3 lần cháo (mỗi lần một bát ăn cơm), 2 lần sữa x 180 ml, ngoài ra còn có sữa chua, nước cam, hoa quả. Mỗi ngày cháu ăn một bữa thịt và 2 bữa tanh. Tuy nhiên đã nửa năm nay cháu lên cân rất chậm, có khi 3 tháng không lên lạng nào. Cháu đã uống canxi, vitamin D3, Dobenzic nhưng tình hình không tiến triển nhiều. Hệ tiêu hóa của cháu kém và hay bị táo bón. Xin tiến sĩ cho một lời khuyên. (Phạm Thị Lý, Tuyên Quang)

- Bác sĩ Lâm: Con bạn 13 tháng mà nặng 8,6 kg là đang có nguy cơ bị suy dinh dưỡng. Chế độ ăn như bạn mô tả là tương đối hợp lý, nếu có thể nên tăng thêm một bữa sữa vào buổi tối. Hệ tiêu hóa của cháu kém, hay bị táo bón là nguyên nhân làm giảm hấp thu làm cho cháu dù ăn nhiều đủ chất mà vẫn chậm lên cân. Bạn nên cho thêm dầu mỡ (1-2 thìa cà phê/bữa), rau xanh xay nhỏ khi chế biến thức ăn cho cháu. Chú ý cho cháu uống đủ nước, xoa bụng theo khung đại tràng từ phải qua trái ngày 3-4 lần vào khoảng cách giữa hai bữa ăn để tăng nhu động ruột, ngoài ra dùng thêm các men tiêu hóa như Biobaby, pepsin theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu cháu uống vitamin D đã quá 6 tháng thì có thể uống tiếp 1 liều khác, nhất là về mùa đông. Cho trẻ uống thêm vitamin và khoáng chất khác như sắt, kẽm.

- Có nên cho em bé 12 tháng tuổi uống sữa vào buổi đêm không? (Thu Trinh, 30 tuổi, Hà nội)

- Bác sĩ Lâm: Vẫn nên cho cháu uống một bữa trước khi đi ngủ. Đang đêm mà thức dậy để cho uống sữa thì cũng không nên. Uống sữa trước khi đi ngủ thì mới đảm bảo đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng.

- Bé trai gần 3 tuổi của tôi không chịu ăn rau. Tôi có thể thay thế rau bằng hoa quả được không? (Lệ Hoa, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Theo tôi, không nên thay thế rau bằng hoa quả. Vì trong rau có rất nhiều các chất xơ cần thiết cho sự tiêu hóa và nhu động ruột của trẻ, đồng thời, nó còn có nhiều loại muối khoáng mà hoa quả không có.

- Con tôi 6 tháng tuổi thì đã ăn được đồ tanh như tôm cua cá chưa? Có nhất thiết phải cho uống nước hoa quả hằng ngày không? (Mai Hương, 27 tuổi, Đà Nẵng)

- Bác sĩ Lâm: Chế độ ăn bổ sung (còn gọi là ăn sam, ăn dặm) tốt nhất nên bắt đầu khi trẻ tròn 6 tháng. Khi chế biến thức ăn phải đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm, trong đó bao gồm cả chất tanh như tôm cua cá. Đây là nguồn thực phẩm quan trọng cung cấp chất đạm, canxi, phốt pho và các vi chất thiết yếu khác giúp cơ thể trẻ phát triển, chống còi xương. Uống nước hoa quả hằng ngày là tốt vì hoa quả cung cấp các loại vitamin tăng cường khả năng miễn dịch cho trẻ.

- Có nên cho các cháu bé uống B1 thường xuyên không. Tôi thấy bảo uống B1 rất kích thích ăn uống. Nên uống bao nhiêu viên mỗi ngày (Thu Phương, 27 tuổi, Ha nội)

- Bác sĩ Lâm: Trẻ em lứa tuổi ăn bổ sung thường thiếu nhiều vitamin và khoáng chất. Nếu chỉ bổ sung vitamin B1 không thì không đủ, nên bổ sung các chế phẩm đa vitamin và khoáng chất thì mới tốt cho cháu, nhất là những loại có vitamin A, B, sắt, kẽm...

- Trẻ em 18 tháng nên ăn mấy quả trứng gà một tuần, thưa bác sĩ? (Thanh Hằng, 31 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Trứng gà thì giàu đạm và các chất dinh dưỡng rất thích hợp cho trẻ em lứa tuổi ăn bổ sung. Mỗi ngày cho cháu ăn 1 quả cũng tốt.

- Do con tôi nhẹ cân nên tôi có mua thịt cóc làm cẩn thận về cho cháu ăn. Thịt cóc có thể cải thiện tình hình không ạ? (Phan Minh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Thịt cóc là loại đạm động vật giống như các loại đạm động vật khác nhưng lượng kẽm trong thịt cao, vì vậy, việc sử dụng thịt cóc cũng rất tốt. Tuy nhiên, phải làm thật cẩn thận vì dễ dẫn đến ngộ độc nếu dính nhựa của da cóc.

- Con trai em mới được gần 6 tháng tuổi nhưng đã bỏ ti mẹ từ khi 3 tháng. Những nguyên nhân nào có thể khiến trẻ bỏ bú mẹ sớm, thưa bác sĩ? (Thành Lê, 29 tuổi, Nam Định)

- Bác sĩ Lâm: Có thể sau 3 tháng mẹ bắt đầu đi làm, khiến cho lượng sữa mẹ giảm đi, không thỏa mãn cho bữa bú của cháu. Bên cạnh đó gia đình lại cho cháu uống sữa ngoài khi mẹ đi vắng, do đó cháu đã quen với sữa ngoài nên bỏ sữa mẹ.

- Con tôi 30 tháng, từ khi mẹ đi làm thì rất ít tăng cân. Hằng ngày cháu ăn 3 bữa cháo, 400 ml sữa và 1 hũ sữa chua nhỏ. Trước cháu hay bị nôn, nay đã hết, lại uống cả Pedia sure mà vẫn không nên cân. Bác sĩ có thể dự đoán nguyên nhân không ạ? (Thanh Bình, 35 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Chậm tăng cân ở trẻ có rất nhiều nguyên nhân, có thể do hệ tiêu hóa kém, giảm khả năng hấp thu, do các men chuyển hóa thức ăn trong cơ thể hoạt động kém, do mắc một loại ký sinh trùng nào đó. Vì vậy tốt nhất bạn nên cho trẻ đi khám và tư vấn dinh dưỡng để các bác sĩ có những chẩn đoán và lời khuyên tốt nhất. Có thể cháo chế biến chưa đúng cách, không đủ chất, không thêm dầu mỡ nên ít năng lượng, khiến cháu tăng cân chậm.

- Nếu con tôi (25 tháng tuổi) không chịu uống sữa bột mà chỉ uống sữa tươi thì có tốt không? (Trần Hoan, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị 25 tháng tuổi đã có thể ăn được rất nhiều các loại thực phẩm. Do đó, ở tuổi này, sữa cũng vẫn cần cho cơ thể. Còn việc sử dụng sữa tươi và sữa bột đều có thể được. Vì sữa tươi có thành phần gần giống như các sữa bột khác trừ một số hãng có thể cho thêm một số yếu tố vi lượng khác.

- Con gái tôi 2 tuổi, mỗi lần cho ăn là khóc. Tôi thường nấu cháo từ nước xương hoặc thịt nạc vai, thêm ít rau. Cháu hay ngậm không chịu ăn. Xin chỉ cách cho tôi nên cho ăn cách nào, bao nhiêu trong một ngày và giờ nào là tốt nhất? (Mai Thi, 28 tuổi, Nha Trang)

- Bác sĩ Lâm: Chị nên thay đổi món ăn thường xuyên, chọn những món mà cháu thích. Có thể tham khảo số bữa, thời gian ăn như sau

Giờ	Thứ 2, 4	Thứ 3, 5	Thứ 6, CN	Thứ 7
6h	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ
8h	Cháo thịt lợn	Cháo thịt gà	Cháo thịt bò	Cháo trứng
10h	Chuối tiêu ½-1 quả	Đu đủ 200 g	Hồng xiêm 1 quả	Xoài 200 g
11h	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ
14h	Súp thịt bò khoai	Súp đậu xanh bí đỏ	Cháo tôm	Cháo lạc, bí đỏ
16h	Nước cam	Nước cam	Nước cam	Nước cam
18h	Cháo cá	Cháo lươn	Cháo thịt lợn	Cháo lươn

Nên cho cháu uống thêm men tiêu hóa Pepsin, bổ sung đa vitamin và khoáng chất để cháu ăn ngon miệng hơn.

- Con trai tôi 4 tuổi, rất hay bị oẹ, nôn sau khi ăn và hay bị đi ngoài dù tôi đã rất cẩn thận giữ gìn vệ sinh. Một vài người nói cháu bị chứng ăn không tiêu hay chậm tiêu hóa. Như vậy có đúng không? Nếu vậy tôi cần phải làm gì? (Diệu Thúy, 27 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Lâm: Chị nên xem lại các thực phẩm cho cháu ăn có cân đối về mặt dinh dưỡng không. Có thể cho cháu ăn nhiều đạm nhiều béo quá cháu cũng không tiêu hóa được. Hoặc cho cháu uống quá nhiều nước ngọt có ga, trong bữa ăn cũng làm cho cháu đầy bụng khó tiêu hóa. Chị nên mang cháu đến tư vấn bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân thêm.

- Thưa bác sĩ, khi nào cho trẻ ăn cháo băm được? Con tôi 11 tháng tuổi, có 4 cái răng nhưng vẫn chưa ăn cháo băm được, cháu cứ nôn ra hoài. Tôi nên làm sao? (Thanh Thanh, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị 11 tháng mới có 4 răng nên khi ăn thịt băm cho vào cháo cháu sẽ khó nhai, vì vậy thịt sẽ không được nghiền nhỏ làm cháu khó nuốt, dễ gây nôn. Ở tuổi này, chị nên ninh nhừ thịt bằng nồi hầm, sau đó xay nhỏ hoặc nghiền nhỏ để trẻ dễ ăn.

- Xin bác sĩ cho biết thế nào là suy dinh dưỡng theo từng độ tuổi, tính theo cân nặng? (Phan Ngọc, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Muốn phân loại các cháu suy dinh dưỡng theo mức độ nào thì phải dựa theo một bảng số chuẩn của tổ chức Y tế thế giới. Các cháu nào có cân nặng dưới mức -2SD theo hằng số này được gọi là suy dinh dưỡng. Chị có thể tìm hiểu trong cuốn Hướng dẫn nuôi trẻ của Viện Dinh dưỡng, có bán tại Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng của Viện, ở 48B Tăng Bạt Hổ, Hà Nội.

- Xin Bác sĩ cho biết ăn óc heo nhiều (một ngày một bộ) có tốt cho trẻ không. Xin cảm ơn (Kieu Tram, 32 tuổi, 2/40/7 le van tho, f11, go vap)

- Bác sĩ Lâm: Óc heo rất nhiều cholesterol. Nếu chị cho cháu ăn mỗi ngày một bộ thì không tốt cho sức khỏe của cháu. Mỗi tuần chỉ nên cho cháu ăn một bữa, mỗi bữa khoảng 30-40 gram là đủ.

- Con trai tôi 3 tuổi, từ khi đi học mẫu giáo thì gầy đi dù cô giáo bảo cháu ăn hết suất (hiện cháu chưa nuốt được nên vẫn ăn cháo). Hiện cháu ăn sáng, trưa và một bữa phụ chiều ở lớp. Vậy khi về nhà nên cho cháu ăn như thế nào? Ở lớp cháu chỉ uống được 100 ml sữa và gần như không có hoa quả. Vậy sau bữa tối ở nhà có nên cho uống thêm sữa không (uống sữa tối sợ cháu đái dầm)? (Hạnh Hương, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Nếu cháu đi mẫu giáo không tăng cân có nghĩa là khẩu phần ăn chưa đủ đối với cháu. Vì vậy, khi về nhà, cần phải tăng cường thêm các thức ăn khác, ví dụ khi đón từ nhà trẻ về cho cháu ăn thêm sữa hoặc sữa chua hoặc bánh, tối ăn một bữa nữa cùng gia đình (tốt nhất là tập cho cháu ăn cơm) và trước khi đi ngủ có thể cho uống thêm sữa vì con chị tăng cân chậm. Nếu cháu hay đái dầm thì có thể thay sữa bằng các thức ăn đặc như súp, các loại bánh xốp.

- Cứ đến bữa ăn là cả nhà tôi phải vận dụng đủ mọi năng khiếu hoạt kê để dỗ cháu, nhiều khi hết cả hơi mới được bát con cháo. Nếu không thế thì cháu không chịu ăn. Xin chỉ cho tôi cách khắc phục tình trạng này. (Nguyễn Thành Nam, 35 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Để kích thích cháu ăn ngon miệng, bạn nên thay đổi bữa, hôm nay cháo gà, mai cháo thịt lợn, cháo cá…, kèm theo rau xanh xay nhỏ và hoa quả để tăng cường tiêu hóa. Chú ý cho trẻ ăn đúng bữa, trước bữa ăn khoảng 1 tiếng không nên cho ăn quà hoặc bánh ngọt vì như vậy cháu sẽ có cảm giác chán ăn. Có thể cháu thiếu vitamin và khoáng chất cần thiết nên cũng biếng ăn, nên bổ sung. Có thể cho cháu dùng thêm men tiêu hóa Pepsin trong 1-2 tuần để giúp cháu ăn tốt hơn.

- Hằng ngày, tôi mua cả con gà hoặc cá chép, tim cật, bồ câu về hầm lấy nước nấu cháo cho con, nhưng nhưng không hiểu sao cháu vẫn còi, đã 15 tháng tuổi mà chỉ nặng hơn 8 kg? (Hạnh Hoa, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Các loại thực phẩm trên mà chỉ lấy nước thì rất ít lượng đạm vì các loại đạm không tan trong nước. Do đó, dù chị hầm rất nhiều thịt nhưng trong nước nấu cháo không có đạm, chỉ có một vài axit amin, nên các bữa ăn của cháu vẫn thiếu đạm, dẫn đến thiếu năng lượng và các vi chất. Đạm là thành phần vận chuyển nhiều chất trong cơ thể. Chị cần cho trẻ ăn cả bã.

- Gần đây trên thị trường có loại cháo dinh dưỡng ABC gồm nhiều loại: cháo thịt lợn, cháo tôm cua, có hai mức giá bán lẻ là 3000 và 5000 đồng. Bọn trẻ rất thích cháo này. Xin bác sĩ cho biết loại cháo này đã được kiểm định chất lượng an toàn thực phẩm hay chưa? (Phạm Văn, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Nếu mà các loại cháo trên cho cháu ăn ngay sau khi nấu thì cũng tốt, vì là món cung cấp năng lượng và chất đạm cho cháu. Chúng tôi cũng chưa biết rõ thông tin về sản phẩm này. Nhưng những món thông thường chế biến ngay sau khi ăn thì thường đảm bảo vệ sinh, nếu nguồn thực phẩm ban đầu lựa chọn tốt.

- Cháu nhà tôi được 6 tháng tuổi, tôi được bạn tư vấn ở Viện Dinh Dưỡng có bán bột với đủ các loại dưỡng chất, tôi có thể dùng loại đó thường xuyên cho cháu được không (Thu Trang, 28 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Tại Viện Dinh dưỡng đúng là có các loại bột do Viện Dinh dưỡng sản xuất, và của Bibica do Viện Dinh dưỡng tư vấn về thành phần dinh dưỡng. Những loại bột này có bổ sung đa vi chất dinh dưỡng và men tiêu hoá rất thích hợp cho trẻ lứa tuổi ăn bổ sung. Chị dùng những loại bột này thường xuyên cho cháu là rất tốt.

- Em bé 2 tháng của tôi rất biếng ăn. Tôi cho cháu đi khám thì được biết cháu mọc nanh (nanh như mụn trứng cá, mọc ở lợi và hàm ếch), đã nhể nanh 2 lần nhưng ăn vẫn kém và không chịu bú mẹ. Vậy có phải mọc nanh là nguyên nhân gây biếng ăn ở trẻ không? (Hòa Hảo, 29 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Nanh là các mụn nhỏ cứng mọc trên lợi, do đó khi trẻ bú sẽ rất đau, trẻ sợ ăn. Khi trẻ được nhể nanh cũng là một stress làm đau trẻ nên dễ gây cho trẻ sợ ăn. Vì vậy, khi trẻ nhiều nanh hoặc khi nhể nanh, có thể đổ thìa cho trẻ trong thời gian ngắn để trẻ đỡ đau.

- Có phải cứ lười ăn là nên mua cốm vi sinh Biobaby hoặc các loại men tiêu hóa về dùng không? Tôi đã dùng thử những thứ này cho con mình nhưng cháu vẫn lười ăn và tăng cân chậm. (Tran Thu Huong, 31 tuổi, Phan Thiết)

- Bác sĩ Lâm: Cốm Biobaby và men tiêu hóa có tác dụng hỗ trợ đường tiêu hóa làm việc tốt hơn nhưng không có nghĩa cứ lười ăn là cho trẻ uống những thứ này. Lười ăn ở trẻ có nhiều nguyên nhân như tôi đã nói ở trên. Bạn chú ý xem xét tất cả các yếu tố để tìm hiểu nguyên nhân chính xác. Có thể nhờ sự giúp đỡ của các các sĩ khám và tư vấn dinh dưỡng.

- Xin bác sĩ tư vấn cách cho bé 8 tháng tuổi ăn hoa quả. Số lượng bao nhiêu là đủ, những hoa quả nào bé đã có thể ăn được? (Thanh Bích, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Nếu 8 tháng tuổi, thì cháu có thể ăn mỗi ngày 2 bữa, mỗi bữa khoảng 50-100 gram quả chín. Chị có thể cho cháu uống nước cam, quýt, hoặc ăn các loại hoa quả mềm như chuối tiêu, đu đủ, dưa hấu, xoài...

- Con tôi đã 20 tháng tuổi, ngay từ nhỏ đã rất hay bị nôn trớ và đến nay vẫn vậy, mặc dù tôi chỉ bón từng miếng nhỏ. Có cách nào khắc phục tình trạng trên? (Bích Hương, 25 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị đã 20 tháng mà vẫn bị nôn và nôn này xuất hiện từ nhỏ, chị cần đưa cháu đến bệnh viện để khám và chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày thực quản, để có hướng điều trị. Trong trường hợp chưa có chẩn đoán, chị nên cho cháu ăn thức ăn nhừ, nghiền và ít một.

- Con tôi 5 tháng, được ăn hoàn toàn bằng sữa mẹ. Từ 2 tháng nay tôi có rất ít sữa nên cháu không lên cân. Tôi thử cho con uống sữa bình nhưng cháu dứt khoát không chịu. Tôi cũng đang tập cho cháu ăn dặm 2 tuần nay nhưng chỉ 2 - 3 thìa là khóc. Thậm chí bây giờ cháu cũng rất lười cả bú mẹ. Tôi lo lắm, xin bác sĩ chỉ giúp. (Phạm Hải, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Vẫn nên tiếp tục cho con bú mẹ. Lúc mẹ đi làm, nên cho cháu uống sữa thêm bằng thìa. Khi cháu được tròn 6 tháng, thì mới nên cho cháu ăn thêm bột. Chị cũng nên đưa cháu đi khám tư vấn dinh dưỡng, có thể lứa tuổi này cháu cũng hay thiếu vitamin D dẫn đến biếng ăn.

- Bé nhà tôi 20 tháng nhưng vẫn chưa ăn được cháo hạt mà chỉ ăn cháo xay. Xin hỏi việc xay cháo có mất nhiều chất dinh dưỡng không? (Diệu Thanh, 30 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Con chị ăn cháo xay cũng được vì các chất dinh dưỡng mất đi không nhiều lắm. Tuy nhiên, con chị đã 20 tháng, chị nên cho ăn tăng dần độ thô của thức ăn để cho trẻ tập nhai và luyện hàm, nếu không, trẻ sẽ không nuốt được các thức ăn thô và cơm khi trẻ lớn hơn.

- Thưa bác sĩ, Philatop có sử dụng được cho trẻ biếng ăn không? (Hoài Giang, 24 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Philatop thường được chế biến từ nguồn nhau thai giàu axit amin, vi chất dinh dưỡng, rất tốt cho trẻ biếng ăn, cũng như người lớn giai đoạn sau mổ hoặc suy nhược cơ thể.

- Con tôi gần 3 tuổi rồi mà không chịu ăn thịt cá hay uống sữa, chỉ thích đồ ngọt như chè, bánh. Làm thế nào để cháu ăn uống bình thường, thưa bác sĩ? (Hạnh Hương, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Điều này nếu kéo dài không tốt cho sức khoẻ của cháu vì chất ngọt chỉ cung cấp mỗi năng lượng còn cháu sẽ thiếu đạm và các chất dinh dưỡng khác. Do vậy, chị nên chế biến món ăn từ thịt cá thật ngon cho cháu. Nếu cháu không thích uống sữa chị có thể cho cháu ăn sữa chua, pho mát hoặc trứng đánh với sữa và hấp cho cháu ăn.

- Thưa bác sĩ Yến, có người khuyên tôi cho con uống thuốc bắc để chữa nôn trớ quá nhiều. Con tôi đã 4 tuổi thì đã uống được loại thuốc này chưa? (Phương Loan, 27 tuổi, Quảng Ninh)

- Bác sĩ Yến: Con chị 4 tuổi, nôn trớ không còn là sinh lý nữa, chị cần phải đưa cháu tới các cơ sở y tế để chẩn đoán và tìm nguyên nhân. Còn việc dùng thuốc bắc để ức chế nôn chỉ là biện pháp tạm thời, chữa triệu chứng. Mặt khác, tôi không biết rõ loại thuốc chị định dùng cho con là thuốc gì, thành phần ra sao nên không thể khuyên chị cho cháu uống hay không được.

- Con tôi 39 tháng, nặng 13kg, rất hay bị ói ọc và biếng ăn. Cháu ăn một ngày được 3 lưng bát cơm và 600 ml sữa. Tôi nên cho cháu uống thêm loại thuốc bổ nào để kích thích khả năng hấp thụ thức ăn của cháu? (Phùng Văn Huy, 36 tuổi, Nam Hà)

- Bác sĩ Lâm: Tình trạng cân nặng con bạn như vậy là đang ở mức có nguy cơ suy dinh dưỡng (tốt nhất là cân nặng ở mức 14,6-18,7 kg). Để tăng cường khả năng hấp thu của cháu, bạn nên cho cháu uống thêm các loại men tiêu hóa kết hợp với chế độ ăn giàu dinh dưỡng, nhiều rau xanh, quả chín, có thể bổ sung đa vitamin và khoáng chất.

- Nên cho trẻ ăn thôi ăn cháo để chuyển sang ăn cơm vào lúc nào? (Hòa Long, 29 tuổi, Ninh Bình)

- Bác sĩ Yến: Về tuổi, nên cho trẻ chuyển từ cháo sang cơm khi trẻ được 2 tuổi, vì lúc này, răng của trẻ đã mọc đầy đủ. Trong trường hợp răng mọc chậm thì có thể muộn hơn, chờ đến khi trẻ đủ răng.

- Con em 5 tháng tuổi. Bé chỉ chịu bú sữa khi ngủ, khi bé thức em phải đút muỗng. Xin bác sĩ cho biết lý do. Cho bé bú khi ngủ có tốt không ? (Tram Anh, 31 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Khi bé thức chị cho bé ăn bằng thìa là tốt vì như vậy sẽ đảm bảo vệ sinh hơn là ăn bằng bình. Khi cháu ngủ thường có phản xạ bú tốt do vậy cháu hay bú ngủ. Cho bé bú khi ngủ cũng tốt nhưng phải theo dõi để tránh gây sặc cho cháu. Chị nên bỏ bình sữa ra kịp thời khi cháu không muốn bú nữa. Chị cũng không nên ngủ quên khi con còn đang bú sữa.

- Con tôi năm nay tròn 3 tuổi, cháu hay bị táo bón. Một bác sĩ tiêu hoá nói rằng ăn nhiều sữa chua (1-2 hộp/ngày) cũng là nguyên nhân gây táo bón, có phải không? (Minh Châu, 29 tuổi, Hà Tĩnh)

- Bác sĩ Yến: Trẻ 3 tuổi hay bị táo bón thường do chế độ ăn ít xơ, trẻ ít uống nước và trong một số trường hợp trẻ bị đại tràng dài. Còn sữa chua không gây nên táo bón. Chị có thể khắc phục bằng cách cho cháu ăn nhiều rau thái to, ăn nhiều xơ và uống nhiều nước. Nếu không hiệu quả, cần đi khám tìm nguyên nhân.

- Con tôi 4 tháng, mẹ chồng tôi bảo phải cho ăn cơm nhai hoặc cháo cho cứng người. Tôi đọc báo thấy như thế là không nên, nhưng nhìn các cháu ở quê mới 4 tháng đã ăn cơm nhai mà vẫn khỏe mạnh béo tốt. Vậy nên hiểu như thế nào ạ? (Phan Hà, 28 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Khi trẻ được 4 tháng, hệ tiêu hoá của cháu chưa hoàn chỉnh. Cháu vẫn nên được tiếp tục bú mẹ hoàn toàn tới khi 6 tháng tuổi. Sau 6 tháng mới nên cho cháu ăn bổ sung. Và cũng không nên cho cháu ăn cơm nhai hoặc cháo vào lúc này, cháu chưa tiêu hoá được. Nên bắt đầu ăn bổ sung bằng bột loãng, sau đó tăng dần theo tuổi của cháu.

- Con tôi đã 4 tháng rưỡi nhưng không chịu ăn sữa ngoài, chỉ bú mẹ. Làm sao để trẻ có thể ăn thêm ngoài vì tôi phải đi làm rồi? (Thủy Nguyên, 27 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Yến: Nếu cháu bé tăng cân tốt, thì không cần ép cháu ăn thêm sữa ngoài. Chị có thể tranh thủ thời gian về cho cháu bú. Còn nếu chị ở xa thì trước khi đi làm, chị có thể vắt sữa để lại hoặc có thể thay được một bữa bột loãng trong ngày.

- Con gái tôi 6 tuổi, trí tuệ và hoạt động bình thường, nhưng chỉ nặng có 14 cân. Cháu hơi lười ăn, mỗi bữa một bát, mỗi buổi tối đều uống sữa nhưng vẫn không khá hơn. Xin bác sỹ cho biết làm thế nào để thể trạng cháu được cải thiện tốt hơn? Có thể cháu bị bệnh còi xương hay bệnh gì khác không? Địa chỉ nào là nơi tốt nhất ở Hà Nội mà tôi nên đưa cháu đến khám và xin tư vấn? (Đoàn Thị Lâm, 32 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Cân nặng của con gái bạn như vậy là bị thấp, bình thường trẻ gái nên là 19,5 kg, trẻ trai 20,7 kg mới tốt. Bạn phải tăng cường bữa ăn cho cháu cả về lượng và chất. Để biết cháu có bị còi xương hoặc bệnh gì khác không, nên đưa cháu đi khám tư vấn dinh dưỡng. Bạn có thể đưa cháu đến phòng khám tư vấn dinh dưỡng của Viện dinh dưỡng tại 48 Tăng Bạt Hổ.

- Tôi có cháu trai 34 tháng mà chỉ nặng có 12 kg. Từ tháng thứ 3 sau khi tiêm phòng về, cháu đã lười bú mẹ và chưa bao giờ chịu bú bình. Đến khi chuyển sang ăn bột và cơm thì cháu rất biếng ăn, gần đây lại thêm tật ngậm. Có phải do tiêm văcxin nên cháu bị như thế không? (Nguyễn Thị Hương, 26 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Lâm: Không phải do tiêm vắcxin mà cháu biếng ăn. Có rất nhiều nguyên nhân khiến cháu biếng ăn, do chế độ ăn không hợp lý, thiếu vi chất... Con chị 34 tháng mà nặng chỉ 12 kg thì có nguy cơ bị suy dinh dưỡng. Chị nên đến gặp các bác sĩ dinh dưỡng để được tư vấn kịp thời.

- Con tôi ra đời khi mới hơn 7 tháng, cân nặng 1,5 kg. Hiện cháu 33 ngày tuổi, nặng 1,9 kg, sức khoẻ tốt, đã tự ăn bằng vú giả (mẹ cháu mổ đẻ hiện vẫn mất sữa), dùng sữa cho trẻ thiếu tháng. Xin hỏi nên chọn sữa nào cho cháu, lượng bao nhiêu mỗi ngày? Lúc nào nên cho ăn bổ sung? Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng đến thị giác của cháu không vì cháu sinh thiếu tháng? (Phạm Thị Giang, 31 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị tăng cân trong tháng vừa rồi là chậm, vì vậy chị cần chọn những loại sữa cho trẻ dưới 6 tháng có năng lượng cao, tốt nhất là dùng những sữa mà thành phần đạm đã được thuỷ phân làm trẻ dễ tiêu hoá. Cháu của chị hiện tại cần ăn khoảng 400-450 ml sữa/1 ngày, chia làm 10 bữa. Khi cháu tròn 6 tháng hãy cho ăn bổ sung. Chế độ ăn cũng đóng góp một phần vào phát triển thị lực của trẻ nên chị nên sử dụng các thực phẩm giàu vitamin A, choline.

- Thưa bác sĩ, xin chỉ cho cháu cách cho ăn hợp lý mà không mất nhiều thời gian, dẫn đến mất chất dinh dưỡng trong thực phẩm đã chế biến. (Hà Thị Hoa, 22 tuổi, Nghệ An)

- Bác sĩ Lâm: Chị có thể dùng các bộ dinh dưỡng chế biến sẵn như Growsure có đầy đủ các chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất. Nên cho cháu ăn vào lúc chị không có thời gian như buổi sáng hoặc buổi tối. Còn lúc khác có thể cho cháu ăn bột hoặc cháo do gia đình chế biến. Để không mất chất dinh dưỡng như rau xanh chị nên cho vào khi bột đã chín, đun sôi thêm một chút là được. Còn dầu ăn chị nên tắt bếp rồi mới cho dầu vào bột hoặc cháo của cháu thì sẽ tốt hơn.

Cảm ơn các bạn đã quan tâm đến buổi tư vấn hôm nay. Hy vọng những thông tin sơ bộ trên sẽ đáp ứng phần nào nhu cầu của các bậc phụ huynh. Do thời gian có hạn, chúng tôi hẹn gặp các bạn trong một dịp khác.

VnExpress

Ảnh: Hoàng Hà.

Phương pháp dạy trẻ đọc sớm

2011-04-21T21:35:00.000-07:00

Trẻ có thể tập đọc ngay từ 9 tháng tuổi'

"Không phải đến khi trẻ lên 4-5 tuổi cha mẹ mới bắt đầu dạy chúng tập đọc, đơn giản là vì đã quá trễ", tiến sĩ Robert C. Titzer, một chuyên gia về giáo dục trẻ em ở Mỹ, lập luận. Phương pháp dạy trẻ đọc sớm của ông đang được xem là một đột phá.

Robert Titzer cho rằng, cũng như cách chúng ta hướng trẻ con theo ngôn ngữ nói, đọc có thể học được dễ dàng ngay từ giai đoạn đầu đời. Khi được trình bày một cách hài hước, tiếp cận theo nhiều giác quan, thì tập đọc là một hoạt động rất thú vị cho trẻ con và cả những bé mới biết đi.

Nghiên cứu của ông cho thấy có một cửa sổ cơ hội học ngôn ngữ bắt đầu từ khi trẻ biết đi và đóng lại khi trẻ lên 4. Trong giai đoạn cửa sổ này, trẻ được dạy đọc thì kỹ năng sẽ tốt hơn hẳn so với bé được dạy ở lứa tuổi 5-6, dù có cùng chỉ số thông minh và địa vị xã hội.

Theo Titzer, những bằng chứng khoa học cho thấy rằng trong những năm đầu đời, não bộ trẻ phát triển rất nhanh và có những tiềm năng lớn. Trong giai đoạn này, khi các giác quan thính giác, thị giác, xúc giác được kích thích đúng phương pháp, trẻ sẽ phát triển tốt nhất tiềm năng trí tuệ sẵn có. Tiềm năng của não bộ trẻ là cơ sở của các chiến lược giáo dục sớm, trong đó có việc học ngôn ngữ sớm. Chính vì vậy tập đọc ngay từ thơ ấu sẽ dễ dàng hơn nhiều so với bất kỳ giai đoạn nào khác.

"Trong thời kỳ sơ sinh, trẻ em có khả năng học ngôn ngữ tự nhiên ở mức độ cao hơn bất cứ giai đoạn nào trong cuộc đời. Tôi đã phát triển phương pháp học đọc đa giác quan mới này để tận dụng cửa sổ cơ hội của trẻ để học ngôn ngữ", Titzer cho biết.

Giải pháp của ông là: Để trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi tiếp xúc với ngôn ngữ đọc cũng như ngôn ngữ nói thông qua chương trình đa giác quan sinh động mà trẻ có thể vừa nhìn thấy từ vừa nghe chúng.

Ví dụ, khi con bạn tỏ ra hứng thú ở một chủ đề đặc biệt nào đó, hãy giúp bé học đề tài đó bằng nhiều giác quan có thể. Nếu con bạn thích học về hoa - hãy để bé xem, ngửi, chạm vào, thậm chí là lắng nghe những âm thanh dịu dàng mà bông hoa phát ra mỗi khi chạm vào tai bé.

Phương pháp học này thường gây hứng thú nhiều hơn đối với trẻ, tạo hiệu quả nhiều hơn vì các kênh thần kinh được hình thành giữa các vùng khác nhau của não sẽ nhận được những thông tin đa cảm giác.

Robert Titzer và con gái Aleka. Ảnh: yourbabycanread.com

Chương trình “Bé yêu biết đọc ” được Robert Titzer áp dụng thử trên chính con gái mình, Aleka, khi còn là một đứa trẻ. Ông biết não bộ của con ông đang ở thời kỳ phát triển nhanh hơn so với các giai đoạn còn lại trong đời một đứa trẻ. Kết quả đáng kinh ngạc. Lúc sinh nhật đầu tiên, bé đã có thể đọc hơn 100 từ. Khi 2 tuổi, Aleka có thể đọc 10 đến 20 cuốn sách một ngày và lên 4, nó có thể đọc đúng chính tả ở mức ngang tầm với một người 18 tuổi. Chương trình này cũng thực hiện thành công trên người con gái thứ 2, Keelin.

PGS Nguyễn Công Khanh, chuyên gia tâm lý trẻ em ở ĐH Quốc gia Hà Nội, từng có nhiều năm nghiên cứu ở Australia, cho rằng "Quan điểm của tiến sĩ Titzer là hoàn toàn có cơ sở thực hiện được. Từ trước đến nay, trẻ 1-2 tuổi chỉ được dạy nói thuần túy, vậy có thể kết hợp với dạy đọc. Lứa tuổi này cũng là lứa tuổi thiên tài về trí nhớ, trẻ có khả năng ghi nhớ rất tốt. Việc tiếp nhận thông tin cũng khác với khi trẻ đã lớn, chúng học bằng mọi giác quan, vì vậy có cơ sở thực hiện được cả nói và đọc".

Tuy nhiên, tiến sĩ Khanh cũng cho rằng khi dạy trẻ đọc quá sớm, có thể trẻ sẽ rất ham đọc, hoặc ham đọc quá mức, nên cần phải dung hòa được với những hoạt động khác như giao tiếp hoặc vận động.

"Ngay cả tại các nước tiên tiến như Mỹ, Singapore, quan điểm của tiến sĩ Titzer vẫn còn là rất mới, vì thế ta cũng nên tham khảo", ông Khanh nói. Ông cho biết Nhật Bản và Trung Quốc cũng đã thử nghiệm áp dụng trên một nhóm trẻ, nhưng chưa công bố kết quả.

Robert C. Titzer, nhà nghiên cứu nhi, khi còn là giáo sư Đại học Southeastern Louisiana, bài nghiên cứu thú vị của ông về khả năng đọc đa giác quan trong thời kỳ lọt lòng và tập đi đã thu hút sự chú ý của các chuyên gia, phụ huynh và giới truyền thông. Công trình của ông đã được đăng trên các tờ báo khoa học, như Psychological Review. Ông từng giảng dạy tại 3 trường đại học khác: Penn State, ĐH Indiana và ĐH quốc gia California ở Fullerton.

Để bạn đọc hiểu rõ hơn phương pháp giáo dục đặc biệt này, VnExpress.net sẽ tổ chức buổi phỏng vấn trực tuyến với tiến sĩ Robert C. Titzer vào 14h chiều ngày thứ ba, 5/8. Bạn đọc có thể đặt câu hỏi ngay từ bây giờ tại đây.

'Hãy cho trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc'

"Sáng sớm là thời điểm trẻ tiếp thu tốt nhất, hoặc trước và sau khi bé ngủ trưa", tiến sĩ Robert C. Titzer trao đổi về quan điểm cho trẻ học đọc tốt nhất từ 1 đến 4 tuổi trong buổi phỏng vấn trực tuyến với VnExpress.net chiều ngày 5/8.

- Thưa tiến sĩ, đây là phương pháp giáo dục trẻ em mới, tôi chưa thể hình dung nó ra sao. Ông có thể hướng dẫn tôi cụ thể được không? (Truong Thi Bich Loan, 36 tuổi, Hà Nội)

- Xin cảm ơn vì bạn đã đặt câu hỏi này. Phương pháp học đa giác quan là phương pháp mà qua đó trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc. Khi trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc thì sẽ học tốt hơn. Trong trường hợp học đọc, trẻ nhìn hình ảnh của ngôn ngữ xem thể hiện ngữ nghĩa của từ. Trẻ vừa nghe vừa nhìn từ, sau đó xem sự thể hiện hoạt động theo nghĩa của từ đó. Chính bằng cách này chúng ta đã giúp cho trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc.

- Con tôi 9 tháng tuổi, nếu như theo phương pháp của tiến sĩ thì nên cho trẻ tập đọc từ bây giờ để trẻ có thể phát huy được tốt nhất khả năng của mình. Nhưng tôi cảm thấy rằng hơi quá sức với trẻ khi còn quá nhỏ. Hiện tại khi ở lứa tuổi này chỉ học nói bập bẹ, nhiều đứa trẻ còn chưa nói rõ từ nào vậy thì phải dậy trẻ học đọc như thế nào? Tiến sĩ có thể chia sẻ kinh nghiệm dạy con của mình cho chúng tôi được không? (Hà Thị Vân, 29 tuổi, Nha Trang)

- Nguyên tắc cơ bản của giáo dục trẻ là hướng dẫn và kích thích sự thích thú tham gia của trẻ, cho nên sẽ trở thành quá sức nếu chúng ta buộc trẻ học dưới áp lực của cha mẹ hay thầy cô. Hiện nay với bé 9 tháng tuổi, chỉ nên sử dụng những từ chỉ các bộ phận cơ thể khi trò chuyện với trẻ. Ví dụ khi bảo bé chỉ mũi thì đưa kèm chữ "mũi" để bé làm quen. Khi việc này lặp đi lặp lại nhiều lần, bé sẽ thuộc luôn mặt chữ "mũi" và chỉ đúng vào mũi của mình ngay khi bé chưa biết nói.

Cung cấp hình ảnh kèm theo chữ mang nghĩa của ảnh có thể giúp trẻ học thuộc mặt nhiều từ vựng hơn. Ảnh: Thiên Chương.

- Phương pháp “Bé có thể đọc” áp dụng trong bao lâu sẽ có kết quả? (Ngọc Minh, 31 tuổi, Hà Nội)

- Đối với hầu hết các trẻ khi học nói thì sẽ chưa có kết quả trước 6 tháng. Cũng giống như khi trẻ đang học nói, trẻ cũng chưa thể hiểu và nói được ngay trong vòng 6 tháng đầu. Mặc dù trẻ chưa biết nói ngay nhưng chúng ta vẫn tiếp tục nói với trẻ. Đối với trẻ từ 3-4 tuổi, thì kết quả sẽ nhanh hơn. Với hầu hết các trẻ, việc áp dụng phương pháp trong bao lâu sẽ có kết quả phụ thuộc vào việc chúng ta có cho trẻ học theo phương pháp này nhiều hay không và phụ thuộc vào bản thân trẻ.

- Thời gian nào trong ngày trẻ tiếp thu tốt nhất? - Từ 1 đến 4 tuổi thì tuổi nào có khả năng tiếp thu tốt nhất? - Thành quả nghiên cứu về phương pháp này như thế nào? Có những số liệu cụ thể không? (Thái Hồng Phi, 31 tuổi, Hà Nội)

- Sáng sớm là thời điểm trẻ tiếp thu tốt nhất, hoặc là trước và sau khi trẻ ngủ trưa. Trẻ bắt đầu học theo phương pháp này càng sớm thì kết quả càng tốt. Trẻ có thể học phương pháp này ngay khi đã biết dùng mắt để theo dõi hình ảnh chuyển động, tức là khi trẻ được 3 tháng tuổi. Theo các kết quả nghiên cứu có đối chứng, trẻ bắt đầu học đọc càng sớm thì khả năng đọc càng tốt và trẻ càng thích đọc. Xin mời bạn vào trang web: http://infantlearning.com/vn/ để xem các nghiên cứu cụ thể.

- Tôi có tham dự buổi trình bày của Tiến sĩ Titzer ngày 3/8 tại khách sạn Horizon. Tôi muốn tiến sĩ cho biết khi dạy trẻ đọc sớm như vậy trong các thẻ chữ có nên có hình minh hoạ không? Nếu không có hình minh hoạ chỉ toàn là chữ thì dễ gây cho trẻ nhàm chán và không có mối liên hệ với các sự vật cụ thể nên không nhớ được từ. (Bùi Thị Hồng, 33 tuổi, Hà Nội)

- Trước tiên xin cám ơn bạn đã quan tâm và đến dự đến chương trình của chúng tôi. Riêng vấn đề mà bạn thắc mắc chúng tôi xin trả lời rằng, hình minh họa hoặc những vật thể cụ thể là cần thiết cho phương pháp này, nhất là trong giai đoạn đầu để giúp trẻ hứng thú. Quan trọng nhất là trẻ phải được nhìn thấy chữ cụ thể và hiểu nghĩa của chữ thông qua các hình ảnh, vật thể hoặc hành động minh họa.

- Con trai tôi 2 tuổi. Khi bé 6, 7 tháng tuổi, tôi đã cho bé xem hình ảnh qua sách. Từ đó bé rất thích khi mỗi lần được xem sách. Mỗi tối tôi đều đọc truyện cho bé. Bé đã thuộc một số bài đọc ngắn, khi muốn đọc bài nào thì bé lật tới bài đó (bé nhận thức qua hình ảnh minh họa). Theo tiến sĩ, đó có phải là cách dạy bé đọc đúng hay không? (Ngô Vân Tâm, 34 tuổi, Tiền Giang)

- Ở phương pháp này, trẻ không đơn thuần chỉ nhớ hình ảnh của chữ theo kiểu "học vẹt" mà bé còn phải hiểu cả nghĩa của chữ. Chính vì vậy, khi gặp những văn bản hoàn toàn khác nhưng có chứa chữ mà bé đã biết thì bé vẫn có thể đọc và hiểu ngay cả khi không có hình ảnh minh họa.

- Theo ông, trở ngại lớn nhất của việc dạy bé đọc sớm là gì ạ? (Nguyễn Thị Xuyến, 28 tuổi, Quảng Ngãi)

- Điều quan trọng nhất là bố mẹ không cho bé xem các chương trình tivi giải trí. Để phương pháp này có hiệu quả, bố mẹ hãy cho bé xem đĩa DVD "Bé yêu biết đọc" hàng năm. Trẻ nhỏ về mặt tự nhiên đều thích khám phá những điều mới lạ. Do đó, để trẻ học hiệu quả, bố mẹ không nên cho bé xem bất kỳ chương trình ti vi nào khác. Phương pháp học đọc là mỗi khi bố mẹ nói với trẻ, bố mẹ đồng thời cho trẻ xem chữ viết của từ được nói, thì rồi trẻ sẽ biết đọc một cách tự nhiên.

- Có một số ý kiến lại cho rằng không nên cho trẻ tập đọc sớm vì như vậy sẽ làm cho trẻ bị chậm phát triển trí tuệ sau này. Lứa tuổi từ 1-4 chỉ nên cho chơi những trò phù hợp với độ tuổi ấy. Ý kiến đó có đúng không? Tại sao? (Nguyễn Hoàng Hải,, 31 tuổi, Hà Nội)

- Trước tiên phải nói rằng, giáo dục theo phương pháp hỗ trợ sự phát triển tự nhiên của trẻ luôn là cách tốt nhất. Để trả lời câu hỏi của bạn chúng tôi khẳng định rằng lập luận "cho trẻ tập đọc sớm khiến trẻ bị chậm phát triển trí tuệ về sau" là không hợp lý, cái chính vẫn là việc bạn đã dạy bé như thế nào. Bố mẹ nên kiên nhẫn và không tạo áp lực khiến trẻ quá căng thẳng.

Theo tôi, mỗi đứa trẻ chỉ có một thời gian vàng từ 1-4 tuổi được gọi là cửa sổ cơ hội. Đây là thời điểm não của trẻ phát triển nhanh nhất (chiếm 70% quá trình phát triển não của con người). Những kích thích hợp lý trong giai đoạn này sẽ hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển của trẻ.

- Xin hỏi tiến sĩ Robert, con gái tôi gần 2 tuổi, tôi phải bắt đầu dạy đọc cho bé như thế nào? (Nguyễn Thanh Huyền, 28 tuổi, TP HCM)

- Lời khuyên của tôi là bạn có thể sử dụng DVD "Bé yêu biết đọc" ngay từ bây giờ. Tại VN, bạn có thể liên lạc với Học viện IQ số điện thoại 8221221 (Hà Nội và TP HCM) hoặc website hocvieniq.com.

- Tôi đã có trong tay bộ DVD "Bé yêu biết đọc - Your baby can read" của ông. Xin hỏi thêm như sau: Cho trẻ xem nhiều quảng cáo trên tivi có tốt không? Cho trẻ xem thường xuyên các chương trình TV dành cho trẻ con có tốt không? Với bộ DVD "Your baby can read", nên cho trẻ xem các thẻ chữ qua màn hình hay nên viết chúng ra giấy? Vì sao? (Bùi Đức Mạnh, 35 tuổi, Hà Nội)

- Đầu tiên là tôi không khuyến khích việc cho trẻ xem các chương trình quảng cáo. Khi bạn quá bận, bạn nên cho trẻ xem DVD. Nhưng nếu bạn có thời gian, sẽ tốt hơn nếu bạn thực hiện các hoạt động có tính tương tác với trẻ như việc viết các từ đó ra giấy và cho trẻ xem. Để bắt đầu, hãy cho bé xem phần Khởi đầu (Starter) ít nhất là một tháng, mỗi ngày 2 lần trước khi chuyển sang Phần 1 (Vol.1).

- Con gái tôi được 9,5 tháng tuổi. Cho tôi hỏi phương pháp cụ thể để khuyến khích cháu đọc và biết đọc. Hoặc tác giả có tài liệu cụ thể hướng dẫn các bậc làm cha, mẹ có thể tự hướng dẫn con mình học tại nhà thì xin cho biết tại liệu đó có thể mua ở đâu? Xin cám ơn (Huỳnh Quang Minh, 32 tuổi, Hà Nội)

- Bạn có thể cho bé học tập đọc qua phương pháp đa giác quan kết hợp hình ảnh, âm thanh và các hành động minh họa cụ thể để giúp bé học một cách hứng thú và sinh động. Chúc bạn thành công!

- Dạy con tập đọc thì dạy luôn mặt chữ hay chỉ là học vẹt thôi? (Trịnh Thị Yến, 31 tuổi, Đà Nẵng)

- Với phương pháp học đọc đa giác quan, bé của bạn sẽ hiểu được nghĩa của từ cùng với mặt chữ vì bé đã hiểu được nghĩa của từ thông qua các hình ảnh trực quan sinh động. Đây là điều quan trọng nhất của phương pháp nhằm kích thích tiềm năng trí tuệ của bé.

- Tôi có một thắc mắc, nếu dạy cho trẻ sớm có làm cho bé có cảm giác sợ phải học và rồi mỗi khi nghĩ đến học là bé sợ, như vậy sẽ khó tiếp thu được? (Phạm Sơn, 31 tuổi, Hà Nội)

- Tất cả trẻ con đều ham thích học hỏi, từ việc ăn, bú, cầm nắm... do đó không thể nói là bé có cảm giác sợ phải học. Vấn đề là phụ huynh phải tạo được hứng thú trong lúc "dạy" tương tự như khi chơi với bé. Phải xem "học" ở đây là một trong những trò chơi yêu thích hằng ngày của bé.

Với phương pháp học đọc đa giác quan, bé của bạn sẽ hiểu được nghĩa của từ cùng với mặt chữ. Ảnh: Đức Quang

- Tôi vẫn thường chỉ cho cháu xem hình và nói tên 1 con vật gì đó cho con tôi biết và nói con vật đó họat động như thế nào, kêu làm sao... Đó có phải là cách dạy hay ko ? (Nhung Nguyen, 33 tuổi)

- Phải nói rằng chị đã có một phương pháp dạy con rất tuyệt. Đây là chính là phương pháp kích thích giác quan của trẻ. Chị có thể kết hợp thêm các giác quan khác ngoài thị giác như cho bé nếm, ngửi, nghe, sờ. Tuy nhiên để trẻ học đọc chữ, chị nên cho bé xem chữ viết đồng thời có liên quan. Việc này cần được lặp lại nhiều lần để trẻ có thể nhớ.

- Dạy trẻ tập đọc sớm có tác dụng gì? Những nguyên nhân làm cho trẻ chậm nói? (Vũ Thị Vân Hà, 29 tuổi, Hà Nội)

- Dạy trẻ học đọc sớm sẽ giúp bé hứng thú với việc tập đọc, điều này sẽ hỗ trợ rất nhiều cho khả năng tiếp thu và học tập của bé sau này.

Nếu sau 2 tuổi, bé chưa nói được, bố mẹ nên đưa con đến bác sỹ chuyên khoa để kiểm tra khả năng thính giác của bé. Một số nguyên nhân khác như: do bé được ngậm vú giả quá lâu sẽ hạn chế khả năng phát âm của miệng và lưỡi. Có một số bé, do được bố mẹ quá nuông chiều, nên bé không có nhu cầu phải nói lên những đòi hỏi của mình. Do đó, để phát triển khả năng ngôn ngữ của bé, bố mẹ nên đặt câu hỏi cho bé và cho bé giao tiếp với môi trường bên ngoài cũng như sử dụng phương pháp đa giác quan. Chẳng hạn như cho bé tập nói trước gương để tập cho bé nói và diễn đạt ngôn ngữ.

- Thưa tiến sĩ, việc dạy trẻ đọc sớm ngoài tác dụng lên khả năng đọc của trẻ thì có tác động lên những khả năng khác của trẻ hay không? (Thanh Ngân, 28 tuổi, HCM)

- Một khi trẻ đã biết đọc thì khả năng đó sẽ giúp trẻ học bộ môn khác một cách thuận lợi hơn. Nhiều người tin tưởng vào tiềm năng của phương pháp này vì việc dạy trẻ học đọc sớm sẽ rèn luyện bộ nhớ của trẻ và khả năng đọc của trẻ tốt hơn thông qua phương pháp học bằng đa giác quan. Với khả năng đọc sớm và tốt hơn, trẻ có thể học tốt bất kỳ một chủ đề nào. Ví dụ, khi trẻ đọc tốt hơn, trẻ không sợ ngôn ngữ ký hiệu, do vậy trẻ học toán tốt hơn.

- Thưa tiến sĩ, qua VnExpress.net, tôi được biết ông đã áp dụng phương pháp nghiên cứu này đối với con ông? Xin hãy chia sẻ những kết quả thực tế từ con mình mà ông đã tập luyện cho bé. Cảm ơn nhiều (Nguyễn Thị Bích Nga, 26 tuổi, Kỳ Đồng, Quận 3, HCM)

- Con gái lớn Aleka năm nay đã 17 tuổi. Hiện cô ấy là một nữ sinh hòa đồng và thông minh. Mọi thứ đối với con gái tôi thật tuyệt vời. Cô ấy có nhiều thời gian để chơi hơn những học sinh khác bởi việc đến trường và học tập với Aleka thật đơn giản đối với cô ấy. Con gái nhỏ tôi là Keelin cũng nằm trong nhóm những học sinh có điểm số cao nhất.

- Có cách nào để dạy bé tiếng Anh khi bé mới 2-3 tuổi không? (Trần Trung Minh Khôi, 36 tuổi, Vũng Tàu)

- Nếu bạn có thể nói được tiếng Anh thì bạn hãy nói chuyện với bé bằng tiếng Anh hoặc dạy bé bằng những từ tiếng Anh theo phương pháp đa giác quan (cho bé trải nghiệm ý nghĩa minh họa của từ qua các giác quan). Còn nếu bạn không nói được tiếng Anh, có thể sử dụng bộ DVD "Bé yêu biết đọc" bằng tiếng Anh hoặc vào website infantlearning.com để tham khảo phương pháp dạy bé học tiếng Anh tại đây.

Lời khuyên của tôi với các bạn là nên cho bé học ngoại ngữ trước 4 tuổi sẽ giúp cho não bộ của bé phát triển về ngôn ngữ tốt hơn là khi cho bé học ngoại ngữ ở các giai đoạn sau.

- Con trai tôi được 1 tuổi. Đọc sách cho cháu nghe có phải là một cách dậy cháu đọc không? Thông thường khi người lớn đọc sách, cháu không ngồi nghe mà sẽ bò loanh quanh hoặc chơi đồ chơi khác, ít khi tỏ ra chăm chú nghe. Xin hỏi đọc sách trong lúc như vậy có tác dụng gì với cháu không? (Thuy Lan, 28 tuổi, TP HCM)

- Con trai bạn 1 tuổi, bạn đọc sách cho bé nghe là một cách dạy bé rất tốt nhưng chưa đủ. Bởi ở lứa tuổi này, bé rất hiếu động. Bạn nên áp dụng phương pháp học đọc đa giác quan để tạo cho bé sự tập trung và hứng thú nhiều hơn. Bạn nên bắt đầu cho bé học đọc theo phương pháp này khi đó bé sẽ thích thú và tập trung nhiều hơn. Trong thời gian bạn sử dụng phương pháp học đọc đa giác quan, không nên cho bé xem nhiều chương trình giải trí trên truyền hình vì sẽ làm cho bé thụ động và không còn hứng thú với phương pháp này.

Con bạn 1 tuổi đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh nhất của não bộ. Chúc bạn thành công với phương pháp học đọc đa giác quan, giúp khơi dậy tiềm năng trí tuệ của bé.

- Thưa ông, đối với những cháu hiếu động thì áp dụng phương pháp này thế nào? Xin cảm ơn ông. (Nguyên Anh, 34 tuổi, 23 Trần Phú - HN)

- Tôi đã có vài nghìn bé hiếu động tham gia thành công chương trình "Bé yêu biết đọc". Đối với những trẻ ít chịu ngồi yên này, thay vì bắt trẻ ngồi xem DVD "Bé yêu biết đọc" trong 30 phút, bạn có thể rút ngắn thời gian xuống còn từ 5 đến 10 phút. Phụ huynh cần kiên nhẫn hơn so với những trường hợp khác. Cũng cần hạn chế khả năng hiếu động của trẻ bằng cách không để những đồ vật khác cạnh nơi mà bé ngồi xem DVD. Theo tôi nên cho bé xem DVD trước hoặc ngay sau giờ nghỉ trưa, buổi sáng sớm hoặc sau bé tham gia vận động... để giảm tình trạng hiếu động của bé.

- Ông có thể giải thích thêm về cái không ích lợi khi ông không khuyến khích cho trẻ xem các chương trình quảng cáo không ? (Pham Vu Hiep, 31 tuổi, P203 TT16 Nguyen Cong Tru HN)

- Tôi không nói phải loại hẳn các hình thức giải trí như xem quảng cáo, xem phim hoạt hình bởi chúng cũng kích thích sự nhận thức của trẻ đối với thế giới bên ngoài. Tuy nhiên nếu trẻ quá tập trung vào các hình thức giải trí này thì sẽ không còn hứng thú đối việc học đọc nữa.

Bằng cách lắng nghe bố mẹ nói, các cháu tự mình khám phá ra những quy luật của ngôn ngữ. Ảnh: Đức Quang

- Ông có thể cho biết dạy trẻ đọc từng chữ cái hay cả chữ hoàn chỉnh? (Nguyễn Hương Thuỷ, 29 tuổi, Nghĩa Tân - Hà nội)

- Đối với trẻ, các chữ cái và chữ số rất khó hiểu nên cháu không quan tâm đến việc mà chúng ta đang cố dạy chữ cái và chữ số vì cháu không hiểu tại sao phải làm như vậy. Nên trẻ phải học quy tắc ngữ âm một cách tự nhiên tức là lắng nghe từ đó được nói thế nào. Nên đối với cháu, việc ta dạy cháu từng chữ cái được phát âm như thế nào rất khó hiểu. Ngay cả khi cháu biết cách đọc được tất cả các chữ cái trong bảng chữ cái, cháu vẫn không biết cách đọc cả một từ.

Một ngôn ngữ tự nhiên không hề chia tiếng nói của chúng ta thành chữ cái và chữ số. Chỉ bằng cách lắng nghe bố mẹ nói, các cháu tự mình khám phá ra những quy luật của ngôn ngữ. Ví dụ như trong Tiếng Việt, chỉ bằng cách nghe bố mẹ nói nhiều lần các từ như: cái bàn, cái ghế... và con heo, con bê..., bé sẽ nói "cái" ở trước đồ vật, và bé sẽ nói "con" ở trước con vật mà không bao giờ sai.

- Làm thế nào để phát triển trí thông minh ở trẻ? (Dinh Gia Kiet, 23 tuổi, Thu Dau Mot Binh Duong).

- Khi ra đời, não bộ của bé có hàng tỷ tế bào não. Cứ mỗi giây có hàng chục ngàn kết nối mới của tế bào não được hình thành. Điều quan trọng là ba mẹ cần tạo được những kích hoạt giữa những tế bào não bộ đó qua phương pháp kích thích bé qua 5 giác quan (cho bé nghe, nhìn, nếm, ngửi và sờ). Hãy năng nói chuyện với bé và giải thích cho bé hiểu các sự vật và hiện tượng bên ngoài.

Dinh dưỡng cũng đóng vai trò then chốt cho việc phát triển trí tuệ của bé. Khi còn bé, ba mẹ nên cung cấp đầy đủ các dưỡng chất, giúp bé phát triển tốt nhất về thể chất và trí tuệ. Suy dinh dưỡng trong giai đoạn này sẽ gây ra những ảnh hưởng bất lợi cho sự phát triển của trẻ về sau.

- Theo ông, những sai lầm khi dạy trẻ theo phương pháp này là gì? (Nguyễn Thị Lê Hoa, 32 tuổi, 18 Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội)

- Rất nhiều bố mẹ nhầm phương pháp của tôi thành phương pháp dạy trẻ tập đọc bằng cách học các chữ cái và chữ số riêng biệt. Xin xem câu tôi vừa trả lời trước. Một sai lầm nữa là bố mẹ thường cho trẻ xem các chương trình ti vi mà chúng không giúp ích gì cho trí tuệ của trẻ như các chương trình phim hoạt hình, các chương trình giải trí... Điều này không hề tốt cho trẻ ngay khi trẻ thích xem các chương trình này. Để chương trình TV có lợi cho trẻ, các chương trình này phải thực sự tương tác và có tính giáo dục để giúp trẻ phát triển.

- Con trai tôi hơn hai tuổi, cháu có khả năng nhận thức ngôn ngữ khá tốt, biểu hiện được ý muốn của cháu. Nhưng thi thoảng, cháu lại nghĩ ra (hay chính xác hơn là bịa ra) những câu trả lời không có thật, hoặc không đúng sự thật. Vả lại cháu nói quá nhiều. Xin cho biết tại sao vậy? Chúng tôi phải làm gì? (Le Do Victoria, 38 tuổi, Kharkov, Ucraina).

- Nghe giống như con bạn rất sáng tạo và có khả năng nói tốt. Tuy nhiên, vì không gặp được bé trực tiếp nên tôi không hiểu được lý do chính xác vì sao bé có những hành vi như vậy. Tôi mong rằng, điều này không có gì nghiêm trọng và nó chỉ diễn ra trong thời gian ngắn thôi, mang tính tạm thời. Bạn không cần phải lo lắng.

- Tôi đang mang thai được 6 tháng, mỗi buổi sáng tôi lúc 9h tôi đều cho con học tiếng Việt, tiếng Anh, Toán từ trong bụng. Vậy cách dạy này có hiệu quả hay không?? Hay đợi bé khoảng 1 tháng tuổi mới dạy? (Trần Thùy Linh, 28 tuổi, HCM)

- Bé mặc dù trong bụng vẫn học được bằng cách nghe tiếng của chị nói. Nhưng chắc chắn là cháu không biết học toán đâu :) Tôi nghĩ mặc dù cháu đang trong bụng nhưng sẽ rất có ích nếu chị nói chuyện với bé và chơi nhạc cho cháu nghe. Tôi nghĩ điều này sẽ giúp mối quan hệ giữa chị với bé gắn bó hơn mặc dù bé vẫn chưa ra đời.

- Con tôi 6 tháng tuổi, tôi có nên cho cháu xem DVD "Bé yêu biết đọc" phần Starter được không? (Nguyễn Thanh Ngân, 28 tuổi, Hà Nội)

- Có. Ngay khi bé biết dùng mắt để theo dõi hình ảnh chuyển động, 3 tháng tuổi, bé đã có thể xem DVD "Bé yêu biết đọc" phần Starter.

- Dinh dưỡng có ảnh hưởng như thế nào khi trẻ đến sự phát triển của những trẻ đang được hướng dẫn đọc với phương pháp này, thưa tiến sĩ? - (Phuong Trinh, 28 tuổi, Nguyen Son, Tan Binh)

- Như đã nói, mỗi đứa trẻ chỉ có một thời gian vàng từ 1-4 tuổi được gọi là cửa sổ cơ hội. Đây là thời điểm não của trẻ phát triển nhanh nhất (chiếm 70% quá trình phát triển não của con người). Những kích thích hợp lý trong giai đoạn này sẽ hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển của trẻ. Dinh dưỡng là yếu tố không thể thiếu để xây dựng một bộ não hoàn hảo, từ đó giúp trẻ có khả năng tiếp thu vấn đề tốt hơn. Đây cũng là lý do khiến tôi kết hợp Gain plus IQ để giới thiệu phương pháp học đa giác quan tại Việt Nam.

- Tôi xin hỏi bộ DVD Your baby can read có phiên bản Tiếng Việt không? Nếu có thì tôi có thể mua ở đâu? (Trần Văn Quang, 33 tuổi, Hải phòng)

- Chào bạn, cám ơn bạn đã quan tâm đến bộ DVD của chúng tôi. Bộ đĩa này đã được Viện nghiên cứu giáo dục phối hợp với TVM chuyển ngữ tiếng Việt. Theo dự kiến, trong cuối tháng 8 những khách hàng mua sản phẩm Gain plus Eye-Q sẽ được tặng bộ đĩa này.

- Trong chương trình do học viện IQ giới thiệu tôi thấy nói nhiều về kích thích 5 giác quan cho trẻ? Điều này giúp cho bé phát triển trí não như thế nào? (Hồng Hoa, 27 tuổi, TP HCM)

- Chương trình kích thích 5 giác quan của học viện IQ nhằm mục đích khơi dậy tiềm năng trí tuệ cho trẻ nhỏ. Đây là phương pháp dựa trên những nghiên cứu khoa học và giáo dục tiên tiến với sự cộng tác của các chuyên viên từ viện nghiên cứu giáo dục thuộc trường Đại học sư phạm TP HCM.

Nghiên cứu cũng cho thấy, trẻ sinh ra cứ mỗi giây sẽ có hàng chục ngàn mối liên kết của tế bào thần kinh được hình thành và hầu hết những mối liên kết đó được kích hoạt và diễn ra tại những khu vực 5 giác quan của não bé. Do đó, học viện IQ mong muốn cung cấp những phương pháp chăm sóc trẻ tốt nhất cho bố mẹ, giúp đánh thức và kích thích các giác quan của trẻ từ những năm tháng đầu đời. Chúng tôi có cập nhật những tài liệu mới nhất, mang tính khoa học. Liên hệ số: 8221221 hoặc văn phòng: 115 Hai Bà Trưng, quận 1, TP HCM.

Chương trình chuyên đề "Bé yêu biết đọc" là một trong những hoạt động đánh thức 5 giác quan của bé.

- Con trai tôi 22 tháng tuổi, có thể nhớ các hình ảnh, con số... rất tốt nhưng lại không chịu nói tên các hình ảnh đó. Thậm chí khi đã có thể phát âm được từ chỉ bức tranh nào đó thì khi chỉ bức tranh đó bé cũng không chịu nói, chỉ nói theo bố mẹ. Khi đọc sách bé chỉ thích xem tranh và bắt bố mẹ nói tên bức tranh chứ không chịu nghe đọc. Có cách nào để bé thích đọc và nói không? 22 tháng tuổi như vậy có là quá chậm nói không? (Vũ Minh Phượng, 28 tuổi, Jakarta- Inđônêsia)

- Phần lớn các trẻ đều không tập trung vào những gì mà bố mẹ đọc cho chúng nghe. Một nghiên cứu gần đây ở Canada cho biết, trẻ 4-5 tuổi chỉ tập trung vào từ trung bình trong 5 giây mỗi khi đọc sách. Tuy nhiên, khi bé xem chương trình Your Baby Can Read, các cháu có thể nhìn một từ nguyên vẹn từ trái sang phải và đó chính là cách mà các cháu học nghĩa của từ. Thông thường, các bé chỉ quan tâm đến ngôn ngữ viết sau khi bé đã xem chương trình này. Chỉ chương trình này mới khiến cháu nhìn vào các từ trong sách hay ở bất kỳ một chỗ nào khác. Đồng thời, khi dạy cháu theo chương trình trên, khuyến khích bé nói ra từ đó cùng lúc khi bé xem từ đó. Điều này sẽ giúp bé nói. Tôi cũng đã trả lời tương tự ở một câu hỏi trước.

- Con tôi được 1 tuổi vậy cháu có thể học đọc được không? (son ha, 30 tuổi, Gia lam)

- Câu trả lời là chắc chắn được bởi tham gia chương trình của chúng tôi, có rất nhiều trẻ bắt đầu học từ khi 6 tháng tuổi.

- Thưa ông, trong trường hợp con tôi không có hứng thú xem chương trình của đĩa DVD này mà chỉ thích xem siêu nhân thì làm thế nào để bé thích? (Đinh Thúy Hoa, 30 tuổi, Hải Phòng)

- Trẻ không biết chương trình TV hay truyền hình nào có thể giúp cho trẻ tốt nhất. Chính vì vậy cha mẹ nên chọn những chương trình nào thích hợp để cho trẻ phát triển trí não. Tôi thường không cho con của tôi xem tất cả chương trình truyền hình hay những bộ phim được chiếu trên TV. Tôi chỉ cho con của tôi xem đĩa DVD mang tính chất tương tác cao và vận dụng được các giác quan của bé. Hiện cha mẹ thường dành nhiều thời gian cho việc khác nên để bé xem TV quá nhiều. Điều này không tốt cho sự phát triển trí não của bé.

- Để dạy bé biết đọc có nhất thiết phải dạy cho bé thuộc bảng chữ cái không? (Đặng Thu Hương, 32 tuổi, HưngYên)

- Không. Bé không nhất thiết phải học thuộc lòng bảng chữ cái. Khi trẻ đã có thể đọc hiểu được hàng trăm từ, lúc đó vấn đề chữ cái đối với bé không còn khó khăn nữa vì bé đã được nhìn những chữ cái đó rất nhiều lần, khi đó bé học bảng chữ cái chỉ trong nháy mắt.

- Tôi không hiểu lắm thế nào là "...Không cho trẻ xem bất kỳ một chương trình TV nào khác". Điều này bắt buộc áp dụng? Hay trong 1 thời kỳ đầu, hay...? (Thuy Linh, 29 tuổi, Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội)

- Thực ra cũng không phải cấm hoàn toàn trẻ không được xem các chương trình TV, nhưng theo tôi thì không khuyến khích điều này, đặc biệt là trong giai đoạn bé đang tập đọc. Hai cô con gái của tôi trong giai đoạn tập đọc thì tôi cũng chỉ cho xem đĩa DVD Bé yêu biết đọc mà thôi. Qua giai đoạn học đọc này rồi, cha mẹ cũng nên lựa chọn các chương trình khác (TV, DVD) phù hợp với phát triển trí tuệ của bé.

- Thưa tiến sĩ bắt đầu dạy cháu như thế nào? Các đồ dùng để thực hiện phương pháp của tiến sĩ là những gì? (Nguyen Dinh Hoang, 32 tuổi, 236 Khuong dinh)

- Hãy sử dụng các dụng cụ học đa giác quan như: chỉ cho cháu các từ trên đĩa DVD Bé Yêu Biết Đọc (Your Baby Can Read), trên các thẻ chữ (mẩu giấy có viết chữ), các từ được viết lớn trong sách và bất kỳ một dụng cụ để kích thích các giác quan nào khác. Ngoài ra hãy bổ sung thêm các dưỡng chất phù hợp cho cháu như trái cây, sữa, thịt...

- Thưa tiến sĩ, phương pháp của ông xem ra rất có hiệu quả đối với những trẻ bình thường, thế thì, đối với những trẻ bẩm sinh đã kém về khả năng nói thì chúng ta có áp dụng phương pháp này để dạy trẻ tập nói được không ạ? (Trần Đình Thắng, 22 tuổi, Sinh viên trường Đại học vật lý kỹ thuật Matxcơva, Liên Bang Nga)

- Thật vui vì bạn đã quan tâm chương trình của tôi đến tận cuối buổi phỏng vấn. Xin trả lời rằng, trong số trẻ tham gia chương trình học đọc đa giác quan, có rất nhiều trẻ kém khả năng học hỏi cũng như khả năng nói nhưng cuối cùng trẻ cũng đã tiếp thụ và có thể đọc được như những trẻ khác. Tuy nhiên những trường hợp như vậy, phụ huynh cần kiên nhẫn hơn.

- Con tôi sắp bước sang 5 tuổi, bây giờ học có quá muộn không? Vì tôi đã thử dạy chữ cho cháu nhưng không được, hiện nay cháu mới chỉ biết mặt 10 chữ số. Tôi đọc truyện thì cháu vẫn nhớ nhưng không bao giờ đọc lại (mẹ đọc sai là biết). Háy giúp tôi để có phương pháp dạy cháu tốt nhất (tôi mới cho cháu đi học nhà trẻ chất lượng cao, hy vọng sẽ giúp được cháu) (Lê Thị Hương, 38 tuổi, 538 đường Láng)

- Không bao giờ là quá trễ khi dạy cho bé học đọc cả, ngay cả khi con bạn 5 tuổi vẫn có thể sử dụng bộ DVD Bé yêu biết đọc. Chúc bạn thành công trong việc nuôi dạy cháu và tạo hứng thú cho bé phát triển ngôn ngữ.

- Thưa tiến sĩ, phương pháp dạy trẻ từ 1 đến 4 tuổi biết đọc có ảnh hưởng gì tới tâm lý phát triển theo tự nhiên của trẻ (Lê Thị Thu, 29 tuổi, TP. HCM)

- Phương pháp học đọc qua việc kích thích 5 giác quan của trẻ sẽ giúp bé phát triển tiềm năng trí tuệ một cách tự nhiên và tốt nhất cho cháu. Qua các nghiên cứu khoa học, bé biết đọc sớm sẽ giúp tạo hứng thú cho việc học tập của bé sau này.

Rất tiếc là thời gian có hạn nên tôi không thể trả lời hết các câu hỏi mà các bạn gửi đến. Tôi biết rằng có hàng chục nghìn bạn đọc đang cùng trò chuyện với tôi trong chương trình này, và cũng còn nhiều bạn muốn tiếp tục trao đổi về vấn đề này nữa. Tôi xin cám ơn sự quan tâm và hỗ trợ của các bạn. Tôi hy vọng sẽ trở lại Việt Nam sớm để tiếp tục trò chuyện với các bạn.

Tôi cũng vui mừng vì chương trình Bé yêu biết đọc đã được dịch sang tiếng Việt và đây là lần đầu tiên được chuyển ngữ sang tiếng khác. Tôi xin đặc biệt cám ơn học viện IQ đã giới thiệu đĩa DVD này ở Việt Nam. Mọi thông tin có liên quan, các bạn quan tâm có thể liên hệ với học viện IQ. Xin chào các bạn.

Đ.S.

Bệnh viêm mũi họng khi thời tiết giao mùa

2011-04-21T21:19:00.001-07:00

Bệnh hô hấp tái phát nhiều lần gây nguy hiểm sức khỏe'

Hạn chế dùng kháng sinh, nên dùng nước biển dạng xịt để phòng ngừa bệnh tái phát và loại bỏ những yếu tố gây dị ứng là các biện pháp quan trọng đối với bệnh đường hô hấp, GS-TS Nguyễn Hữu Khôi thuộc trường Đại học Y dược TP HCM, trao đổi trong buổi phỏng vấn trực tuyến với VnExpress.net sáng 12/12.

- Cháu bị viêm xoang khoảng 3 năm nay, cứ khi thời tiết thay đổi là mũi lại bị nghẹt, chảy tiết dịch đặc rất khó chịu, đặc biệt khi ngồi và đi ngủ. Giờ cháu đang có bầu hơn 3 tháng, mũi cháu lại tái diễn, cháu đã đi khám và điều trị rửa, xông thuốc kèm theo uống kháng sinh nhẹ. Tuy nhiên bệnh chỉ đỡ chứ không khỏi. Mong bác sĩ tư vấn? (Trần Lan Hương, 26 tuổi, TP HCM)

- GS-TS Nguyễn Hữu Khôi: Trước tiên, cần lưu ý khi mang bầu trong ba tháng đầu, bạn nên hạn chế sử dụng thuốc uống và thuốc tiêm chích, nếu không thực sự cần thiết, vì lúc này bào thai đang hình thành dễ có những bất thường, dị hình cho trẻ. Riêng trường hợp của bạn, viêm mũi xoang do dị ứng thời tiết, kháng sinh thường không giải quyết được mà ngược lại một số kháng sinh còn có hại cho thai nhi. Tốt nhất là nên dùng các thuốc tại chỗ để nhỏ, bơm, hoặc xịt vào mũi. Sự lựa chọn trước tiên là dung dịch nước muối sinh lý hoặc nước biển sâu đã xử lý để bơm rửa mũi hoặc xịt vào mũi. Điều quan trọng là phải thực hiện nhiều lần trong ngày.

- Cháu năm nay 17 tuổi, bị nghẹt mũi 4 tháng nay. Đã đi bệnh viện để chữa trị, nhưng bệnh tình không khỏi. Cháu uống thuốc riết giờ thấy là phát sợ (hơn 2 tháng). Triệu chứng của cháu là trời lạnh là nghẹt cứng cả mũi (có khi cả 2 bên). Cháu có nghe nói dùng chai xịt dạng nước sẽ giúp ngăn ngừa vi khuẩn và làm thông mũi. Mong bác sĩ tư vấn giúp cháu và nên dùng loại xịt nào cho phù hợp. (Tran Thuy Duyen, 17 tuổi, TP HCM)

- Dược sĩ Phan Thị Thanh Thúy: Bệnh tình của bạn đã chuyển sang giai đoạn mãn tính. Vậy điều cần thiết là bạn phải đến các cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa tai mũi họng để được chẩn đoán và có hướng điều trị thích hợp.

Các dạng chai xịt mũi bao gồm nhiều nhóm có tác dụng trị liệu khác nhau. Hiện tại trên thị trường cũng có nhiều sản phẩm với thành phần nước muối, nước biển sẽ giúp bạn phòng ngừa và hỗ trợ điều trị tốt. Ví dụ: Xisat, Natri clorid... Tuy nhiên, bạn nên chọn những loại thuốc có thành phần chứa nhiều khoáng chất sẽ làm tăng tác dụng kháng khuẩn và dạng chai xịt sẽ giúp đào thải hoàn toàn gỉ mũi, giúp mũi thông thoáng hơn.

Các bác sĩ đang tư vấn cho độc giả về các bệnh đường hô hấp. Ảnh: Đức Quang

- Bé nhà tôi năm nay 4 tuổi, bị sổ mũi 1 tuần, đi khám tại Viện Tai Mũi Họng và bác sĩ chẩn đoán bé bị viêm xoan. Tôi rất bất ngờ và lo lắng. Tôi băn khoăn không biết viêm xoang có chữa triệt để được hay không? Hàng ngày tôi vẫn nhỏ nước muối 0,9% cho bé ngày 2 lần. Nhỏ mũi liên tục như vậy có ảnh hưởng gì không? Xin cảm ơn bác sĩ! (Minh Thi, 31 tuổi, TP HCM)

- GS-TS Khôi: Cháu bé 4 tuổi bị sổ mũi một tuần thì chưa phải là viêm xoang, mà nhiều khả năng bị nhiễm siêu vi hô hấp. Bạn không nên bất ngờ và quá lo lắng vì nhiễm siêu vi hô hấp, cảm lạnh... là một bệnh lý đường hô hấp rất thường gặp ở trẻ.

Việc điều trị cũng đơn giản, không cần phải dùng nhiều thuốc, đặc biệt là không cần dùng kháng sinh. Nếu cháu có sốt cao trên 38,5 độ, cho uống thêm thuốc hạ sốt thông thường như Paracetamol gói. Nhỏ nước muối sinh lý 9/1.000 là cách điều trị đúng đắn nhưng phải nhỏ nhiều lần trong ngày (ít nhất cũng phải 4-5 lần trở lên). Đối với trẻ nhỏ thì xịt nước muối vào mũi là thích hợp hơn, hiện nay tại các nhà thuốc đã có loại bình xịt nước muối dùng cho trẻ em. Xịt nước muối sinh lý vào mũi là hoàn toàn không có hại.

- Tôi cứ sáng dậy, trời trở lạnh, ngồi máy lạnh, ngửi mùi khác lạ thì hay bị hắt hơi, sổ nước mũi trong, có khi cả tiếng đồng hồ sau mới hết. Đi khám thì có nơi nói lệch vách ngăn, có nơi nói viêm mũi dị ứng, có nơi nói viêm xoang. Xin bác sĩ cho biết tôi bị gì, chữa trị ra sao? (Hồ Thanh Hải, 28 tuổi, Đà Nẵng)

- GS-TS Khôi: Các triệu chứng mà bạn vừa mô tả, trước tiên phải nghĩ đến viêm mũi có rối loạn vận mạch và dị ứng. Chỉ khi nào thăm khám trong mũi thấy rõ vách ngăn mũi không ở vị trí bình thường, mới gọi là lệch vách ngăn. Lệch vách ngăn làm rối loạn thông khí trong mũi, dễ đưa đến viêm mũi vận mạch và dị ứng. Nhiều người không bị lệch vách ngăn vẫn bị viêm mũi vận mạch và dị ứng là do những chất kích thích của môi trường và sự thay đổi khí hậu đột ngột. Cách điều trị cần kết hợp các thuốc chống dị ứng, cải thiện môi trường khí thở và luyện tập hô hấp để tăng khả năng thích nghi. Bạn chỉ mổ chỉnh vách ngăn khi bị lệch rõ rệt.

- Các cháu bé 1-3 tuổi khi dị ứng với thời tiết thường có biểu hiện ban đầu là hắt hơi, sổ nước mũi trong, sau đó là chuyển nước mũi dịch đặc và ho. Vậy dùng thuốc nào, chăm sóc ra sao để có thể chặn ngay từ lúc biểu hiện ban đầu, tránh bị nặng hơn như mũi dịch đặc, ho, khó thở... (Nguyễn Sơn Trà, 32 tuổi, TP HCM)

- DS Thúy: Điều quan trọng là phải có những biện pháp phòng ngừa cho bé như: mang khẩu trang khi ra đường, giữ ấm cổ họng, vệ sinh răng miệng thường xuyên, tránh tiếp xúc với các yếu tố có thể gây dị ứng như lông vật nuôi, phấn hoa, bụi bẩn...

Ngoài ra nên tạo thói quen vệ sinh mũi hàng ngày cho bé bằng cách nhỏ các dung dịch vệ sinh mũi với thành phần nước muối, nước biển sâu. Hiện tại trên thị trường cũng có rất nhiều loại thuốc dạng này, tuy nhiên bạn cần chọn những sản phẩm có bổ sung thêm các thành phần khoáng chất như: đồng, kẽm sẽ giúp bé phòng ngừa hữu hiệu hơn.

- Tôi có nghe nói, nước biển sâu có thể ngăn ngừa viêm mũi dị ứng và viêm xoang. Xin hỏi, điều này có đúng không? Nước biển sâu có vai trò như thế nào? Hiện tại đã có sản phẩm nào có chứa thành phần này trên thị trường chưa?

- DS Thúy: Nước biển sâu giàu khoáng chất, đặc biệt có chứa các nguyên tố vi lượng như Đồng, Kẽm… có tác dụng săn se niêm mạc, sát khuẩn và kháng viêm tốt nên có vai trò trong việc ngăn ngừa sổ mũi, ngạt mũi và viêm xoang. Hiện tại, trên thị trường vừa mới xuất hiện một sản phẩm có tên là Xisat có thành phần là nước biển sâu, sản phẩm có bán tại các nhà thuốc trên toàn quốc.

- Tôi bị viêm xoang nhiều năm với triệu chứng nhức đầu, nghẹt mũi chảy nước mũi liên tục xuống họng. Tôi mổ xoang ngày 28/5/2008. Tới nay không còn nhức đầu, nhưng những ngày gần đây có triệu chứng viêm mũi dị ứng: nghẹt mũi, sổ mũi trong, chảy mũi nhất là khi ngủ dậy. Tôi rất mệt mỏi và nản. Mong bác sĩ tư vấn giúp có cách nào khỏi hẳn không? (Nangtho, 32 tuổi, Hà Nội)

- GS-TS Khôi: Cần hiểu rằng mổ xoang không phải là biện pháp duy nhất để điều trị khỏi viêm xoang mãn tính mà cần phải kết hợp nhiều cách điều trị như: vừa chống nhiễm trùng vừa chống dị ứng giúp cho niêm mạc mũi phục hồi chức năng của mình và luyện tập để thích nghi với sự thay đổi về thời tiết. Đồng thời phải chú ý cải thiện môi trường khí thở mà chúng ta đang sống, loại bỏ những yếu tố độc hại đến đường hô hấp như các hóa chất kích thích: khói bụi, thuốc lá...

Sau mổ xoang cần được chăm sóc hố mổ định kỳ để phòng ngừa tái phát, trong đó xịt mũi bằng nước mũi sinh lý hoặc nước biển là một biện pháp đơn giản không độc hại, ít tốn kém, giúp cho sạch mũi xoang, loại bỏ một phần những chất độc hại bám trong mũi để mũi phục hồi nhanh hơn.

GS-TS Nguyễn Hữu Khôi: điều trị viêm xoang phải phối hợp nhiều cách. Ảnh: Đức Quang

- Cháu được biết là viêm xoang bắt nguồn từ viêm mũi, vậy thì viêm mũi là do đâu mà có? Giữa Viêm mũi - Viêm họng - Viêm xoang, mối quan hệ là thế nào? Hiện nay cháu cũng bị viêm xoang (chảy nước mũi đục, ngạt mũi, nặng mặt, thỉnh thoảng đau đầu, lại ho nữa, thường hay bị vào mùa lạnh khô) cháu không biết là có chữa khỏi được không hay là chỉ hạn chế bệnh tiến triển. Cháu bị từ hồi lớp 9, năm nay 22 tuổi rồi. (Phuong Thuy, 22 tuổi, Nghe An)

- GS-TS Khôi: Mũi - xoang - họng là một hệ thống, là phần đầu tiên của bộ máy hô hấp, là cổng vào của khí thở để cơ thể sử dụng. Mũi - xoang và họng cũng là nơi thanh lọc không khí ngăn chặn những chất gây bệnh, không cho xâm nhập vào cơ thể, do vậy nó dễ bị nhiễm bệnh nhất. Mỗi ngày cơ thể hít vào 8.000-9.000 lít không khí, vậy thì những chất kích thích và độc hại có trong không khí theo vào mũi phải ngăn chặn lại.

Xoang là các hốc phụ cạnh mũi, giúp mũi hoạt động; họng là phần tiếp nối phía sau của mũi để dẫn không khí xuống khí phế quản vào phổi. Vì vậy, một viêm mũi mạn tính, đến một lúc nào đó sẽ đưa đến viêm xoang và viêm mũi xoang chắc chắn tác hại đến họng và ảnh hưởng xấu đến phế quản và phổi. Viêm mũi xoang mạn tính là bệnh dai dẳng rất khó chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể chế ngự được nếu biết kết hợp các cách điều trị như: điều trị tại chỗ, dùng thuốc toàn thân, tập luyện thở và cải thiện không khí mà chúng ta đang sống.

- Một năm nay, cứ đến lúc giao mùa, khi cháu hắt xì hơi mũi cháu bị chảy máu và rất khó chịu. Sau đó nhiều lúc máu chảy ra và bị đông lại trong mũi. Cảm giác mũi lúc nào cũng ngứa và đau. Năm trước cháu đã uống 5 thang thuốc nam nhưng không đỡ. Hiện nay hằng ngày cháu đang xịt mũi bằng thuốc xịt mũi Dophazolin. Mong bác sĩ tư vấn cho cháu. Cháu xin cảm ơn! (Trần Thùy Dung, 22 tuổi, Thành phố Hà Tĩnh.)

- Dược sĩ Thúy: Các triệu chứng này chứng tỏ ngoài việc cơ địa mẫn cảm với thời tiết, thành mạch mũi của cháu còn kém bền. Vì vậy bạn cần đưa cháu đến các cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa tai mũi họng để được các bác sĩ chẩn đoán và điều trị. Không nên tự ý dùng các loại thuốc nam khi chưa biết rõ thành phần và công dụng của nó.

Theo khuyến cáo thì tất cả các loại thuốc gây co mạch (Dophazolin, Naphazolin...) không được dùng trong thời gian dài quá 7-10 ngày vì có thể làm mất tính đàn hồi của niêm mạc mũi, polyp mũi...Sau này nếu bệnh tái phát sẽ rất khó chữa trị.

Có một cách phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả là vệ sinh mũi bằng các dung dịch nước muối, nước biển có bổ sung thêm các nguyên tố vi lượng như đồng và kẽm (Xisat). Bạn có thể tìm mua ở các nhà thuốc trên toàn quốc.

- Lúc trước tôi mắc bệnh viêm xoang, thường là một năm bị 2 lần. Sau này tôi dùng thuốc rửa mắt, mũi Natri clorid 0.9% để vệ sinh hàng ngày và hơn 1 năm qua tôi không bị viêm nữa. Tôi cũng thường nhỏ mũi cho con tôi (2 tuổi) để phòng bệnh. Tuy nhiên, tôi phải nhỏ rất nhiều mới có hiệu quả, có khi 2 cha con nhỏ hết 1 chai 10 ml trong 1 ngày (khoảng 8-10 giọt, 1 lần x3) trong khi hướng dẫn chỉ nhỏ 1-3 giọt và 1-3 lần trong ngày. Dùng nhiều như vậy có hại không ? (Lý Minh Văn, 34 tuổi, Hà Đông)

- GS-TS Khôi: Dùng nước muối sinh lý Natri clorid 0,9% để vệ sinh mũi hàng ngày hoàn toàn không có hại nhưng phải dùng đúng cách thì hiệu quả mới rõ rệt. Trước hết là phải dùng nhiều lần trong ngày, đặc biệt ở trẻ em thì nhỏ mũi ít khi vào sâu cho nên tốt nhất là bơm thuốc vào mũi hoặc dùng thuốc dưới dạng bình xịt. Nước muối chứa trong bình xịt khi sử dụng do có van áp lực cho nên đưa được một lượng nước đủ thấm trong mũi và vào được các ngóc ngách trong mũi, các chất gây bệnh thường ứ đọng ở trong các ngách mũi. Xịt nước muối dưới áp lực vào sâu sẽ tống suất được các chất kích thích gây bệnh bám ở trong mũi giúp cho niêm mạc mũi phục hồi chức năng của mình. Đối với trẻ em trong những đợt viêm mũi cấp tính cần xịt tối thiểu là 5 lần một ngày.

- Em bị bệnh phì đại cuống mũi từ hai năm nay, cứ mỗi lần thời tiết thay đổi là hay nghẹt mũi và rất khó chịu. Xin bác sĩ cho biết bệnh này có chuyển sang viêm xoang không? Tại sao lại bị phì đại cuống mũi? Có cách nào chữa trị khỏi hẳn không? Xin cảm ơn bác sĩ ! (Le Thanh Tanh, 32 tuổi, Nha Trang-Khanh Hoa)

- GS-TS Khôi: Trong mũi, mỗi bên có 3-4 cuốn mũi để tạo nên sự khúc khuỷu làm cho không khí đi từ từ qua mũi, nhờ vậy, mũi có thể sưởi ấm, tăng độ ẩm, làm sạch, giữ lại các yếu tố gây bệnh. Phì đại cuốn mũi là một bệnh, nhưng nghẹt mũi không hoàn toàn là do phì đại cuốn mũi, còn có thể do những đợt viêm mũi xoang cấp tính hoặc mạn tính; còn có thể do những bất thường về cấu trúc trong mũi như lệch vẹo vách ngăn mũi; cũng có khi do một khối u đang lớn dần lên trong mũi mà thường gặp là polype mũi. Bạn cần đến phòng khám chuyên khoa tai mũi họng để soi mũi, nội soi và làm các xét nghiệm cần thiết mới xác định nguyên nhân nghẹt mũi là do phì đại cuốn mũi hay do nguyên nhân khác. Mỗi nguyên nhân có cách chữa trị thích hợp. Đối với phì đại cuốn mũi, cách điều trị từ đơn giản đến phức tạp là dùng thuốc tại chỗ; tiêm vào cuốn mũi; đốt để thu nhỏ lại hoặc cắt bỏ một phần hoặc toàn phần. Những điều này phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện.

- Cháu mới được hơn 1 tháng tuổi, có rất nhiều gỉ mũi. Tôi thường lấy tăm bông nhỏ để lấy những rỉ mũi gần nhưng cũng không hết và vì sợ đau cháu. Khi cháu hắt hơi gỉ mũi nhỏ thường theo ra. Điều tôi lo hơn cả là cháu khi ngủ hay thức, tiếng thở rất to như ngáy và cảm giác rất khó chịu. Xin bác sĩ chỉ giúp cách để cháu đỡ hơn. Tôi chân thành cảm ơn! (Quang Lợi, 25 tuổi, BQLDA Khu đô thị bờ đông sông đáy TP Phủ lý tỉnh Hà Nam)

- Dược sĩ Thúy: Khi gỉ mũi đã đóng cứng, nếu bạn cố dùng tăm bông để lấy ra có thể làm tổn thương niêm mạc mũi của cháu. Vì vậy trước lấy gỉ mũi, bạn nên nhỏ mũi cho cháu bằng các dung dịch nước muối, nước biển để các dung dịch này thấm sâu vào niêm mạc mũi giúp loại bỏ chất bẩn dễ dàng hơn. Chứng nghẹt mũi cũng có thể làm cháu thở khó và phát ra âm thanh lớn. Vì vậy nên phòng ngừa cho cháu bằng cách vệ sinh mũi hàng ngày theo cách trên.

- Bé 2 tuổi thường xuyên bị chảy nước mũi xanh, khi đặc khi loãng. Xin bác sĩ cho biết cháu bị bệnh gì, cách phòng và chữa? Cảm ơn bác sĩ! (Văn Phạm Trung Mạnh, 22 tuổi, Đà Nẵng)

- DS Thúy: Cháu bị chảy nước mũi xanh chứng tỏ đã có hiện tượng viêm mũi xoang do bội nhiễm. Vì vậy bạn nên đưa cháu đến các cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị phù hợp, không nên tự ý dùng các loại thuốc kháng sinh, co mạch khi chưa được bác sĩ tư vấn. Về cách phòng bệnh bạn có thể tham khảo ở trên.

- Tôi là giáo viên, do phải dạy rất nhiều nên tôi thường xuyên bị viêm mũi và họng. Xin bác sĩ cho biết có cách nào phòng bệnh cho những người thường xuyên phải nói và hít bụi phấn như tôi không? Xin cám ơn bác sĩ! (Nguyen Thi Lanh, 26 tuổi, Truong cao dang bach nghe-Hai Phong)

- GS-TS Khôi: Trước tiên nếu thực sự do bụi phấn thì bạn nên chuyển sang dùng loại phấn không bụi hoặc loại bảng dùng bút lông. Nếu không có điều kiện thay đổi việc tiếp xúc với bụi phấn thì cần lưu ý, khi viết bảng, nên đứng trên luồng gió để hạn chế việc hít nhiều bụi phấn vào mũi, sau mỗi buổi giảng, nên xịt rửa mũi bằng nước muối sinh lý hoặc nước biển sâu.

- Tôi bị viêm mũi dị ứng khoảng 8 năm nay, mỗi sáng thức dậy đều bị sổ mũi. Khoảng 6 tháng gần đây, ngoài sổ mũi rất khó chịu, tôi còn bị cảm giác ngứa ở xung quanh môi, mũi, họng và tai (khoảng 3 lần một tuần) nhưng sau đó khoảng 1 giờ là hết. Triệu chứng này là sao? Có nghiêm trọng không? Có chữa khỏi được không? (Ngọc Thảo, 34 tuổi, Hà Nội)

- GS-TS Khôi: Viêm mũi dị ứng có nhiều biểu hiện khác nhau tùy theo phản ứng của từng cơ thể đối với chất kích thích, chất gây dị ứng và tùy theo sự tiến triển của bệnh, điều trị đã có trước đó. Các triệu chứng viêm mũi dị ứng thường gặp là: ngứa mũi, họng, tai, mắt, hắt xì hay gọi là nhảy mũi, sổ mũi hay chảy mũi thường là nước trong về sau mới chuyển thành nước nhầy kèm theo nghẹt mũi. Nhưng không phải bệnh nhân nào cũng có đầy đủ các triệu chứng trên mà ở mỗi người có khi chỉ một vài triệu chứng nổi bật.

Trường hợp của bạn: ngứa mũi, môi, họng tai có thể do dị ứng, cũng có thể do chất kích thích có trong môi trường bạn sống và không thực sự nghiêm trọng nhưng lại gây khó chịu làm giảm chất lượng cuộc sống. Điều đầu tiên bạn phải kiểm tra lại môi trường sống có những chất gây kích thích hay không, có dị ứng với những chất gì để mình tránh, đồng thời đến khám tai mũi họng để bác sĩ hướng dẫn về dùng thuốc uống cũng như xịt tại chỗ. Bạn không nên tự dùng thuốc xịt và thuốc uống nếu không hiểu rõ cơ chế tác dụng và tác hại vì có những loại thuốc xịt mũi chỉ cải thiện lúc đầu, về sau thì lại nặng hơn.

- Chồng cháu bị viêm xoang, cháu bị viêm mũi dị ứng, con gái cháu mới 2 tuổi, nhưng cứ hôm nào trở trời là lại chảy nước mũi trong vào ban ngày, đêm thì ngạt mũi. Bé cứ bị khoảng 3-4 ngày thì hết, có khi bị đến chục ngày. Cháu cho uống thuốc cảm Tify thì đỡ nhưng thấy hại gan. Cho cháu xin bác lời khuyên phải uống thuốc gì, có cách gì chữa khỏi được không ạ, Có sợ con cháu bị di truyền bệnh hay lây bố mẹ không ạ? (Nguyễn Khánh Linh, 28 tuổi, Quảng Ninh)

- GS-TS Khôi: Ở một số người có cơ địa dễ bị dị ứng, khoa học gọi là Atopy như là nổi mề đay, viêm mũi dị ứng, chàm ngoài da... và người ta thấy nếu bố mẹ cũng bị thì con cũng dễ bị.

Nhưng cơ địa dị ứng chỉ mắc bệnh khi tiếp xúc nhiều lần với một chất nào đó có thể là thức ăn, bụi trong khí thải, mỹ phẩm bôi ngoài da... vì vậy bệnh viêm mũi dị ứng có thể chữa được bằng cách đơn giản nhất là phát hiện những chất nào khi mình tiếp xúc thì gây bệnh để tránh. Bệnh viêm mũi dị ứng không lây vì cùng một chất mà có người bị, người không.

Khi có một cơn hay đợt viêm mũi dị ứng do tiếp xúc chất kích thích thì có thể dùng một loại thuốc chống dị ứng, hiện nay có rất nhiều loại trên thị trường do vậy cần có sự tư vấn của bác sĩ để dùng thuốc không gây hại cho trẻ em, không gây buồn ngủ cho những người làm nghề nghiệp cần tỉnh táo như: lái xe, công nhân đứng máy...

Paracetamon có trong các loại thuốc cảm như Tify chẳng hạn không phải là thuốc chống dị ứng, không được lạm dụng vì sẽ gây hại cho gan. Cần lưu ý, hiện nay có một số thuốc cảm người ta có cho thêm thuốc chống dị ứng vào cho nên khi sử dụng cần phải biết rõ thành phần của nó.

Cách chữa đơn giản nhất là bơm rửa nước muối hoặc xịt nước muối, nước biển với những bình xịt thích hợp giúp cho viêm mũi ở trẻ em nhanh khỏi hơn nếu chỉ dùng thuốc đơn thuần.

- Tôi bị viêm mũi mỗi tháng 2-3 lần, mỗi lần kéo dài 3-4 ngày. Chỉ sau khi uống thuốc Decolgen thì bệnh mới thuyên giảm và khỏi. Sau khi uống Decolgen khỏi bệnh được 2-3 ngày lại tái phát. Tôi đã đi khám và dùng nhiều loại thuốc nhỏ mũi nhưng không có tác dụng. Tôi phải làm gì và có nên uống nhiều Decolgen như vậy không? (Ngô Quốc Lương, 28 tuổi, Thái Bình)

- DS Thúy: Nếu để tình trạng viêm mũi tái đi tái lại có thể dẫn đến viêm xoang và nhiều hậu quả khác. Vì vậy bạn cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng để xác định rõ nguyên nhân gây viêm mũi (do dị ứng, vi khuẩn, vẹo vách ngăn mũi...) thì mới có hướng điều trị hiệu quả.

Sở dĩ bạn uống Decolgen nhưng cứ bị tái phát là do thuốc này chỉ điều trị triệu chứng (cảm, sổ mũi, nghẹt mũi) mà không can thiệp triệt để nguyên nhân gây bệnh. Decolgen có chứa hoạt chất kháng Histamin thế hệ cũ nên sẽ làm cho người bệnh có cảm giác ngầy ngật, buồn ngủ, mệt mỏi... không nên lạm dụng.

- Mỗi khi mùa đông về, cổ họng tôi có cảm giác như bị ngạt mỗi khi nuốt. Tôi có cảm giác như có vật gì cản lại trong họng mặc dù không đau nhưng cảm giác rất khó chịu. Rất mong nhận được tư vấn của bác sĩ. (Trần Thị Hiền, 42 tuổi, Đà Nẵng)

- GS-TS Khôi: Theo bạn miêu tả, có thể bạn bị thể viêm họng chịu ảnh hưởng của dị ứng và thay đổi thời tiết. Cần lưu ý trong họng có rất nhiều mầm bệnh mà lúc cơ thể khỏe mạnh thì nó không gây bệnh được nhưng khi thay đổi thời tiết, khi nhiễm lạnh, khi căng thẳng quá mức, khả năng tự điều chỉnh của cơ thể giảm xuống, chúng sinh sôi nảy nở làm mất sự cân bằng vốn có trong họng và gây nên một số triệu chứng khó chịu như bạn miêu tả. Tốt nhất và đơn giản nhất là bạn nên rèn luyện thể lực, tập luyện để thích nghi với khí hậu, tránh để cơ thể bị nhiễm lạnh. Một biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, không tốn kém là súc họng thường xuyên bằng nước ấm có pha thêm muối ăn. Lưu ý cách súc, trong dân gian thường gọi là "khò" chứ không phải súc miệng thông thường. "Khò" trong khoảng 5 phút với nước ấm pha muối mỗi lần, tối thiểu ngày 3 lần sẽ giúp hạn chế việc viêm họng.

- Tôi thường xuyên bị viêm họng, ra mũi đặc, đau nửa đầu bên trái, trên my mắt trái khoảng 5 năm trở lại đây. Nhưng cách đây hơn 1 năm tôi lại bị đau tai trái. Tôi đã đi chụp phim nhiều lần nhưng không phát hiện bị viêm xoang. Tôi có hỏi bác sĩ về tai trái thì được trả lời là do viêm họng nên dẫn đến đau tai. Cho tôi hỏi tôi bị bệnh gì? (Lê Thị Thu Hằng, 31 tuổi, K97/18 Lý tự trọng - Đà nẵng)

- GS-TS Khôi: Viêm họng hay đúng hơn là viêm amidan thì thường là gây đau ở tai. Amidan là hai khối bạch huyết lympho nằm ở hai bên họng và dưới tai, viêm amidan mãn tính làm cho viêm mũi xoang nếu có sẽ nặng lên và khó chữa do vị trí ở giữa mặt và dưới hộp sọ cho nên viêm mũi xoang thường gây đau nhức mặt, nhức hốc mắt, vùng thái dương và nhức đầu.

Để chấn đoán chính xác viêm xoang, ngoài những triệu chứng gây khó chịu như bạn miêu tả thì cần được nội soi mũi và chụp phim CT (chụp x quang cắt lớp điện toán) mới có thể loại trừ một cách chính xác bạn không bị viêm xoang.

Bạn nên đến những cơ sở chuyên khoa tai mũi họng có điều kiện để chuẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp.

- Khi trẻ bắt đầu ho, sổ mũi có nên dùng luôn kháng sinh không ạ, vì sợ để lâu lại vào phế quản? (Đào Thị Dung, 31 tuổi, Số 4, ngõ 142/1 Kim Giang, Hoàng Mai, Hà Nội)

- DS Thúy: Các triệu chứng ho, sổ mũi có thể do rất nhiều bệnh lý mang lại, trong đó có những trường hợp hoàn toàn không có nhiễm khuẩn. Việc dùng kháng sinh trong những trường hợp ho, sổ mũi không do vi khuẩn chẳng những không cải thiện bệnh tình mà còn có thể gây ra tình trạng đề kháng thuốc rất nguy hiểm.

Khi bắt đầu có triệu chứng ho, sổ mũi bạn nên đi khám để được bác sĩ tư vấn kịp thời, tránh những biến chứng cho đường hô hấp dưới như phế quản, phổi. Bạn không nên tự ý dùng thuốc, nhất là kháng sinh khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.

Ngoài ra, để hỗ trợ điều trị bạn có thể dùng những dung dịch nhỏ mũi có thành phần nước muối, nước biển bổ sung nhiều khoáng chất như đồng, kẽm sẽ giúp tăng hiệu quả của các thuốc đi kèm.

Dược sĩ Phan Thị Thanh Thúy suy tư trước một câu hỏi khó của độc giả. Ảnh: Đức Quang

- Tôi vẫn hay dùng các sản phẩm xịt mũi mỗi khi có triệu chứng ngạt thở và chảy nước mũi. Gần đây, tôi thấy có sản phẩm Xisat giúp ngăn ngừa viêm mũi dị ứng và viêm xoang. Tôi muốn hỏi, sản phẩm này khác gì so với những sản phẩm xịt mũi khác và nên dùng nó trong những trường hợp nào?

- DS Thúy: Tùy từng sản phẩm mà thành phần sẽ khác nhau. Hiện các sản phẩm xịt mũi của Việt Nam trên thị trường thông thường là những sản phẩm có công thức nước biển với thành phần chính là muối NaCl và một số muối thông dụng khác như MgCl2, KCl. Riêng Xisat là dung dịch vệ sinh mũi với thành phần nước biển sâu giàu khoáng chất hơn, đặc biệt có chứa đồng và kẽm, có tác dụng săn se niêm mạc, phục hồi niêm mạc suy yếu, sát khuẩn và kháng viêm tốt. Ngoài ra, Xisat còn chứa tinh dầu bạc hà tạo cảm giác mát dịu và giúp mũi thông thoáng. Xisat được khuyên dùng để vệ sinh mũi hàng ngày, nhằm ngăn ngừa sổ mũi, ngạt mũi và viêm xoang. Ngoài ra, nó còn được dùng kèm với các thuốc khác để phối hợp điều trị khi đã mắc bệnh.

- Tôi thỉnh thoảng có hiện tượng ù tai và buốt ở phía trong tai trái. Hiện nay tôi vẫn chưa dùng thuốc gì để điều trị. Xin bác sĩ cho biết cách điều trị bệnh này. (Nguyễn Thị Thuý, 45 tuổi, Sao Đỏ- Chí Linh Hải Dương)

- GS-TS Khôi: Ù tai và nhức tai là một triệu chứng chủ quan và có nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân trước tiên phải tìm đó là các bệnh ở tai như: nút ráy tai gây nghẹt ống tai; viêm tai giữa hoặc bệnh ở tai trong. Ù tai và nhức tai cũng có thể do những nguyên nhân ngoài tai mà người xưa từng nói là "thận khai khiếu" ở tai, có nghĩa là thận đau thì tai "kêu". Thận theo đông y là hệ thống nội khoa chứ không phải là quả thận thuần túy. Những bệnh ở bộ phận kế cận ở vùng cổ mặt như viêm xoang, viêm amidan, ung thư vòm họng, ung thư đáy lưỡi, thanh quản... thường cũng gây đau tai. Đặc biệt là viêm mũi xoang và viêm họng mũi, gây bít tắc con đường thông khí từ mũi họng lên tai có thể gây ù tai và nghe kém. Do nhiều nguyên nhân đưa đến ù tai nhức tai, bạn cần đến các bác sĩ chuyên khoa để được soi tai, khám mũi họng, đo sức nghe, xét nghiệm máu... để tìm ra được nguyên nhân và có điều trị thích hợp. Bạn không nên uống thuốc theo sự mách bảo của những người đã từng bị ù và nhức tai.

- Con cháu được 4 tuổi, khi thời tiết chuyển mùa thường xuyên bị ho viêm họng nhưng không sốt. Nhưng lại có cơn rít như hen. Vậy cháu phải làm gì để ngăn được bệnh này? (Lê Thu Thương, 30 tuổi, 305 - C8 - Giảng Võ)

- DS Thúy: Cháu thường bị triệu chứng trên do cơ địa của cháu mẫn cảm với thời tiết. Để phòng ngừa tình trạng này phải mang khẩu trang khi ra đường và giữ ấm cổ họng... Ngoài ra bạn nên vệ sinh mũi hàng ngày cho cháu (tham khảo các câu trên).

Nếu cháu bị cơn rít như hen, bạn nên đưa cháu đi khám để biết chắc cháu có thực sự bị hen hay không. Từ đó có biện pháp điều trị phù hợp và kịp thời, tránh những hậu quả nguy hiểm cho cháu như khó thở thậm chí có thể ngưng thở.

- Chào bác sĩ, con cháu 12 tháng tuổi, cháu nằm máy lạnh từ nhỏ, thời gian gần đây thời tiến hơi se lạnh nhưng con cháu vẫn nằm máy lạnh, vì nếu cháu tắt máy lạnh đi thì con cháu đổ mồ hôi đầu rất nhiều, nhưng theo cháu biết thì nằm máy lạnh không tốt cho phổi và dễ bị viêm họng vào mùa này. Xin bác sĩ tư vấn cho cháu. Và mấy ngày nay con cháu bị ho có đờm. Xin cảm ơn bác sĩ. (Hồ Vân, 29 tuổi, Q,1, TP HCM)

- GS-TS Khôi: Nằm ngủ trong phòng máy lạnh hiện nay là phương tiện nhiều người sử dụng, có mặt tốt là mát mẻ, nhiệt độ thích hợp giúp cho ngủ ngon nhưng phải lưu ý sự thông khí trong máy lạnh không phải lúc nào cũng hoàn hỏa cho nên bộ lọc của máy lạnh cần phải được kiêm tra thường xuyên nếu không trong phòng sẽ bị ứ đọng khí không tốt cho cơ thể, khi đó không khí chúng ta thở không còn là tươi mát và trong lành như ta tưởng.

Một điều cần chú ý chúng ta không thể sống trong môi trường máy lạnh 24h, mà càng lớn lên thì phải ra môi trường sinh hoạt học tập, vui chơi, và đó chính là môi trường sống tự nhiên của con người.

Lời khuyên ở đây: phải cải tiến thế nào mà phòng ốc các cháu ở, chơi, ngủ, học phải có không thoáng khí, thông khí càng tự nhiên càng tốt. Nếu nằm máy lạnh thì lưu ý càng về đêm càng ngủ sâu thì cơ thể trẻ thiếu sự vận động nên dễ bị cảm lạnh nên máy lạnh nên có điều chỉnh theo giờ và tăng nhiệt độ lúc đêm khuya.

Việc con chị bị ho và có đàm cũng không hoàn toàn do máy lạnh, nhưng vì từ nhỏ cháu đã được sống trong môi trường máy lạnh cho nên càng lớn khi ra ngoài thì khả năng thích nghi của cháu không được tốt, vậy nên giảm thiểu máy lạnh từ từ để cháu thích nghi được.

Đối với cơ thể có 2 nguồn cung cấp sinh lực quan trọng là thực phẩm ăn uống và khí thở. Thực phẩm ăn uống đã được quan tâm quảng cáo rất nhiều nhưng khí thở chưa được chú ý đúng mức nhưng lại vô cùng quan trọng vì mỗi ngày chúng ta chỉ ăn 3-4 lần nhưng thở thì một phút khoảng 20 lần. Và theo không khí thở thì những yếu tố gây bệnh sẽ đột nhập vào mũi, họng và mượn mũi họng là địa điểm tập kết tấn công cơ thể. Khi chuyển mùa, thay đổi thời tiết, sự tự điều chỉnh và chống đỡ của cơ thể giảm sút nhất là trẻ em. Đó chính là thời điểm các bệnh đường hô hấp trên tăng lên như viêm mũi, viêm họng với các biểu hiện thường thấy là sốt nhẹ, mệt mỏi, biếng ăn, sổ mũi, hắt xì, nghẹt mũi, ho...

Bệnh đường hô hấp trên là một bệnh thường xuất hiện trong các thời điểm giao mùa. Chúng ta không nên coi thường vì hô hấp tốt khí thở đưa vào cơ thể trong sạch sẽ giúp cho sự hoạt động hiệu quả của các cơ quan nội tạng, mang lại sức khỏe tốt. Bệnh tuy không gây nguy hiểm tức thì, nhưng nếu tái phát nhiều lần sẽ ảnh hưởng đến phổi như gây nên hen suyễn, viêm phế quản mãn tính... Lúc ấy việc điều trị rất tốn kém. Phòng ngừa và điều trị sớm các bệnh đường hô hấp trên cũng là một biện pháp phòng bệnh tích cực giúp cho cơ thể luôn khỏe mạnh.

Biện pháp phòng ngừa đầu tiên là giúp cho cơ thể làm quen với sự thay đổi khí hậu là tập luyện thể lực, tập thở, chú ý không để bị nhiễm lạnh đột ngột, súc họng bằng nước ấm có pha muối thường xuyên, bơm rửa mũi hoặc xịt mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý hoặc nước biển sâu để giúp cho mũi họng tăng khả năng chống nhiễm bệnh của mình.

Rất cám ơn sự quan tâm của bạn đọc và chúc các bạn có một sức khỏe tốt, đặc biệt là có bộ máy hô hấp khỏe mạnh, dành được nhiều thành công trong năm mới 2009 và đón Tết nguyên đán Kỷ Sửu an lành. Xin chào.

VnExpress